ေ(အေးရိပ်သာ၊ ဦးလေးကိုဝင်းတင်နှင့် ပါတီစုံ ဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်း (သချာင်္)၊

(အေးရိပ်သာ၊ ဦးလေးကိုဝင်းတင်နှင့် ပါတီစုံ

ဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်း (သချာင်္)၊ ဧပြီ ၂၆၊ ၂၀၁၄

ကျနော် ငယ်စဉ်က ကလေးဘဝမှ စ၍ ဦးလေးကိုဝင်းတင်ဟုခေါ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို အများက ဟံသာဝတီဦးဝင်းတင်ဟု သိကြပါသည်။ ဦးလေးကိုဝင်းတင်သည် မိုးမခမဂ္ဂဇင်းတွင် နောက်ဆုံးရေးသားခဲ့သော “မိုးမခ လမ်းမှန်ပါစေ” ဟူသောဆောင်းပါးတွင် ၁၉၉၀ ကာလက သူ၏ဘဝနှင့် ပတ်သက်၍ ဤသို့ ရေးသားထားပါသည်။

“အဲဒီအချိ်န်က လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲဝင် စာရေးဆရာမကြီး ဒေါ်ခင်မျိူးချစ်တို့ မိသားစု ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တကောင်းဆောင်ဝင်းကြီးထဲမှာ နေတယ်။ အေးရိပ်သာဆိုတဲ့ တန်းလျားလေးမှာ။ စာရေးဆရာသော်တာဆွေတို့၊ ကဗျာဆရာမကြည်အေးတို့၊ နာမည်ကျော်အနုပညာရှင် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသူ မလှသန်း (နောင် လေတပ်ဗိုလ်ကြီးမမ)။ ပြီးတော့ ကျုပ်တို့ရဲ့ စားအိမ်၊ သောက်အိမ်၊ အိပ်အိမ်၊ နားအိမ်၊ ကဗျာအိမ်၊ အကအိမ်၊ အလှအိမ်ပေါ့။ ကျုပ်က အဲဒီအချိန်က သထုံဆောင်မှာ နေတယ်” …  “အေးရိပ်သာဆိုတာက ဆရာကြီးမင်းသုဝဏ်ရဲ့ အေးရိပ်သာတဲ့ ပင်ညောင်ညို ဆိုတဲ့ ကဗျာကို ပဲ့တင်သံ ရောင်ပြန်ဟပ်နေတဲ့ နေရာကလေးပေါ့” …

ဤသည်ကား ဦးလေးကိုဝင်းတင်ရေးခဲ့သော အေးရိပ်သာအကြောင်း ဖြစ်ပါသည်။ အေးရိပ်သာအမည်ရှိသော ပျဉ်ထောင်အိမ်ကလေးမှာ ယခု မရှိတော့ပါ။ ထိုနေရာကို ယခုရှိနေသောနေရာများကိုညွှန်း၍ ပြောရလျင်၊ ၎င်းတည်နေရာမှာ ယခုအဝေးသင်တက္ကသိုလ်ရှိသော နေရာ၏ အနောက်မြောက်ဘက်၊ ဘီအိုစီကောလိပ်၏ အနောက်တောင်ထောင့် ဖြစ်ပါသည်။

ဦးလေးကိုဝင်းတင်ရေးခဲ့သည့်အတိုင်း ‘တကောင်းဆောင်ဝင်းကြီးထဲ’ ဟူသည်မှာလည်း မှန်ပါသည်။ ပို၍ အတိအကျပြောရလျင် တကောင်းဆောင်၏ အရှေ့ဘက်၊ ၅မိနစ်လောက် လျှောက်လျှင် အေးရိပ်သာကို ရောက်ပါသည်။ ထိုအချိန်က ဦးလေးကိုဝင်းတင်သည် သထုံဆောင်တွင် နေသည်ဟု သူကိုယ်တိုင် ရေးသားထားသည်ကို ဖတ်ရပါသည်။ သူနေသော သထုံဆောင်မှ တောင်ဘက်တည့်တည့် လျှောက်လာမည်ဆိုလျင် ရှေးဦးစွာ ကုက္ကိုင်းလမ်းကို ကူးရပါပြီ။ ထိုအခါ တက္ကသိုလ်ရေကူးကန်နှင့် ပိတောက်ပင်များရှိသောလမ်းကို ရောက်ပါလိမ့်မည်။ ထိုလမ်းအတိုင်း တင်းနစ်ကွင်းများ၊ ဘော်လုံးကွင်းတို့ဘေးမှ ဖြတ်သွားလျင် ဘီအိုစီကောလိပ်ကို ရောက်ပါသည်။ ဘီအိုစီကောလိပ်ဘေးရှိ ခရေပင်များရှိသော လမ်းအတိုင်းလျှောက်လျင် ထိုလမ်းအဆုံး၊ ညာဖက် (အနောက်ဘက်)တွင် အေးရိပ်သာဟူသော ပျဉ်ထောင်အိမ်လေးကို တွေ့ပါမည်။ သထုံဆောင်မှ စ၍ ၁၅မိနစ်လောက် လျှောက်လျှင် ရောက်ပါသည်။

