ဂျူနီယာဝင်း – ငရဲခန်းတဖြစ်လဲ အလုပ်ခန်း - ကွန်ပြူတာနည်းပညာတော်လှန်ရေးသို့ ခြေလှမ်းများ(3)

ဂျူနီယာဝင်း - ကွန်ပြူတာနည်းပညာတော်လှန်ရေးသို့ ခြေလှမ်းများ (3)

ဂျူနီယာဝင်း – ငရဲခန်းတဖြစ်လဲ အလုပ်ခန်း

Leo L. Beranek

(အတွေးအမြင်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈) မိုးမခ၊ ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၈(2001 ခုုနှစ်ထုုတ် M. Mitchell Waldrop (အမ် မီချယ် ၀ါလ့်ဒရော့) ရေးသားသော The Dream Machine မှ In The Dungeon ကို ဘာသာပြန်ထားပါတယ်။ J.C.R. Licklider နဲ့ သူ့ရဲ့ ပါစင်နယ်ကွန်ပြူတာ နည်းပညာတော်လှန်ရေး အကြောင်း ဆုုိပါတော့ လုုိ့စာအုုပ်မှာ ကြော်ငြာထားပါတယ်။)

(အရင်တလကျော်က “အိပ်မက်ထဲက စက်ပစ္စည်း“ အမည်နဲ့ သည်စာအုပ်ကို မိတ်ဆက်ထားတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့လမှာတော့ “မစ်ဇူရီကကောင်ကလေး“ လစ် ကိုမိတ်ဆက်ထားပါတယ်။ သူ့မိသားစုတွေနဲ့မိတ်ဆက်ပေးထားတယ်။ သူဟာ ဒေါက်တာဘွဲ့ရပီးလို့ သူ့ဘဝကို ထိမ်းကျောင်းတော့မယ့်အချိန် ၁၉၄၂ ကာလတွေမှာ မလွဲသာမရှောင်သာ ကမ္ဘာစစ်ကြီးနဲ့ တိုးခဲ့တယ်ပေါ့။ သူတစ်ဦးသာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပညာရှင်တွေ ပညာတတ်တွေ အနုပညာသမားတွေ ဟာ သည်လိုစစ်ကြီးအတွင်းမှာ ဘယ်လို ဆက်လက် နေထိုင်နေကြသလဲ ဆိုတာကို အခုလမှာ ဆက်ပါမယ်။ ဘာသာပြန်တင်ဆက်မူရဲ့ တတိယပိုင်းလို့ ပြောလို့ရပါတယ်။ အဓိက ဇာတ်ကောင်ကတော့ လစ် ပါ။)

(Joseph Carl Robnett Licklider (J.C.R Licklider) (March 11, 1915 – June 26, 1990) ဂျူးဆက် ကားလ် ရော့ဘ်နက် လစ်ကလီဒါ ။ သူ့ကုုိ အတိုုကောက် J.C.R ဒါမှမဟုုတ် ‘Lick’ လစ် လိုု့သိထားပါတယ်။ သူက အမေရိကန်လူမျိူး စိတ်ပညာပညာရှင်၊ ကွန်ပြူတာသိပ္ဗံပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။ အခုဘာသာပြန်တင်ဆက်မူမှာ ဘာသာပြန်သူရဲ့ ဖြည့်စွက်ချက်တွေကို အခုလို ကွင်းစကွင်းပိတ်များနဲ့ ဖော်ပြသွားပါ့မယ်။ ရည်မှန်းချက်ကြီးမားတဲ့ သူတစ်ယောက်ရဲ့ အသံတွေကို ကြားနေရမယ့် သူ့အကြောင်းတွေပါ။ ခံစားကြည့်ကြပါ။ )

ဆူညံပွက်လောရိုက်နေတဲ့ စစ်ပွဲတွေကို အသွင်ပြောင်းဖို့ဆိုပါတော့။ အမေရိကန်က ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ထဲ စတင်ဝင်ရောက်လာတော့ လေတပ် စစ်စခန်းဟာဖြင့် ဘယ်လောက်တောင် နားငြီးလောက်စရာ ကောင်းလိုက်မလဲလို့ တွေးသာကြည့်လိုက်ပါတော့။ အင်ဂျင်စက်ကြီးတွေရဲ့ ကြောက်မက်ဖွယ် အသံတွေ၊ အချင်းချင်း ပစ်ခတ်ကြတဲ့ ပေါက်ကွဲသံတွေ ကဗျာတစ်ပုဒ် စာတစ်ပုဒ် စပ်အုံးမလား။ နည်းပညာဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ စက်မူပိုင်းဆိုင်ရာ တိုးတက်မြင့်မားလာမူအောက်မှာ တုန်ခါသံတွေကလည်း တိုးလာတယ် ဆိုပါတော့။ လေယာဉ်မူူးတွေလည်း ဒါတွေကို တော့ဖြင့်ငြီးငွေ့လာကြပီပေါ့။ စစ်အတွင်း အမေရိကန်လေယာဉ်ပျံတွေဟာ ခက်ခက်ခဲခဲနဲ့ ဆင်းသက်ရ၊ ဘေးမသီရန်မခ ဆိုတာဟာ တော်တော်လေး ရှားပါးတယ် လို့ဆိုရမှာပါ။

