ဂျူနီယာဝင်း – ကွိုင်းမြစ်ပေါ်က တံတား
(အတွေးအမြင် ၂၀၁၆ မေလ အမှတ် ၂၈၇)။ မိုုးမခ၊ ဇွန် ၈၊ ၂၀၁၆
ပြင်သစ်စာရေးဆရာ Pierre Boceille ၏ ဝတ္ထုတပုဒ်ဖြစ်သော Le Pomt de la Rievere Kwai (1952) ကို The Bridge on the River Kwai အမည်ဖြင့် ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်အဖြစ်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ဝတ္ထုသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းကာလ ၁၉၄၃ ခုနှစ်ကို နောက်ခံပြုထားသည်။ ၁၉၄၃ခုနှစ် ဒုတိကမ္ဘာစ်အတွင်းမှာ ဗြိတိသျှစစ်သားပေါင်းတစ်သောင်းကျော်ဟာ တံတားတည်ဆောက်နေစဉ်အတွင်း အသက်ဆုံးရှုံးရကာ ထို တံတားတလျှောက် မြေနေရာတွေမှာမြှုပ်နှံခဲ့ရသည်။ အနီးအနားက မြို့ရွာများမှ လူပေါင်းတစ်သိန်းနီးပါးဟာလည်း တံတားတည်ဆောက်မှု အတွင်း အသက်ဆုံးကြရသည်။
Kwai (ကွိုင်း)မြစ်သည် ဘန်ကောက်နှင့် ရန်ကုန်ကိုခြားထားသောမြစ်တစင်းဖြစ်ပြီး ထိုမြစ်ကိုဖြတ်၍ တံတားသံလမ်းတခုကို မြန်မာပြည် မှာစခန်းချနေသော ဂျပန်စစ်ဗိုလ် Saito (Sessue Hayakwai) (ဆေးတို)က ဖမ်းဆီးရရှိလာသော ဗြိတိသျှစစ်အကျဉ်းသားများကို ထိုတံတား တည်ဆောက်မှုတွင် အတင်းအဓမ္မလုပ်ကိုင်စေသည်။ Kwai (ကွိုင်း) မြစ်သည် ထိုင်းနိုင်ငံနောက်ဘက်တွင်ရှိပြီး သူ့ကိုဖြတ်သော မီးရထား သံလမ်းသည် အရှည်အားဖြင့် မီတာ ၁၀၀(၃၃ဝပေ)ရှိသည်။ စစ်အတွင်းတုန်းက သံမဏိ၊ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးသွားပြီး ၁၉၄၅ တွင် သစ် သားဖြင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ဝတ္ထုသည် ဗြိတိသျှအကျဉ်းသားများအား ဂျပန်စစ်တပ်က ထိုတံတားဆောက်မှုတွင်လုပ်ကိုင်စေ ခြင်း၊ ဂျပန်စစ်တပ်နှင့် ဗြိတိသျှစစ်ဗိုလ်များကြားဆက်ဆံရေး၊ စစ်အတွင်းအခြေအနေများကို ရေးသားထားသည်။ ယင်းဝတ္ထုကိုပုံဖော်ရိုက်ကူး ခဲ့ရာ အော်စကာ ခုနှစ်ဆုရအောင်မြင်သော ရုပ်ရှင်တကားဖြစ်ခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်တွင်တော့ အမှန်တကယ်တံတားမှာ ရိုက်ကူးခဲ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ထိုတံတားနှင့် ဆင်တူဆောက်ထားပြီး