ကြွေပါသော်လည်း... - ဂျူနီယာဝင်း
(အမှတ် ၁၈၉၊ ၂ဝဝရ၊ ဒီဇင်ဘာ အတွေးအမြင်)
‘Terror of death’ ဟူသော ကဗျာ ခေါင်းစဉ်တစ်ခုကို ဖတ်ကြည့်မိလျှင် 'သေခြင်းတရားကို ကြောက်ရွံ့ခြင်း'ဟု အရင်ဆုံးတွေးမိ သည်။ သို့သော် ‘terror’ ဟူသော စကားလုံးသည် ထိတ်လန့်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်းတွေပါ၏။ 'သေရမှာကိုတော့ ကြောက်ကြတာပဲ'ဟု ခပ်လွယ်လွယ် ဆိုကြမှာလားတော့ မသိပါ။ ထိုအကြောင်း ကဗျာစပ်သူက ဂျွန်ကိ John Keats (၁၇၉၅-၁၈၂၁) ဖြစ်ပါသည်။ သူ့ကဗျာ တွင် သူရေးဖွဲ့ချင်သော ကဗျာတွေ၊ စာအုပ်တွေ အကောင်အထည်မဖော်မီ သေသွားမည်ကို ကြောက်ရွံ့ကြောင်း ရေးဖွဲ့ထား၏။
ဂျွန်ကိသည် ၁၉ ရာစုအစောပိုင်း ကာလက ထင်ရှားသော ကဗျာဆရာဖြစ်သည်။ သူ့ကဗျာများတွင် သဘာဝတရား၏ လှပမှု၊ ချစ်ခင် မြတ်နိုးမှု၊ စိတ်ကူးယဉ်နှင့် ဖန်တီးခြင်းကြားက ဆက်သွယ်မှုကို ဖော်ဆောင်ထားသည်ကို တွေ့ကြရ၏။ ထို့ပြင် လှပမှုနှင့် နာကျင်ထိခိုက်မှု တွေကိုလည်း ဒွန်တွဲပြထား၏။ သူ့ဘဝတွင် သူအလွန်မြတ်နိုးတန်ဖိုးထားသည့် စာအုပ်များကို ဘဝ၏ အရေးအပါဆုံးအဖြစ် သတ်မှတ်ထားစဉ် တွင် ရုတ်တရက် သေဆုံးသွားမည်ကို အလွန်ကြောက်ရွံ့လျက်ရှိကြောင်း သူ့ကဗျာလေးတွင် ဖွဲ့ဆိုတားသည်။ ထိုမျှမက ကဗျာ၏ ဂီတသံတွင် ပင် ကြောက်ရွံ့ခြင်း သံစဉ်တွေ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ သူချစ်သော စာအုပ်များမှ ဝေးရာသို့ သေခြင်းတရားက ခေါ်ဆောင်သွားမည့်အရေး တွေးပူနေရှာလေသည်။
သူတွေးပူနေရသော လုံလောက်သော အကြောင်းပြချက်ကလည်း ရှိနေသည်။ သူ့မိခင်သည် အဆုတ်တီဘီရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့ကာ သူ့အစ်ကို ဖြစ်သူမှာလည်း ထိုရောဂါရကာ သူ့ရှေ့မှာ ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်ရသည်ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသူ ဖြစ်ပါသည်။ သူ့မှာလည်း ထိုတီဘီ ရော ဂါရနေသည်ကို သိရှိခဲ့ပြီးနောက်မှာ သူလည်း တစ်နေ့သေရမည့်အရေး ဘယ်လောက်တောင် တွေးပူခဲ့ရရှာမည်ကို မြင်ယောင်ကြည့်မိပါ သည်။ ထိုကဗျာကို သူမကွယ်လွန်မီ (၄) နှစ်အလိုမှာ ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး အသက်ငယ်ရွယ်စဉ် ၂၆ နှစ်မှာ ကွယ်လွန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ဂျွန်ကိသည် ကဗျာတွင် သူသေရမှာကို မကြောက်၊ သူမသေမီ သူအကောင်အထည်ဖော်ချင်တာတွေ မထုတ်ဖော်လိုက်ရမှာကို ကြောက်ခြင်းဖြစ် ကြောင်းကို ကွဲပြားစွာ ရေးဖွဲ့ထားခြင်းဖြစ်၏။