၁၉၄ဝခုနှစ် နွေအကုန်လောက်မှာ ဆိုပါစို့။ ဗြိတိသ ျှစစ်တပ်ဟာ လန်ဒန်ကို အစောကတည်းက သိမ်းခဲ့ပီးသားဖြစ်ပါတယ်။ သည်တော့ အမေရိကားမှာလည်း လေတပ်ဟာ စစ်အတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မူတွေ လုပ်ထားသင့်တယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ထားပါတယ်။ အချိန်အနည်းငယ်အတွင်းမှာ တိုက်ခိုက်မူတွေမှာ အသုံးတည့်မယ့် သုတေသနပညာရှင်တွေ၊ ထိမ်းသိမ်းရေးမှူးတွေလိုအပ်တယ်လို့ စဉ်းစားနေကြတဲ့အခိုက် ဒီအလုပ်ကို ခေါင်းဆောင်ပေးမယ့်သူ Leo Beranek (လီရို ဘားနက်) ဆီရောက်လာတယ်။ သူက ဟားဗက်က ရူပဗေဒပညာရှင်ဖြစ်ပီး သိပ္ပဒီဂရီဆိုင်ရာ ဒေါက်တာ ပူပူနွေးနွေးလေး ဖြစ်ပါတယ်။ ဘားနက်က ရုတ်တရက်ဆိုသလို သူ့ကို တာဝန်ပေးအပ်ခံရတာအပေါ် နည်းနည်းတော့ စိတ်လှူပ်ရှားမိတယ်ပေါ့။ သူက ချက်ချင်းဆိုသလို လေတပ်နဲ့ စကားပြောဖို့ လုပ်တယ်။ စိတ်ပညာဗေဒနဲ့ ရူပဗေဒဆိုင်ရာ ထိပ်တိုက်ဗေဒ ဆိုပါတော့လေ။ အသံ၏ သဘောတရားကို ဆွေးနွေးဖို့ လေ့လာဖို့ ။ အဲသည် ဌာန ၂ခု ကို ပေါင်းစီးလိုက်တော့ ဘာတဲ့ “စိတ်ပညာ-အသံဗေဒ“ ဆိုပီး ပေါ်လာတယ်။ ဘားနက်က သူ့စိတ်ကြိုက် ဟားဗက်က စိတ်ပညာရှင် အသက် ၃၇ နှစ်အရွယ် Stanley Smith (စတန်လီစမစ်) ကို ရွေးတယ်။ စတန်လီစမစ် ခေါ် စမစ်တီ ခေါ် စတီဗင် တဲ့။

ရွေးတာတော်ပါတယ်။ အဲသည်စတီဗင်ဆိုတဲ့သူက ကြံ့ခိုင်တယ်၊ သူ့အဖိုးဆီက ခရစ်ယာန်ဘာသာဆိုင်ရာ ဘာသာရေးအမွေတွေရထားတယ်။ ပြီးတော့ သူကရိုးရိုးဘွင်းဘွင်းသမား။ သူက အလုပ်ကို စိုက်စိုက်မတ်မတ်လုပ်တတ်တယ်။ သူက ပြောထားရင် ပြောတဲ့အတိုင်း တသွေမသိန်း လုပ်လိုက်ရမှ။ သူက ကမ္ဘာပေါ်မှာ အကောင်းဆုံး စိတ်ပညာဗေဒပညာရှင် လို့မှတ်ယူရမယ့်သူပါ။ စတီဗင်လုပ်ရတာက ရှင်းပါတယ်။ အရည်အချငး်ရှိတဲ့ သူတွေကိုငှားမယ်၊ လိုအပ်တဲ့ ပစ္စည်းကရိယာ ဝယ်မယ်၊ သူတို့ကို ၁နေ့ ၁၄နာရီခိုင်းမယ်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီးမှာ စတီဗင့်အလုပ်ရုံမှာ သုတေသနပညာရှင် အယောက် ၅ဝနီးပါး မွေးထားပီးပီ။

ကဲ စဉ်းစားကြည့်လိုက်ရအောင်။ ပထမဦးဆုံး သူ့အလုပ်ရုံမှာ ခန့်ခံခဲ့ရသူဘယ်သူ ဖြစ်မလဲလို့။ အသက် ၂၇ နှစ်အရွယ် J.C.R Licklider( ဂျေ-စီ-အာ် လစ်လီဒါ ) ပေါ့။ (ဒီစာအုပ် ရဲ့ ဇာတ်လိုက်ဖြစ်လာမယ့်သူ)။ သူနဲ့၅ မိနစ်လောက် စကားပြောအပြီးမှာ ရွေးဖို့ဆုံးဖြတ်ဖြစ်သွားတယ်ပေါ့။ ၁၉၄၂ခုနှစ် နွေဦးရာသီကာလရဲ့ အင်တာဗျူးအပြီးမှာ သူက “ကျွန်တော့အတွက် သည်ကောင်လေး လိုအပ်တယ်၊ ကျွန်တော့်အတွက် တပည့်တစ်ယောက် ရပါပီ“ လို့ထုတ်ပြောခဲ့ပါတယ်။