သီရိလင်္ကာရှိ တောတခုတွင် ဖန်တီးကာ ရိုက်ကူးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အပြင်အဆင်ကောင်းခြင်း၊ အပင်ပန်းခံကာ အနုပညာရသမြောက်အောင် ရိုက်ကူးနိုင်ခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် တကယ့်ဖြစ်ရပ်သဖွယ်ခံစားကြည့်၍ရသည်။ စစ်အတွင်းအခြေများသာမက ဘေးပတ်ဝန်းကျင်အနေအထားများကိုပါ ယုံကြည်လောက်အောင် ရိုက်ရတာ လွယ်တဲ့အလုပ်တော့ မဟုတ်ပါ။
ဂျပန်အကျဉ်းသားစခန်းဆီကို ဗြိတိသျှစစ်အကျဉ်းသားတွေ ရထားဖြင့် ရောက်လာကြသည်။ ဂျပန်စစ်ဗိုလ်ချုပ်ဆေးတိုက ဗြိတိသျှ အကျဉ်းသားတွေကို “ရာထူးရာခံတွေကို ဂရုမစိုက်ဘူး။ အကျဉ်းသားဟာ အကျဉ်းသားပဲ” ဟုသဘောထားကြောင်း၊ သတိပေးလိုက်သည်။ သည်တော့ သူတို့ဆောက်လုပ်လျက်ရှိသော ကွိုင်တံတားကို ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ရမည်ဟု အမိန့်ပေေးသည်။ သည်နေရာမှာ အကျဉ်းသားဖြစ် သူ ဗြိတိသျှစစ်ဗိုလ် နစ်ကိုဆင်(Nicholoson) (Alec Guinness) က စစ်အကျဉ်းသားများဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးဥပဒေ ဂျီနီဗာသဘောညီမှု ပြဋ္ဌာန်းချက်ကို ထောက်ပြပြီး စစ်တပ်အရာရှိများအား ယခုလို ခိုင်းစေမျိုး လုပ်ခွင့်မရှိကြောင်း သတိပေးလိုက်သည်။
သည်နေရာမှာ ဂျီနီဗာသဘောတူညီမှု စာချုပ် (Geneva Conventions) ဆိုတာ ၁၈၆၄ ခုနှစ်မှာ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ စစ်ဥပဒေ ဖြစ်ပါ သည်။ စစ်အတွင်းမှာ လူ့အခွင့်အရေးမချိုးဖောက်ဖို့၊ စစ်အကျဉ်းသားများကို လူ့အခွင့်အရေးအရ ဆက်ဆံဖို့ဆိုတာတွေ ပါဝင်ပါသည်။ ဒဏ်ရာရ သူတွေ၊ ထိခိုက်ခံရသူတွေ၊ စစ်အကျဉ်းသားအဖြစ် ဆွဲယူခံလိုက်ရသောစစ်သားတွေ သာမန်လူတွေကို ကာကွယ်ဖို့ ၁၉၂၉ နောက်ပိုင်းမှာ ထပ်မံ ဖြည့်စွက်ချက်တွေနှင့် ဖြစ်ပါသည်။ ဒါကို ၁၉၄၉ ခုနှစ်မှာ နိုင်ငံပေါင်း ၁၉၆ နိုင်ငံက လက်မှတ်ရေးထိုး သဘောတူခဲ့ကြသည်။ စစ်အတွင်း ကာလမှာ လူ့အခွင့်အရေးမချိုးဖောက်ဖို့၊ ကြက်ခြေနီများအပေါ် မပစ်ခတ်ရတို့၊ နေမကောင်းဖြစ်နေသူတွေ၊ ဒဏ်ရာရသူတွေနဲ့ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် ဖြစ်ဖြစ် သင်္ဘောပျက်ကနေလွှင့်လာကြသူ စစ်သားများ၊ လူသာမန်များအပေါ်မထိခိုက်စေရ အစရှိသဖြင့် စစ်၏ဓားစာခံများအပေါ် ဒီစစ်ဥပဒေ ချိုးဖောက်ခြင်းမပြုရအောင် ထပ်မံဖြည့်စွက်ချက်တွေနဲ့ ရေးခဲ့ကြတာဖြစ်လေသည်။