ဂျွန်ကိသည် သူ့နဘေးက လူတွေကို ဂရုမစိုက်ပါ။ ဘဝ၏ ပျော်ရွှင်ယစ်မူးသာယာခြင်းကိုပင် အလေးမထားပါ။ သို့သော် သူ၏ တစ်ခု တည်းသော စိတ်ပူပန်မှုက သူမကွယ်လွန်မီ သူ့စိတ်ကူးတွေကို စာလုံးတွေ၊ စာအုပ်တွေအဖြစ် မရေးဖွဲ့လိုက်ရမှာကိုဖြစ်၏။ ကဗျာဆရာက ထိုစိတ်ပူပန်မှုသည် သူ့အား ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ခြိမ်းခြောက်လျက်ရှိသည်ဟု ရင်ဖွင့်ထား၏။ သူသည် အဆိုးမြင်ဝါဒီသမားပင်ဖြစ်နေလေပြီ ဟု သူ့ကိုယ်သူ သုံးသပ်ထား၏။ ကောင်းကင်ယံက တိမ်တိုက်တွေကို တွေ့လည်း မသာယာနိုင်။ သူသေရတော့မည်ဟု တွေးက ကြောက်ရွံ့မှု က ပိုတိုးလာသည်။ ထိုတိမ်တိုက်တွေကပြောပြသော လှပသော စိတ်ကူးယဉ်အချစ်ဇာတ်လမ်းများသည် သူ့ကို ပိုပြီးတော့တောင် ကြောက်ရွံ့ သွားအောင် ခြိမ်းခြောက်လျက်ရှိနေကြသည်။ သူ့မှာ အနာဂတ်အရေး တွေးပူဖို့ပင် အချိန်မရှိပါဟု ဆိုထားပါသည်။
ဂျွန်ကိ၏ ထိုကဗျာနှင့် ပတ်သက်၍ ခံစားမိသော ကဗျာချစ်သူတစ်ယောက်၏ ခံစားချက်ကို အင်တာနက်တွင် အခုလို တွေ့လိုက်ရပါ သည်။
'သေခြင်းတရားဆိုတာ တကယ်တော့ နောက်ဆုံးနယ်နိမိတ်ပဲ။ စေ့စေ့တွေးလေ၊ တန်ခိုးအာဏာကြီးပါပေ့လို့ မြင်မိလေဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော် အဲဒီကဗျာကို ဖတ်ပြီး စဉ်းစားကြည့်မိတယ်။ ကျွန်တော် ုနအျေ လို့တော့ တွေးလို့မရဘူး။ သူ့ရဲ့ကဗျာအစက
‘When I have fears that I may cease to be, Before my pen has gleaned by teeming brain,’
''ကျွနု်ပ်၏ အတွေးများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော ဦးနှောက်အား ကျွနု်ပ်၏ ကလောင်တံဖြင့် ထိုးဆွရေးခြင်းမပြုမီ ကျွနု်ပ်သေသွားမှာကို ကြောက်၏''