သူတို့နှစ်ယောက် ရင်ဘတ်ချင်း တူတယ်တဲ့။ လစ် ရဲ့ အမြင်နဲ့ စတီဗင်လုပ်နေတဲ့ အလုပ်နဲ့ ဘက်ညီတယ် ဆိုပဲ။ စိတ်ကူးဆိုင်ရာ အမြင်တွေကို အပြင်ကို ဆွဲထုတ်ပေးဖို့ လစ် က တာဝန်ယူမယ်၊ ဘားနက်ရဲ့ အလုပ်ရုံမှာ ရူပဗေဒပညာရှင်တွေနဲ့ လ ျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာတွေနဲ့ ဆက်သွယ်ပေးမယ်။ စတီဗင် ကမ်းလှမး်ထားတဲ့ “စိတ်ပညာဆိုင်ရာ အသံဗေဒ အလုပ်ရုံ“မှာ ၁၉၄၂နွေရာသီကစလို့ အမြဲတမ်းဝန်ထမ်းအဖြစ် လုပ်ပေးဖို့ လစ်က ချက်ချင်းလက်ခံလိုက်တယ်။

ဟားဗက် တက္ကသိုလ်ရဲ့ အဲသည်တုန်းက ခေတ်ကာလ ဆိုင်ရာအရ ပြောရရင်တော့ အဲသည်အလုပ်ရုံဆိုတာဟာ ပတ်ဝန်းကျင်််််််််််အားဖြင့် ဆိုးဝါးတယ် စိတ်ဝင်စားဖွယ်မကောင်းပဲ ညီးငွေ့ဖွယ် ဖြစ်ပါသတဲ့။ ဒါကြောင့် ဝန်ထမး်တွေက ငရဲခန်း လို့ခေါ်ကြတယ်။ ခေါ်လောက်ပါတယ်။ သုတေသနလုပ်ရတဲ့ အဲသည် ဟားဗာ့ ရိပ်သာဟာဖြင့် စစ်ဖက်ပိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်တွေအတွက် နေရာလုံးဝမရှိသလောက်ပါပဲ။ ဒါကို ဘယ်သူမှလည်း သဘောမကျပါဘူး။ ဒါ့အပြင် အသံပိုင်းဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ရတဲ့ အလုပ်ခန်းက ဟားဗက်ရိပ်သာ ရဲ့ ပြင်ပက ဝင်ရတဲ့ တံခါးပေါက်။ အဲသည် နေရာဟာ ဗစ်တိုးရီးယားတို့ ဂေါသစ်တို့ခေတ်က အမှတ်တရ ခန်းမကြီးရဲ့ မြေအောက်ခန်း လို့ဆိုပါတယ်။ သည်တော့ အုတ်နီခဲရောင် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကို မျက်စိထဲမြင်ကြည့်လိုက်ပါ။ စစ်ပွဲတွေ ဆင်နွဲခဲ့ရတဲ့ နန်းတော်ပုံစံမျိူး။ အပြင်ဘက်ထုတ်ထားတဲ့ မြေအောက်ခန်းတံခါး ကနေကြည့်ုလိုက်ရင် ဘယေ်နရာကု ိရောက်လို့ ဘယ်ပေါက်နေတယ်ဆိုတာ မသိနိုင်မမြင်နိုင်တဲ့ အနေအထားပါ။ အတွင်းကို ဝင်ကြည့်လိုက်ဦးမလား။ စတီဗင်ကိုယ်တိုင်တော့ အဲသည်ထဲ ဝင်သွားရတာကိုက တကယ့်ကို ငရဲတွင်းထဲပါပဲတဲ့။ လစ် တစ်ယောက်ရဲ့ ပထမဦးဆုံး ရုံးတက်တာကို ပြောရရင် သူလည်းပဲ လောင်ကျွမ်းနေတဲ့ ပိုက်လုံးကြီးထဲက ကျိူးပဲ့နေတဲ့ ရုံးခန်းတွေကြားထဲ ရောက်သွားရသလိုပါ။ အလုပ်ခန်းထဲကို ခပ်သွက်သွက် ဝင်လိုက်မိတော့ ဖုန်အလိမ်းလိမ်းတက်နေတဲ့ အဆောက်အဦပျက် ကြီးဖြစ်နေတယ်။