သည်တော့ စစ်ဗိုလ်ချုပ် နစ်ကိုဆင်က ထိုဂျီနီဗာ သဘောတူညီမှုကို ထောက်ပြပြီးဂျပန်စစ်ဗိုလ်ချုပ် ဆေးတိုကို သတိပေးတော့ ဆေး တိုက အဲဒီစစ်ဥပဒေဆိုင်ရာ ဂျီနီဗာပြဋ္ဌာန်းထားတဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေကို နစ်ကိုဆင်ရဲ့မျက်နှာပေါ်ပစ်ပေါက်ပြီး သတ်ပစ်မယ်ဟု ခြိမ်းခြောက် လိုက်သည်။ သူပြောတဲ့စကားက “အခုအချိန်မှာ ဥပဒေတွေ၊ ဘာတွေကျုပ်ကိုလာမပြောနဲ့၊ ဒါစစ်ဖြစ်နေတာ၊ ခရစ်ကတ်ကစားနေတာ မဟုတ် ဘူး” တဲ့။ ပြီးတော့ ဗြိတိသျှစစ်အရာရှိတွေကို အပြစ်ပေးတဲ့အနေနှင့် နေပူထဲမှာချုပ်နှောင်ပြီး ပစ်ထားသည်။ နစ်ကိုဆင်ဟာလည်း သံတိုင် အကျဉ်းအကျပ်ထဲမှာ လှောင်ပိတ်ခံထားရသည်။ နစ်ကိုဆင်က ဆေးတိုနှင့် အလျှော့အတင်း မလုပ်တဲ့အပြင် သူ့တပည့်စစ်တပ် အရာရှိတွေကို လည်း အလျှော့မပေးဖို့ အမိန့်ထုတ်ထားပါသည်။
Nicholsonက ဝတ္ထုထဲမှ စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်ကောင်တကောင်ဖြစ်ပါသည်။ စာရေးဆရာကိုယ်တိုင် ထိုင်းနို်င်ငံမှာ စစ်အကျဉ်းသားအဖြစ် နေထိုင်ခဲ့ရစဉ် သူ့အဖြစ်တွေကို ထည့်သွင်းသရုပ်ဖော်ထားသည်ဟု ယူဆရသည်။ အပြင်လက်တွေ့မှာတော့ အဲဒီနေရာမှာ ဗြိတိသျှစစ်ဗိုလ်ချုပ် Philip Toosey ရှိခဲ့တာပါ။ Toosey ကအဲဒီတုန်းက ဂျပန်စစ်တပ်နဲ့ညှိနှိုင်းဖို့ ကြိုးစားခဲ့တယ်။ မရတဲ့အဆုံး တံတားတည်ဆောက်မှုကို နှေး ကွေးအောင််တတ်နိုင်သလောက် ကြိုးစားခဲ့တယ်။ အုတ်တွေ၊ ကွန်ကရစ်တွေ ရောစပ်မှုမှာ အရည်အသွေးညံ့တာတွေ သုံးခဲ့တယ်။ သစ်သား တွေသုံးတဲ့အခါ ခြစားထားတာတွေ၊ ခြတွေတက်နေတာတွေကို အသုံးပြုခဲ့တယ်။ ဒါတွေကိုတော့ရုပ်ရှင်ထဲမှာ ထင်ရှားအောင် ပြမသွားနိုင်ဘူး လို့ ယူဆရမည်ဖြစ်ပါသည်။ ရုပ်ရှင်ထဲက ဇာတ်ကောင်တချို့ရဲ့အမည်တွေဟာ ထိုရထားလမ်းတည်ဆောက်တုန်းက ပါခဲ့တဲ့အမည် အရင်းတွေ သုံးခဲ့ကြပါသည်။ ဥပမာ- ဂျပန်စစ်ဗိုလ်ချုပ်ဆေးတိုက အပြင်မှာရှိခဲ့တဲ့ ဂျပန်စစ်တပ်က အရာရှိအမည်ပါ။ သူကအဲဒီတုန်းကဆိုရင် အပြင်လက် တွေ့မှာအကြင်နာတရားရှိပြီး မျှတတဲ့စိတ်ထား ရှိသူလို့ ဆိုပါသည်။ Toosey ဟာ စစ်ကာလအတွင်းမှာ ဆေတိုနှင့် အတိုက်အခံလုပ်ခဲ့ပေမယ့် စစ်ပြီးသွားတဲ့နောက် မိတ်ဆွေတွေ ဖြစ်သွားကြပါသည်။