ဆိုတဲ့ စကားလုံးက ပြင်းထန်လိုက်တာဗျာ။ ကြောက်ရွံ့ခြင်းက သူ့ကို တွေးစရာတွေ ဖြစ်ရသတဲ့။ တခို့ျလူတွေ ကြော်ကြားမှုကို စားသုံးနေတဲ့အခါ သူတို့ဘယ်လို တွေးကြပါလိမ့်လို့ စဉ်းစားမိတယ်။ တခို့ျက အကိုးကွယ်ခံရ၊ တခို့ျက လူတွေရဲ့ အာရုံတောင် အရောက် မခံလိုက်ရဘူး။ Keats အသက်ရှင်နေစဉ်မှာတော့ သူ့အတိုင်းအတာနဲ့သူ အာရုံစိုက်ခြင်းခံရမှာပါပဲ။ ဒါကြောင့်လဲ သူက ကလောင်သွေးခဲ့တဲ့ ဟောဒီကဗျာဟာ ယနေ့တိုင် ခံစားနေရတာပေါ့။ ‘For whom the bell tolls’ 'သူတစ်ယောက်အတွက် သေမင်းတမန် ခေါင်းလောင်းတီး ချေပြီ။' ဆိုတဲ့ စာကြောင်းလေးကို သတိရမိပါရဲ့။ (ထိုစာကြောင်း၏ နောက်တွင် ‘It tolls for thee.’ (အဲဒါ မင်းအတွက်တီးတာပေါ့။) ဟူသော စာကြောင်းလိုက်ပါသည်)။ ကဗျာထဲမှာ ကျွန်တော်အနှစ်သက်ဆုံး စာကြောင်းတွေကတော့-
‘When I behold, upon the night’s starred face, Huge cloudy symbols of a high romance, And think that I may never to trace Their shadows, with magic hand of chance.’
''ည၏ ကြယ်ရောင် လင်းလက်သော ကောင်းကင်မျက်နှာအား ကျွနု်ပ်ကြည့်၏။
ကျယ်ပြန့်သော တိမ်တိုက်များသည် ကျွနု်ပ်အား လှပသော အချစ်ဇာတ်လမ်းများကို ပြောပြနေကြ၏။
ခံစားညို့ငင်သောလက်ဖြင့် ထိုလှပသော ပုံပြင်များကို ကျွနု်ပ်မရေးခြစ်လိုက်ရမီ သေသွားမှာကို ကြောက်၏။''
ပြီးတော့ ကဗျာရဲ့ နောက်ဆုံးစာကြောင်းတွေ-
'' ... then on the shore of the wide world I stand alone, and think, Till love and fame to nothingness to sink.”
''ကျယ်ပြန့်သော ကမ္ဘာကြီးထဲမှာ ချောက်ကမ်းပါးထက်ဝယ် တစ်ကိုယ်တည်း ရပ်နေရသည်ဟု ခံစားမိ၏။
ကျွနု်ပ်၏ မပျော်ရွှင်သော နှလုံးသားအား နှစ်သိမ့်ပေးမည့် အချစ်လည်း မရှိ၊ ကျော်ကြားမှုလည်း မရှိ။''
ဆိုတာတွေရယ်ကို အကြိုက်ဆုံးပါပဲ။ ဂျွန်ကိရဲ့ ကဗျာလေး အဆုံးသတ်ထိရေးဖြစ်ခဲ့တာကိုတော့ စိတ်မကောင်းတဲ့ကြားက သူ့အတွက် ဝမ်းသာမိပါတယ်။ သူရေးတဲ့ အဲဒီကဗျာလေး သူ့ပရိတ်သတ်ကြားထဲ ရောက်သွားခဲ့တာပဲဆိုပြီး အသုံးဝင်သွားခဲ့တာကို သူတွေ့မြင်ခံစားခဲ့ရရှာ မှာပါပဲ''တဲ့။
ဂျွန်ကိ၏ ထိုကဗျာများနှင့်ပတ်သက်၍ ဝေဖန်သူတခို့ျကတော့ အသက် ၂၆ နှစ်အရွယ်မှာ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သော ထိုကဗျာဆရာ၏ ကဗျာလေးကို အသံကျယ်ကျယ်ဖြင့် အော်ဖတ်သင့်လှကြောင်း၊ အကြံပေးထား၏။ သို့မှသာလျှင် ကဗျာ၏ ခံစားချက်၊ ခံစားမှု၊ အနှစ်သာရ၊ ဂီတတွေကို အသင် တကယ်သိမြင်လာပါမည်တဲ့။ အဲဒီလို နားလည်သွားမှသာလျှင် Keats သည် သေခြင်းတရားကို ကြောက်ခြင်းမဟုတ်၊ သေရမည့်အရေး တုန်လှုပ်နေခြင်းမဟုတ်။ 'ကျွနု်ပ်၏ အတွေးများကို စကားလုံးများအဖြစ် ချရေးဖို့ အချိန်မရှိလိုက်မှာကို ဖြစ်၏။ ကျွနု်ပ်၏ စိတ်ဆူးများကို စာအုပ်တွေအဖြစ် အသက်သွင်းဖို့ အချိန်မရှိလိုက်မှာကို ဖြစ်၏။ ကျွနု်ပ်၏ အိပ်မက်များ၊ ရုပ်ပုံလွှာများကို ကဗျာများအဖြစ် ဘာသာပြန်ပစ်လိုက်ဖို့ စိတ်စူးစိုက်ဖို့ အချိန်မရှိလိုက်မှာကို ဖြစ်၏။ နောက်ဆုံးမှာတော့ ကျွနု်ပ်၏ ချစ်လှစွာသော ဗညေညပ မြတေညန ကို ဘယ်တော့မှ မတွေ့မြင်လိုက်ရတော့မှာကို ဖြစ်ပါ၏' ဟူသော ဂျွန်ကိ၏ ဆိုလိုချက်များကို သေသေချာချာ တွေ့မြင်ခံစာရပေလိမ့်မည်။
သေခြင်းတရားနှင့် ပတ်သက်၍ ကဗျာတွေ စပ်ဆိုခံစားကြရာတွင် များသောအားဖြင့် ပဲ့ေြွကလွယ်သော ပန်းကလေးတွေကို ကြည့်၍ လူ့ဘဝ၏ မတည်မြဲမှုကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်ဖို့ သို့မဟုတ် သေမင်းတမန်သည် မျက်နှာမလိုက်၊ ယုတ်၊ မြတ်မရွေး ခေါ်ဆောင်သွားမည့် သဘော တရားများကို အများအားဖြင့် ဖတ်ဖူးတွေ့ဖူးပါသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ သေခြင်းတရား၏ ခြိမ်းခြောက်မှုကို အချိန်နှင့်အမျှ ခံစားတုန်လှုပ်နေရှာ သော ကဗျာဆရာတစ်ယောက်၏ ရင်ထဲက ဒုက္ခကို ရှားရှားပါးပါး တွေ့မိခြင်းဖြစ်ပါသည်။ လူတိုင်း တစ်နေ့တော့ သေကြရမှာပဲဖြစ်သည်။ ဘယ်နေ့သေမည်မသိသည့်အတွက် စိတ်မပူဘဲ နေနိုင်ကြ၏။ သို့တည်းမဟုတ် မတွေးပဲထားခြင်းသည် တစ်မိုျးစိတ်သက်သာရရနေကြ၏။ ဂျွန်ကိခမျာမှာတော့ မသေမီ သူအကောင်အထည်ဖော်ချင်ခဲ့တာတွေ မထုတ်ဖော်ခဲ့ရမှာကို အချိန်နှင့်အမျှ တွေးပူနေရရှာသူဖြစ်လေသည်။
ထို့ကြောင့်ပင် ဂျွန်ကိ၏ Terror of deathကဗျာနှင့် ပတ်သက်ပြီး ကဗျာချစ်သူများ၏ အထင်အမြင်ယူဆချက်များကို ကောက်ကြည့် ကြရာ အင်တာနက်တွင် ဖော်ပြထားချက်များအရ Keatsလို မတွေးမိပါဟူသော အမြင်မိုျး တော်တော်များများတွေ့လိုက်ရခြင်းဖြစ်ပေသည်။Keats ကဗျာချစ်သူတစ်ယောက်ကတော့ ယခုလိုမှတ်ချက်ချထားပါသည်။
'ကျွန်တော် သေရမှာကို ကြောက်ပါသည်။ ဘုရားသခင်က ကျွန်တော့်အား ပေးသနားတော်မူသော အချိန်တွေအတွက် ကျေးဇူးတင်လှ ပါသည်။ ကဗျဆရာ Keats သည် သူရေးချင်တာတွေအားလုံး မပြီးမီ သူသေရမည်ကို သိရှိနေကြောင်း ကဗျာဖတ်သူများအား အသိပေးထား ၏။ သူသေသွားသော်လည်း သူ့မှာ ရေးဖွဲ့စရာတွေ ကဗျာတွေ ကျန်ရှိနေသေးပါလားဟု ကဗျာချစ်သူအနေနှင့် မျှဝေခံစားမိကြောင်းပါ။