စတီဗင်ကတော့ ဒီပြဿနာကို ခပ်မြန်မြန်ပဲ ဖြေရှင်းတယ်။ စတီဗင် ဟာ တဲ့။ သူရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အဓိကလုပ်ငန်းစဉ်ကို ခပ်သွက်သွက်ပဲ လုပ်သွားတယ် လို့ Georgw Miller (ဂျော့မေလာ) က စတီဗင် ၁၉၇၃ ခုနှစ်ကွယ်လွန်ချိန်တုန်းက အမှတ်တရပြောပြသွားတယ်။ “ပြောရရင် သူအလုပ်လုပ်ပုံက ပြေးလွှားနေသလို အားကုန်မောင်းနေတာပါ“ ။ စတီဗင့် ဘွဲ့က “ဒါရိုက်တာ“ ပါ။ သူက အဲဒီလိုကြီး နေတာမဟုတ်ဘူး ဆိုပါတော့။ မုန်တိုင်းကြားထဲ ရှိရှိသမ ျှ တာဝန်ယူပြီး သိမ်းကြုံးလုပ်နေသလိုပါပဲ။ မြန်မြန်လုပ်ရင် မြန်မြန်ပီးမယ် မြန်မြန်ငရဲတွင်းထဲက ထွက်ရမယ် အဲသလိုခံယူထားပုံပါ။

မစ်လာရယ် လစ်ရယ် ပြီးတော့ နောက်အဖွဲ့သားတွေရယ်ဟာ အဲသည် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုးထဲမှာ စီမံခန့်ခွဲမူ တွေနဲ့ အတူတကွ လုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါဟာ ဒါရိုက်တာ တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ စတီဗင့်ကို ကြည့်ပီး အားလုံးစိတ်ပါလက်ပါ ဖြစ်သွားကြတယ်လို့ ပြောလို့ရပါတယ်။ သူကလေ.. ရုံးခန်းတံခါးဝကို ဖြတ်ကနဲရောက်လာပီး “ခင်ဗျားတို့ ဘာလုပ်ရမယ်ဆိုတာ သိတယ်မဟုတ်လား“ လို့ အသံဗြဲကြီးနဲ့ အော်ပါတယ်။ ပြောရရင် လူလိုသူလို နှူတ်ဆက်ကြတဲ့ “ဂွတ်မောနင်း“ ဆိုတဲ့ အခြေခံယဉ်ကျေးမူ စကားလုံး မျိူးကို ဟန်ဆောင်ပန်ဆောင် ပြောမနေဘူးပေါ့။ အရေးကြီးတာ သူ့ အလုပ်ခန်း အသက်ဝင်နေဖို့။ “ အဲသည်အလုပ်ခန်းဟာဖြင့် သူ့မိသားစုပဲ။ အဖွဲ့သားတွေဟာ ကိုယ့်တာဝန်ကိုယ်ယူကြ။ သူတို့ဟာ သည်မိသားစုဝင်တွေဖြစ်တယ် တူတွေ မောင်နှမဝမ်းကွဲတွေ ဆွေမျိူးတွေ”လို့ မစ်လာက ရေးခဲ့တယ်။ “စည်းနဲ့ကမ်းနဲ့ သည်ခရီးကို ဆက်လျောက်နေကြပါတယ်။ အဖွဲ့သားတွေ အားလုံး ကောင်းကျိူးအတွက်ပါ။ “ မိသားစုဆိုတဲ့ စကားလုံးနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ ပျော်ပွဲစားထွက်တာ ညစာထွက်စားကြတာ စနေတနင်္ဂနွေ ခရီးထွက်ရင်းနဲ့ အလုပ်တွေပါ သယ်ပီး လုပ်ကြတာ နွေရာသီနဲ့ ဆောင်းရာသီတွေမှာ စကိတ်စီးကြတာတွေလည်း ပါပါတယ်။

အခု လစ် အကြောင်းကို ပြောရရင် သူကလည်း လူတမျိူးပါ။ သူကလည်း စတီဗင့်လောက်တော့ အသာလေး။ သူက ပိုသာတာက ပျော်တတ်တယ်။ “လစ်အကြောင်း မှတ်မိသလောက် ပြောရရင် သူ အလုပ်ခန်းမှာ လုပ်ရင်းက စမစ်ရဲ့ သဘာတူချက်နဲ့ ရန်ပုံငွေထားတဲ့ စနစ်ကို လုပ်တယ်။ မိသားစု ဘဏ္ဍာငွေစုခြင်းပေါ့။“ လို့ Karl Kryter (ကားလ်ခရစ်တာ) ကပြောပြတယ်။ သူက ရော့ချက်စတာ တက္ကသိုလ်မှာတုန်းက လစ်ရဲ့ အခန်းဖော်လဲဖြစ် အရင်းနှီးဆုံးသူငယ်ချင်းလည်း ဖြစ်ခဲ့တယ်။ “သူက တနေ့တော့ အဝတ်ရောင်းတဲ့ဆိုင်ကို သွားပီး ၀ါယာကြိုးလို ဟာတွေ ဝယ်လာတယ်။ ပြီးတော့ အလုပ်ခန်းထဲမှာ အဲဒါတွေနဲ့ အလုပ်လုပ်နေလိုက်တာ နောက်တနေ့ ကူူးတဲ့တိုင်အောင်ပဲ။ အဲဒီ ဟာကို သူက စနက်ပီ လို့အမည်ပေးလိုက်တယ်။ ပြောရရင် ဒါမျိူး ကို တက္ကသိုလ်မှာ စမ်းသပ်ခန်းသုံးဖို့ အပ်ရင် ၂လကနေ ၃လ ကြာတယ်။ သူကအဲဒါကို လွယ်လွယ်ကူကူလုပ်လိုက်တာ။ အဲသည်ဝါယာကြိုးအဆက်တွေနဲ့ သူဟာ အသံချဲ့စက်တွေမှာ သုံးလို့ရအောင် လုပ်ပေးတယ်။ သူလိုချင်တဲ့ ပုံစံကို တီထွင်လိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။“