ရုပ်ရှင်မှာပါတဲ့ တံတားက လုံးဝကိုစိတ်ကူးပါပဲ။ အပြင်လက်တွေ့မှာတော့ သစ်သားနဲ့လုပ်တဲ့ အရန်တံတားတစခုရယ်၊ သံမဏိ၊ အုတ်၊ အင်္ဂတေကိုင်ထားတဲ့ ခိုင်မာတဲ့တံတားရယ် နှစ်စင်းဆောက်လုပ်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါသည်။ တံတားနှစ်ခုစလုံးကို နှစ်နှစ်လောက်အသုံးပြုခဲ့ပြီး မဟာ မိတ်တပ်များဗုံးကြဲလို့ ပျက်စီးသွားခဲ့ပါသည်။ ယနေ့မြင်တွေ့ရတဲ့ ကွိုင်းမြစ်ပေါ်ကတံတာက သံမဏိတံတားကို ပြန်လည်ပြုပြင် ထားတာဖြစ်ပါ သည်။ ဂျပန်တွေက သည်ရုပ်ရှင်နဲ့ပတ်သက်ပြီး သဘောမကျတာတွေအများကြီးပါ။ အထူးသဖြင့်ကတော့ သူတို့အင်ဂျင်နီယာတွေက ဗြိတိသျှ အင်ဂျင်နီယာတွေလောက် မတော်ဘူးဆိုတာရယ်၊ ဗြိတိသျှလူမျိုးတွေအပေါ် ဂုဏ်တင်ပြီး ရိုက်ပြထားတာတွေရယ်ကို မကြိုက်ကြပါဘူး။
အတိုချုပ်ဆိုရရင်တော့ ဝတ္ထုကိုမဖတ်ဖူးပေးမယ့် ရုပ်ရှင်တခုလုံးမှာ အဓိကအားဖြင့် ဂျီနီဗာသဘောတူစာချုပ်ကိုဖောက်ဖျက်ခြင်းကို အသားပေးပြထားလို့ ယူဆရပါသည်။ ထိုရုပ်ရှင်ကို လွန်ခဲ့တဲ့အနှစ် ၂၀ လောက်က ကြည့်ခဲ့ဖူးတာကိုပြန်ပြောင်းတွေးမိသည်။ အဲဒီတုန်းက ဂျပန် စစ်ဗိုလ်ချုပ်က စာရွက်စာတမ်းတွေနဲ့ဗြိတိသျှစစ်ဗိုလ်ချုပ်မျက်နှာကို သူ့တပည့်တွေရှေ့မှာ ပစ်ပေါက်ပစ်လိုက်တဲ့ အခန်းကို ဝိုးတိုးဝါးတား မှတ်မိ နေသည်။ အဲဒီတုန်းကတော့ ဘာစာရွက်စာတမ်းတွေနဲ့ပါလိမ့်ဟုတွေးမိတာသာရှိပြီး အဓိပ္ပာယ်လည်းနားမလည်ပါ။ သြော် …. အခု အနှစ်၂၀ ကျော်ကြာခဲ့ပြီးမှ ထိုဝတ္ထုအကြောင်း၊ ရုပ်ရှင်အကြောင်းဖက်ရင်း အဲဒီအခန်းကိုသဘောပေါက်သွားရသည်။ သည်လိုအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာချုပ်ဆို ထားတဲ့ စာချုပ်စာတမ်းများဟာ တကယ့်အပြင်လက်တွေ့ဘဝမှာ ဂျပန်စစ်ဗိုလ်ချုပ်ဆေးတိုပြောခဲ့သလိုပဲ ဘာမှအရာမရောက်ပါလားဟု ရုပ်ရှင် ဇာတ်လမ်းအကြောင်းတွေးရင်း စဉ်းစားနေမိလေတော့သည်။
ဂျူနီယာဝင်း