ဂျွန်ကိရေးသားခဲ့သော ကဗျာတွေထဲမှာ အကောင်းဆုံး ကဗျာတစ်ပုဒ်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရပါသည်။ ကဗျာတွင် အဆုတ် တီဘီရောဂါဝေဒနာ ခံစားနေရရှာသော ကဗျာဆရာ၏ ပွင့်ထွက်လာသော စိတ်မကောင်းစရာအဖြစ်ကို စာနာမိပြီး အခြားတစ်ဖက်ကလည်း Keats သည် သာမန်လူသားတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး၊ ကဗျာသမားတစ်ယောက်မဟုတ်ခဲ့ပါလျှင် ဂျွန်ကိ၏ ေြွကလွင့်ခြင်းကို လူတွေ သတိပြုမိကြ ပါ့မလားဟု တွေးမိပါသည်။ ဂျွန်ကိ စိုက်ခဲ့သော မှတ်တိုင်တွေကို ယခုအထိ ကဗျာချစ်သူတွေ ခံစားပေးနေရတာကိုပဲ စဉ်းစားကြည့်ပါမည်။ ဂျွန်ကိလိုပဲ တီဘီရောဂါဖြင့် သေတာခြင်း အတူတူ သူ့အစ်ကိုကိုတောင်ဖြင့် ကျွန်မတို့ အမည်တောင် အလေးထားခဲ့မိလို့လား။
ဂျွန်ကိထက် နှစ်တစ်ရာကျော် ရှေ့က ကဗျာဆရာကြီး ဝီလျံရှိတ်စပီးယားWilliam Shakespeare (၁၅၆၄-၁၆၁၆) ၏ ‘Fear no more’ ဟူသော ကဗျာကတော့ 'သေတော့လည်း အေးတာပဲ' ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်ခဲ့သည့် ခံစားချက်တွေနှင့် ဖြစ်ပါသည်။ ဂျွန်ကိ ၏ Terror of death နှင့် ရှိတ်စပီးယား၏ ကဗျာကို ယှဉ်ဖတ်မိရင်း ကဗျာဆရာတွေ၏ ခံစားတတ်သော နှလုံးသားကို အနည်းငယ်မျှတော့ လက်ခံမိကြောင်းပါ။ ရှိတ်စပီးယား၏ ကဗျာလိုရင်းကို ဘာသာပြန်ပြလိုက်ရပါသည်။
'နေပူမှာကိုလည်း မကြောက်ရတော့ပါ၊
ဒေါသကြီးတဲ့ လေပြင်းမုန်တိုင်းကို ကြောက်စရာမလိုတော့၊
မိုးလောက်ကြီးတဲ့ တာဝန်တွေ မပြီးဆုံးသေးသော်လည်း သွားရတော့မယ်လေ၊
နေစရာ အိမ်လည်း မရှိတော့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေလည်း ဖယ်ခွာရစ်ပြီ။
ရွှေမင်းသား ရွှေမင်းသမီးလေးတွေလည်း ဒီလမ်းလိုက်ရမည်၊
တံမြက်စည်းလှည်းသမတွေလည်း သည်လမ်း လိုက်ရမည်လေ၊
အားလုံး ပြာဖြစ်ရမည်လေ။'
'သခင်ကြီးတွေ မျက်မှောင်ကြုံ့မှာလဲ မကြောက်ရတော့ပါ၊
တန်ခိုးရှင်ကြီး လက်ညှိုးငေါက်ငေါက်ထိုးမှာလဲ ရှောင်စရာ မလိုတော့ပါ။
အဝတ်ဝတ်ဖို့နဲ့ စားဖို့လည်း ပူစရာမလိုတော့။
သေမင်းတမန် တံလှပ်နဲ့ အဝှေ့လိုက်မှာ မင်းလဲ ပါသွားပြီလေ။
အို... ဘုရင်တွေ၊ ပညာတတ်တွေ၊ ဆရာဝန်တွေ...