အဲသည် “စိတ်ပညာဆိုင်ရာ အသံဖွဲ့စည်း တည်ဆောက်မူ အလုပ်ခန်း“ သုတေသနမှာ လစ်လုပ်ခဲ့တာတွေက အသံလှိူင်းတွေကို နားလည်စေတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ပါတယ်၊ ရေဒီယို တယ်လီဖုန်း အချက်ပြအမှတ်အသားတွေက နားဆင်သူရဲဲ့ လက်ခံပေးမူဆိုင်ရာ ခံစားမူစွမ်းရည်ကို သိရှိစေတဲ့ သုတေသနတွေ ဖြစ်တယ်။ သူကိုယ်တိုင်တောင်မှ အဲသည်တွေ့ရှိမူ သုတေသနတွေကို အံ့သြမိတယ်ဆိုတယ်။ တခြားသူတွေတော့ ဆိုဖွယ်ရာမရှိဘူး ဆိုပါတော့။

သူက A E I O U (အေ အီး အိုင် အို ယူ) ဆိုတဲ့ အင်္ဂလိပ်စာလုံးတွေကို အခြေခံပီး အသံထွက်စနစ်နဲ့ တည်ဆောက်တဲ့ ပုံစံကို တွေ့ရှိခဲ့တယ်။ အဲသည်စနစ်ကို သုံးပြီး နောက်ခံ အသံကို ထုတ်တယ်။ အဲသည် တွေ့ရှိချက်က ထိုဓါတ်ခွဲခန်း အလုပ်ရုံအတွက် သိပ်ကို ရှေ့ရောက်သွားစေတယ်။ ဒါကို လစ်က လူတိုင်း နားလည်မယ့် စကားလုံး Peak Clipping “ ပိခ် ကလစ်ပင်း “ လို့ခေါ်လိုက်တယ်။ (ပိခ် ကလစ်ပင်းဆိုပြီး လူတိုင်းနားလည်တဲ့စကား လို့ဆိုလိုက်သောလည်း ကိုယ့်မှာ နားမလည်ဘူး ဖြစ်သွားတယ်။ သချာင်္ဘာသာရပ်မှာ ဆိုရင် (ဆိုင်းဥပဒေသ) Sine Rule ကို ဂရပ်ဆွဲပြပြီး ရှင်းပြရင်ပိုလွယ်တယ်။ လူတိုင်း နားလည်အောင်လည်း ရှင်းမပြတတ်ဘူး။ သူ့အဓိပ္ပါယ်ကို အတိအကျဖော်ထုတ်ပါက peak ဆိုတာ အမြင့်ဆုံး ထိပ်ဆုံးကို ပြောတာပါ။ အသံလှိူင်း၏ အမြင့်ဆုံးနေရာပေါ့။ clipping က ဖြတ်တာ၊ တိတာ။ ဆိုတော့ အသံလှိူင်းထိတ်ဆုံးပိုင်းကို တိချလိုက်တာ ဖြတ်ချလိုက်တာ။ သည်လို အသံလှိူင်းဆိုင်ရာ အခြေခံသဘောတရားတွေနဲ့ လစ် က ဂရပ်တွေဆွဲခဲ့တယ်၊ အသံလှိူင်းတွေကို ဖော်ထုတ်ခဲ့တယ်လို့ ပဲဆိုကြပါစို့။) ဒီတွေ့ရှိချက်အကြောင်းပြောတာနဲ့ လစ် ဆိုတဲ့နံမယ်က တွဲပီး ပါလာရတော့တာပါပဲ။