ကျနော်တို့မိသားစုနှင့် ရင်းနှီးသောမိတ်ဆွေများ၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဦးဝင်းတင်ကို ‘အေးရိပ်သာအုပ်စု’၏ အုပ်စုဝင်ဟု သတ်မှတ်ပါသည်။ ယခုအခါတွင် အေးရိပ်သာဟူသောအမည်ကိုပင် ဘယ်သူမှ မသိကြတော့ပါ။ သို့သော်လည်း ကျနော်တို့၏ ကျဉ်းမြောင်းသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အေးရိပ်သာအုပ်စုထဲတွင် ပါဝင်ခြင်းကို ဂုဏ်တရပ်အဖြစ် မှတ်ယူကြပါသည်။

ဦးဝင်းတင်၏ ကိုယ်ရေးအထုပ္ပတ္တိအရ ၁၉၅၀ မှ ၁၉၅၄ တွင် စာပေဗိမာန်တွင် လက်ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်အတွင်း ၁၉၅၃တွင် အင်္ဂလိပ်စာပေ၊ ခေတ်သစ်သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံတွဲတို့ဖြင့် ဘီအေဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင် အေးရိပ်သာအုပ်စုထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဦးဝင်းတင်ပါဝင်သော အေးရိပ်သာအုပ်စုထဲတွင် ဦးဝင်းတင်၏ ဆောင်းပါးတွင် ရေးသားသောသူများအပြင် အခြားပုဂ္ဂိုလ်အချို့၏ အမည်များကို ဖော်ပြရသော် – ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ ဦးသုခ၊ ဦးဝင်းဖေ (စာရေးဆရာမြဇင်)၊ ကာတွန်းဦးဘဂျမ်း၊ ဦးဇော်ဝိတ် (လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ)၊ တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်၊ အဆိုတော် တက္ကသိုလ်ကြည်မာ၊ နောင်အခါ ဂီတနယ်တွင် မြန်မာပညာရှိဟူသောအမည်ဖြင့် ထင်ရှားလာသူ ဦးဂုဏ်ဘန်၊ ဓမ္မိကဦးဘသန်းတို့ ဖြစ်ပါသည်။ ကာတွန်းဦးဘဂျမ်းနှင့် ဦးဇော်ဝိတ်တို့သည် ထိုအချိန်ကပင် ထင်ရှားကျော်ဇောသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ခဲ့ပါသည်။ ကျန်ပုဂ္ဂိုလ်များမှာ အနုပညာနယ်ပယ်အသီးသီးတို့တွင် စတင်အခြေချနေသူများ ဖြစ်သည်။ ဤသည်ကား ထိုအချိန်က ဦးဝင်းတင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်ဖြစ်ပါသည်။

ဦးဝင်းတင်၏ မိုးမခဆောင်းပါးတွင် ရေးထားသည့်အတိုင်း အေးရိပ်သာသည် ‘ကဗျာအိမ်၊ အကအိမ်’ စသည်တို့ ဖြစ်ခဲ့သည်မှာ မှန်ပါသည်။ ထိုအချိန်က စာရေးဆရာပြဇာတ်များ ခေတ်စားသည့်အချိန်ဖြစ်ရာ ကျနော့်မိဘများနှင့်အတူ စာရေးဆရာပြဇာတ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သော စာရေးဆရာများ ပြဇာတ်များစွာတို့ကို ဇာတ်တိုက်ရာ နေရာလည်း ဖြစ်ခဲ့ပါသည်။

၁၉၅၃ နောက်ပိုင်း အေးရိပ်သာမရှိတော့သည့်နောက်ပိုင်းတွင် ဦးလေးကိုဝင်းတင်နှင့် ဆယ်လက်၍ အဆက်အသွယ်ရှိနေခဲ့ပါသည်။ ၁၉၆၈ မှ ၁၉၇၈ အတွင်းတွင် ဦးဝင်းတင်သည် ဟံသာဝတီသတင်းစာ (မန္တလေး) အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့စဉ် ကျနော်တို့မိသားစုသည် မန္တလေးသို့ အယလ်သွားခဲ့ပါသည်။ ထိုအချိန်က မန္တလေးအရှေ့ကျုံးလမ်းတွင် ရှိသော ဦးဝင်းတင်၏ နေအိမ်တွင် တည်းခိုခဲ့ကြပါသည်။ ဟံသာဝတီသတင်းစာသည် ထိုအချိန်က အစိုးရသတင်းစာဖြစ်ပါသည်။ အစိုးရသတင်းစာကို အစိုးရက ပိတ်ပစ်ပြီး အယ်ဒီတာချုပ်ကို ဖြုတ်ပစ်၍ အရေးယူသည့်အဖြစ်ကို ရောက်ခဲ့သည်ကို ကြည့်လျင် ဦးဝင်းတင်၏ အရည်အချင်းကို သိနိုင်ပါသည်။