အားလုံး သည်လမ်းလိုက်ရမည်လေ၊
အားလုံး ပြာဖြစ်ရမည်လေ။'
'လျှပ်စီးလက်မှာလဲ မကြောက်ရတော့ပါ၊
မိုးကြိုးသွားကိုလည်း မကြောက်ရတော့ပါ။
ဂုဏ်သိက္ခာဆိုတာလည်း ပူမနေရတော့၊
ဝေဖန်ပြစ်တင်တာတွေလည်း ထွက်ပြေးပြီလေ၊
ငိုကြွေးစရာလည်း မလို
ရယ်မောစရာလဲ မလိုတော့။
ငယ်ရွယ်တဲ့ ချစ်သူတွေရော၊
အားလုံးသော ချစ်သူတွေလည်းလေ
မင်းနောက်ကို လိုက်ရတော့မယ်လေ။
အားလုံးပြာဖြစ်သွားမှာပဲလေ'
ဂျွန်ကိက သူ၏ အတွေးစိတ်ကူးတွေကို စကားလုံးအဖြစ် မထုတ်ဖော်လိုက်မီ သေဆုံးရမည်ကို ကြောက်ရွံ့ကြောင်း စပ်ဆိုထားပြီး ရှိတ်စပီးယားကတော့ မိုးလောက်ကြီးသည့် တာဝန်တွေ၊ ဝတ္တရားတွေ တဝက်တပြက် တိုးလိုးတန်းလန်းနဲ့ သေမင်းခေါ်ရာနောက်လိုက်ရလည်း ပျော်ပျော်ကြီးသာ လိုက်သွားရပေတော့မည်ဟု ဆိုထားလေသည်။
ကျွန်မသည် ကဗျာဆရာတွေလို ခံစားတတ်သူတစ်ယောက်မဟုတ်၍ ကဗျာဆရာကြီး ဂျွန်ကိလို စိုးရိမ်ထိတ်လန့်ရမှန်းမသိ၊ ရှိတ်စပီး ယားဆို ထားသလိုလည်း တရားမရနိုင်သေးပါ။ လူ့သဘောသဘာဝအတိုင်း ေြွကသွားလေသော ပန်းကလေးတွေ၊ ကြယ်ပွင့်ကလေးတွေအား တန်ဖိုးထားနေမိရင်းနှင့်ပင် သူတို့စိုက်ထူခဲ့လေသော မှတ်တိုင်များအား အစဉ်အမြဲ သတိရနေရုံမှ တစ်ပါး။
ေဒါက္တာခင္ေမာင္၀င္း(သခ်ာၤ) ၏ Use The Right Word အဓိပၸါယ္တူအသုံးအႏွူန္းကဲြျပားေသာစကားလုံးမ်ား