သူ့အကြောင်း ဆက်ရရင် သူက… လစ် က.. မွေးရာပါ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာသူလို့ ဆိုရမှာပါ။ နောက်တော့ လစ်ရယ်၊ ခရစ်တာရယ်၊ သုတေသနပညာရှင် တော်တော်များများရယ် အပါအဝင်တို့ကို အဲဒီအလုပ်ခန်းကနေပီးတော့ ဖလော်ရီဒါမှာ အခြေစိုက်တဲ့ လေတပ်စခန်းဆီကို အခေါ်လွှတ်ကာ စစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရေဒီယိုအချက်ပြ စခန်းဆီကို ပို့ခဲကြရပါတယ်။ အဲသည်အဖြစ်တွေဟာ လစ်အတွက် နောက်ပိုင်းကျတော့ စိတ်ဝင်စားဖွယ် ဝတ္တုဇာတ်လမ်းတွေ ဖြစ်လာပါတယ်။ အဲသည်စခန်းကို ရောက်ရောက်ချင်း တစ်ဦးချင်းဆီကို သူတို့ရာထူးက ဘာလဲ ဘယ့်နဲ့ နဲ့စစ်ဆေးခံရတော့ သူတို့က သူတို့ကိုယ်သူတို့ “ဗိုလ်” လို့ဖြေကြတော့ သူတို့ကို အခန်းကျဉ်းကလေးတွေဆီ ပို့လိုက်တယ်ပေါ့။ အဲ … ဒါပေမယ့် လစ် ကတော့ သူ့ကိုယ်သူ “ဗိုလ်မှူး“ လို့ဖြေလိုက်တယ်။ ဒါနဲ့ သူက အရာရှိတွေ ရိပ်သာမှာ အခန့်သားနေရာပေးခံရပါတယ်။ သို့ပေမယ့် သူတို့အားလုံး ညစဉ် တွေ့ဆုံပျော်ပါးကြတော့ အတူတူပါပဲ။ လစ်က အိပ်တောင်အိပ်ရဲ့လားမသိ၊ အလုပ်တွေလည်းလုပ် ပါတီပွဲတွေလည်း ညစဉ်နွဲပေါ့။

လစ် ဟာ Louise Carpenter Thomas (လူဝှစ် ကာပန်ဒါသောမတ် ) ဆိုတဲ့ အသက် ၂၃နှစ်အရွယ် အမျိူးသမီးအတွင်းရေးမှူးမလေးနဲ့ ခင်မင်ရင်းနှီးခဲ့ကြတယ်။ အဲသည်တုန်းက အတွင်းရေးမှူးမိန်းခလေးဆိုလို့ ၂ယောက်ပဲရှိပါတယ်။ (သည်နေရာမှာ ဘာသာပြန်သူအနေနဲ့့ ဖြတ်ပြောရရင်တော့ သူတို့၂ယောက် အကြောင်းတွေကို စာရေးဆရာက စာ၂မျက်နှာလောက် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ရေးထားပါတယ်။ အဒီမိန်းခလေးမှာ အိမ်ထောင်ရှိတယ်။ သူတို့၂ယောက်က အလုပ်ခန်းမှာ တွေ့ကြတယ်။ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေ ဖြစ်လာတယ်။ လူဝှစ် က လစ်ကို ရယ်စရာမောစရာတွေ ပြောတတ်တဲ့သူတစ်ယောက်အဖြစ် မြင်တယ်။ ပျော်ပျော်နေတတ်တယ်၊ အကြံညဏ်တွေလည်း ထုတ်နေတတ်တဲ့သူ လို့ဆိုထားပါတယ်။ နောက်တော့ လူဝှစ်ဟာ သူ့ခင်ပွန်းဖြစ်သူနဲ့ ၁၉၄၄မှာ ကွာရှင်းခဲ့ကာ လစ်နဲ့ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂ဝမှာ လက်ထပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါလောက် အတိုချူပ်ပဲ သိထားရင် ဖြစ်တာကြောင့် ယခု ငရဲခန်းက အကြောင်းတွေ ဆက်ပါ့မယ်။)

သိပ်တော့မလွယ်ဘူးလေ။ စဉ်းစားကြည့် သည်လောက် အလုပ်တွေများ၊ ခက်ခဲ ပီး ငရဲလိုအခန်းမှာ အလုပ်လုပ်နေကြရတဲ့ အချိန်မှာ သူက (လစ်ကို ပြောတာပါ) အချစ်ရေးကိစ္စတွေ၊ အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စတွေက ပါဝင်ပတ်သက်လာနေတယ်ဆိုတော့။ ဒါပေမယ့် အဲသလိုဆုုိပီး သူ့ကို အလုပ်မှာ လစ်ဟာသွားတဲ့သူလို့ပြော လို့မရအောင် လစ် ဟာ သူ့အချိန်တွေ ကို အလစ်မပေးပဲ အဆုံးမရှိ အလုပ်တွေလုပ်နေတယ်။

“သူက အလုပ်ခန်းထဲမှာ တချိန်လုံး နှစ်မြုပ်နေတာပါပဲ” လို့ သူနဲ့အတူတူလုပ်တဲ့ လီရို ဘားနက်က ပြောပြပါတယ်။ သူ့ဇနီးဖြစ်လာတဲ့ လူဝှစ် ကလည်း သူ့ယောကျင်္းက တချိန်လုံး တွေးခေါ်ကြံဆနေတာ၊ အကြံညဏ်တွေ ထုတ်နေတာ ကို သိတယ်။