ဦးလေးကိုဝင်းတင်နှင့် ၁၉၈၈တွင် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီတောင်းဆိုသော လူထုအုံကြွမှုကာလတွင်းလည်း ပြန်လည်၍ တွေ့ဆုံပါသည်။ ထိုအချိန်က ပါတီစုံစနစ်ကို တောင်းဆိုကြသော ကြေငြာစာတမ်းကို လက်မှတ်ထိုးရန်အတွက် ဦးဝင်းတင်နှင့် စာရေးဆရာအချို့ အိမ်ကို ရောက်လာကြပါသည်။

ထိုအဖြစ်အပျက်နှင့် ပတ်သက်၍ ဦးဝင်းတင်၏ မိုးမခမဂ္ဂဇင်းဆောင်းပါးတွင် ဤသို့ ရေးသားထားသည်ကို ဖတ်ရပါသည်

” … ရှစ်လေးလုုံးအရေးတော်ပုုံကြီးရဲ့ အစဦးပိုု်င်းရက်တွေမှာ စာပေစာနယ်သမားတွေ လက်တွဲဆန္ဒဖော်ထုုတ်မှု ပေါ်ပေါက်လာတယ်။ အာဏာ ရှင်တွေက လူထုုအုုံကြွမှုကြီးကိုု အကြမ်းဖက်ဖြိုခွဲခဲ့တယ်။ အဲဒီရက်ရက်စက်စက် ချေမှုန်းမှုကြီးကိုု စာပေစာနယ်ဇင်းသမားတွေက ဆန့်ကျင် ကန့်ကွက်ခဲ့ကြတယ်။ ဒီမိုုကရေစီတောင်းဆိုုချက်တွေ ဖော်ထုုတ်ခဲ့ကြတယ်။

ကျုပ်တိုု့ (ဝင်းခက်ရယ်၊ လေသူရဲတဦးရယ်) ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်အိမ်ရောက်သွားတယ်။ နေ့လည်ပိုုင်းက မောင်သော်ကအိမ်မှာ ကျုပ်ရယ်၊ မောင်သော်ကရယ်၊ မောင်ကိုုယုုရယ်၊ ဝင်းခက်ရယ်၊ လေသူရဲတဦးရယ်၊ စာပေစာနယ်ဇင်းသမားတွေရဲ့ ဆန္ဒသဘောထား ကျေညာချက် စာတန်းကိုု ရေးဆွဲ လက်မှတ်ထိုုးခဲ့တယ်။ အဲဒီကတဆင့် ကာတွန်းငွေကြည်အိမ်သွားတယ်။ သဘောတူ လက်မှတ်တောင်း တယ်။ ဒုုတိယ ဆရာကြီး မင်းသုုဝဏ်အိမ်သွားတယ်၊ လက်မှတ်တောင်းတယ်။ ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်အိမ်က တတိယရောက်တဲ့ အိမ်ပဲ။

ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်က အိပ်ရာထဲ လဲနေတယ်။ ကျုပ်တိုု့အဖွဲ့က စာပေစာနယ်ဇင်းသမားတွေရဲ့ ကျေညာစာတန်းကိုု ပြတယ်။ သဘောတူ လက်မှတ်တောင်းတယ်။ အမကြီးက အပြေးအလွှားဖတ်ကြည့်တယ်။ ဖတ်လဲပြီးရော ငိုုလိုုက်တာ။ ဟီးချလိုု့၊ ချုံးပွဲချလိုု့ ငိုုတာ။ ကျုပ်ကိုု ဖက်အော်တယ်။

“ကိုုဝင်းတင်ရေ … ရှင်လုုပ်ဖော်ရတယ်။ ကျေးဇူးတင်တယ်။ ဝမ်းသာလိုုက်တာ” တဲ့။

သူ့တမျက်နှာလုုံးကတော့ မျက်ရည်အိုုင်ထွန်းလိုု့။ …”

ဤသည်ကား ဦးဝင်းတင်၏ ရေးသားချက်မှ ကောက်နုတ်ချက်ဖြစ်ပါသည်။ ထိုအချိန်က ဦးလေးကိုဝင်းတင်နှင့် ကျနော်တို့ စကားပြောရာတွင် ကျနော်က ဤသို့ ပြောပါသည်။