“သူက ဘာဆက်လုပ်ရမယ် ဆိုတာကို တချိန်လုံး တွေးနေတော့ကာ ခုနက ရတဲ့ စိတ်ကူးတောင် ဟောင်းသွားပီ။ သူစိတ်ဝင်စားပါတယ်ဆိုတာကလည်း ဖြတ်ကနဲဆို သိပ်စိတ်မဝင်စားတော့ဘူး ဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။ သူက ရူပဗေဒကို လေ့လာချင်တယ်။ သချာင်္ဘာသာကိုလည်း လေ့လာကြံဆချင်တယ်။ သူက တစ်ခုခုကို လေ့လာချင်ပြီဆိုရင် အဲဒီဘာသာရပ်မှာ ထိတ်ဆုံးရောက်နေတဲ့သူနောက်ကို လိုက်တော့တာပဲ။ “ လို့ လစ်ရဲ့ ဇနီးသည် လူဝှစ် က လစ် အကြောင်းတွေကို ပြန်ပြောင်း ပြောပြခဲ့ပါတယ်။

မမေ့သွားအောင် ထပ်ပြောရရင်တော့ လစ်က ကွန်ပြူတာတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ရှည်လျားတဲ့ လမ်းတစ်ခုကို ဖောက်နေတာပါ။ ကွန်ပြူတာဆိုတဲ့ ပန်းတိုင်ကိုရောက်မယ့် ကြီးကျယ် တဲ့ လမ်းတစ်ခုကို ဖောက်နေတာပါ။ သူက သူစိတ်ဝင်စားတဲ့ ဘာသာရပ်တွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ထိတ်ဆုံးရောက်နေတဲ့သူတွေဆီ မရရအောင် လိုက်နေတယ် ဆိုတာက သူ့ကို တစ်ခုခု သင်ပေးဖို့၊ သူ ဟားဗက်မှာ သင်ကြားခဲ့တာတွေနဲ့ မတူတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သူ့ကို ပို့ချဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ သည်လိုနဲ့ သူဟာ ယခု ရောက်ရှိနေတဲ့ ကန်းဘရစ်ကနေ ၂မိုင်အကွာက မက်ဆက်ချူးဆက် စက်မူတက္ကသိုလ် Massachusetts Institute of Technology (MIT) က သူ့ကို ပညာတွေသင်ပေးမယ့်သူတွေရှိရာအရပ်သို့ တပည့်ခံရန် သွားခဲ့ပါတော့တယ်။

(ဖြည့်စွက်ချက်။ လစ်ဟာ ဟားဗက်တက္ကသိုလ် က အလုပ်ခန်းမှာ ၁၉၄၃မှ ၁၉၅၀ သုတေသနဆိုင်ရာ အလုပ်လုပ်သူအနေနဲ့ တာဝန်ယူထားရုံမက ကထိက အဖြစ်လည်း စိတ်ပညာဆိုင်ရာ အသံဗေဒ ဌာနမှာ အလုပ်လုပ်ခဲ့ပါတယ်။)

ဂျူနီယာဝင်း

(ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်)

Read More

ဂျူနီယာဝင်း – မစ်ဇူရီကကောင်ကလေး. သို့မဟုတ်- ကွန်ပြူတာနည်းပညာတော်လှန်ရေးသို့ ခြေလှမ်းများ(2)

ဂျူနီယာဝင်း - ကွန်ပြူတာနည်းပညာတော်လှန်ရေးသို့ ခြေလှမ်းများ(၂)

ဂျူနီယာဝင်း – မစ်ဇူရီကကောင်ကလေး

(အတွေးအမြင် အမှတ် ၃၁၆ ၂၀၁၈ ဒီဇင်ဘာ) မိုးမခ၊ ဒီဇင်ဘာ ၅၊ ၂၀၁၈

(2001 ခုုနှစ်ထုုတ် M. Mitchell Waldrop (အမ် မီချယ် ၀ါလ့်ဒရော့) ရေးသားသော The Dream Machine မှ Missouri Boys အခန်းကို ဘာသာပြန်ထားပါတယ်။ J.C.R. Licklider နဲ့ သူ့ရဲ့ ပါစင်နယ်ကွန်ပြူတာ နည်းပညာတော်လှန်ရေး အကြောင်း ဆုုိပါတော့ လုုိ့စာအုုပ်မှာ ကြော်ငြာထားပါတယ်။)

(Joseph Carl Robnett Licklider (March 11, 1915 – June 26, 1990) ဂျူးဆက် ကားလ် ရော့ဘ်နက် လစ်ကလီဒါ ။ သူ့ကုုိ အတိုုကောက် J.C.R ဒါမှမဟုုတ် ‘Lick’ လစ် လိုု့သိထားပါတယ်။ သူက အမေရိကန်လူမျိူး စိတ်ပညာပညာရှင်၊ ကွန်ပြူတာသိပ္ဗံပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။ အခုဘာသာပြန်တင်ဆက်မူမှာ ဘာသာပြန်သူရဲ့ ဖြည့်စွက်ချက်တွေကို အခုလို ကွင်းစကွင်းပိတ်များနဲ့ ဖော်ပြသွားပါ့မယ်။ ခံစားဖတ်ကြည့် ကြတာပေါ့)