” ကျနော်က ဦးလေးကိုဝင်းတင်ကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ခင်ပြီးသား၊ ယုံကြည်ပြီးသားဆိုတော့ အထူးတိုက်တွန်းစရာ မလိုပါဘူး။ ဦးလေးက လက်မှတ်ထိုးခိုင်းရင် ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ထိုးမှာပါပဲ။ ဒါပေမယ့် ရေရှည်အနေနဲ့ မျှော်ကိုးပြီး ဦးလေးကို တောင်းဆိုချင်တာ ၂ ခု ရှိပါတယ်။ တခုက အခုလောလောဆယ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီတောင်ဆိုတဲ့ ကိစ္စ။ ဒီကိစ္စမှာ တပါတီစနစ်ကို ပယ်ပြီး ပါတီစုံစနစ်ကို ဘာကြောင့် လုပ်သင့်တယ် ဆိုတာကို လူတိုင်းနားလည်တဲ့စကားနဲ့ တိုတိုရှင်းရှင်းလေး ကျနော့်ကို ပြောပြပါ။ နောက်တခုက နိုင်ငံရေးသိပ္ပံဘာသာရပ် ကိစ္စ။ ကျနော်က သချာင်္မှာသာ ပါရဂူဘွဲ့ရထားတာ၊ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံဘာသာရပ်မှာတော့ တကယ့်ငတုံးပဲ။ ဒါကြောင့် ဒီဘာသာရပ်ကို အခြေခံက စပြီး လေ့လာချင်ရင် ဘာတွေကို စ ဖတ်ရမလဲ။ အကြံပေးပါ။”

ပထမမေးခွန်းနှင့် ပတ်သက်၍ ဦးလေးကိုဝင်းတင်က ဤသို့ ရှင်းပြသည်။

” ပါတီစုံစနစ်ရဲ့ ကောင်းကျိုးတွေကို သိပ်ရှည်ရှည်ဝေးဝေး ပြောနေစရာ မလိုပါဘူးကွာ။ အခုတပါတီစနစ်အောက်မှာ ၂၆ နှစ်လုံးလုံး နေလာခဲ့ပြီးပြီ။ ဒီအတွေ့အကြုံအရ တပါတီစနစ်ဟာ ကောင်းသလား၊ ဆိုးသလား၊ ကိုယ်တိုင်ဆုံးဖြတ်ပေါ့။ ဒီနေရာမှာ တပါတီစနစ်က ကောင်းပါတယ်လို့ ယူဆသူတွေကိုတော့ ဘာမှ ပြောစရာမလိုဘူး၊ ဖယ်ထားလိုက် တပါတီစနစ်ဟာ မကောင်းဘူးလို့ ယူဆသူတွေကို ဒီတခုပဲ ပြောဖို့လိုတယ် – ပါတီစုံစနစ်ဟာ တပါတီစနစ်ရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်ပဲ။ တခုခုဟာမကောင်းဘူး ဆိုရင် အဲဒါရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်ဟာ ကောင်းရမှာပေါ့။ မောက်းတဲ့စနစ်တခုရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်တာကြောင့် ဒီစနစ်ကို ကျင့်သုံးကြည့်ဖို့ အကြောင်းပဲ။ ဒါဟာ အလွယ်ဆုံးနဲ့ အနိမ့်ဆုံးအဆင့်ပါပဲ။ ဒါထက်ပိုပြီး သိဖို့ကတော့ မင်းရဲ့ ဒုတိယမေးခွန်းကို ဖြေရလိမ့်မယ်။ …

ငါတို့တက္ကသိုလ်မှာ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံဘာသာရပ်မှာ ပြဌာန်းခဲ့တဲ့ ဖတ်စာအုပ် ၂အုပ် ဖတ်ခဲ့ရတယ်။ အဲဒီစာအုပ်တွေကတော့ Wanlass ရေးတဲ့ Gettell’s History of Political Thought နဲ့ Sabine ရေးတဲ့ History of Political Theory တို့ပဲ။ အဲဒီစာအုပ် ၂အုပ်ကို အရင်ဖတ်ကြည့်ပေါ့ကွာ။”

ဦးလေးကိုဝင်းတင်ပြောခဲ့သည့် စာအုပ် ၂အုပ်သည် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံဘာသာရပ်နှင့် ပတ်သက်၍ ကျနော် ပထမဦးဆုံး ဖတ်ဖူးသော စာအုပ်များ ဖြစ်လာပါသည်။

နောက်ပိုင်းတွင် ဦးလေးကိုဝင်းတင်နှင့် ပတ်သက်သော အကြောင်းအရာများမှာ အများသိပြီးဖြစ်၍ ထပ်ရေးရန် မလိုတော့ပါ။ ‘ကံကောင်းလျှင်’ အားလုံးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒီမိုကရေစီသမိုင်းထဲတွင် ပါဝင်လာပါလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်လျှက် …။    ။