ဂျိူးဆက် ကားလ် ရော့ဘ်နက် လစ်ကလီဒါ ကလူတွေအထင်ကြီးအောင် မလုပ်ဘူး။ သူ လူတွေဘာမှန်းမသိသေးတဲ့ ကွန်ပြူတာကြီး တွေကြားထဲ အလုပ်လုပ်နေတုန်းကတောင် အရာရာကို ဒါတွေက အလွယ်လေးတွေပါ ဆိုတဲ့အနေနဲ့ လုပ်နေတာ။

“လစ်က ကျွန်တော်သိသမျှသူတွေထဲမှာ ဉာဏ်ကြီးရှင်အကြီး တက အကြီးဆုံးပါပဲဗျာ” လို့ William McGill (ဝီလီယမ် မတ်ဂီးလ်) က သူမကွယ်လွန်ခင် ၁၉၉ရခုနှစ် သူ့အင်တာဗျူးတစ်ခုမှာ ပြောသွားပါတယ်။ (ဝီလီယမ် မတ်ဂီးလ် အကြောင်းပြောရရင် သူက အမေရိကန် စိတ်ပညာပညာရှင်၊ ကိုလန်ဘီယာတက္ကသိုလ်၏ ၁၆ယောက်မြောက် ဥက္ကဌဖြစ်ခဲ့သူ။) မတ်ဂီးလ် ကပြောပြရာမှာ သူက (လစ်ကိုုပြောတာပါ) ၁၉၄၈ခုနှစ် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်ကို စိတ်ပညာတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားတစ်ယောက်အဖြစ် ရောက်လာတုန်းကပေါ့လို့ ဆိုပါတယ်။

“လစ်က သချာင်္ပညာနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သက်သေပြချက်တွေကို သိနေတယ်၊ သူက သေချာတွက်ချက်တာမျိူး မဟုတ်ပဲနဲ့ သူ့အသိက အလိုလို သိနေတာမျိူးပေါ့။ လူတွေက သချာင်္သင်္ကေတတွေနဲ့ ဆက်စပ်ပုံတွေကို တွက်ချက်နေတုနး်မှာ သူက အဲသည်ဆက်သွယ်ချက်တွေကို သိနေတာ။ ပြောရရင်တော့ သူဟာ သင်္ကေတတွေနဲ့ ပတ်သက်လာရင် လျိူ့ဝှက်ချက်တွေကိုတောင် သိနေလောက်အောင် ဉာဏ်ကြီးရှင် ဖြစ်နေတာဗျ။ အဲဒါဘယ်လိုလုပ်သိသလဲ လစ်က အဲဒါတွေ မသင်ကြားရပဲ အလိုလို ဘယ်လိုလုပ်မြင်နေတာတုန်း။”

“လစ်နဲ့ ပုစ္ဆာတစ်ပုဒ်ကို ပြောကြတော့…”  မကြာမီ ကိုလန်ဘီယာတက္ကသိုလ်မှာ ကျောင်းအုပ်ဖြစ်လာမယ့် မတ်တ်ဂီးလ် ကဆက်ပြောပါတယ်။ “ကျွန်တော့်ကိုယ်တိုင် တောင် စမ်းသပ်ကြည့်မှ အဖြေရမယ့် IQ ပုစ္ဆာတွေတွက်တာ သူက အမှတ်တွေ ၃၁ မှတ် အပြည့်ပေးနိုင်လောက်အောင် သူက အဖြေကို သိနေတယ် သူဟာ တကယ် ဉာဏ်ကြီးရှင် ပါပဲ။“

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတုန်းက ဟားဗတ်က စိတ်ပညာ-အော်ဂတ်စတစ် ဓါတ်ခွဲခန်းမှာ အတူလုပ်ခဲ့ဖူးတဲ့ George A. Miller (ဂျော့ အေမီလာ) ကလည်း လစ်အပေါ် လေးစားလောက်တဲ့ အမြင်မျိူး ချခဲ့ဖူးပါတယ်။ (ဂျော့အေမီလာ အကြောင်း ပြောရရင်တော့ သူကလည်းအမေရိကန် စိတ်ပညာရှင်တစ်ဦး၊ စိတ်ပညာဆိုင်ရာ နယ်ပယ်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။)

“လစ်ဟာ အမေရိကန်သားကလေးပါ။ အရပ်ရှည်ရှည်၊ အသားလတ်လတ်၊ ကြည့်ကောင်းတဲ့ ကောင်ကလေးပေါ့။ သူဘာလုပ်လုပ် အဆင်ပြေတဲ့ပုံပေါ့။“ မီလာက နောက်နှစ်တွေကြာလာတော့လည်း အခုလို မှတ်ချက်ချပါတယ်။ “သူကတကယ့်ကို အလွန့်အလွန်ကို ညဏ်ရည်ထက်မြက်သူပါပဲ။ ဖန်တီးရှင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ သူကလေ … ဥပမာဗျာ တစ်ယောက်ယောက်က အမှားတစ်ခုလုပ်မိတယ်ဆိုရင် သူက အဲဒါကို ရယ်စရာအဖြစ် ပြောင်းပီး ဟာသလုပ်လုုိက် တတ်တယ်။ လစ်က ရယ်စရာဟာသတွေကို သဘောကျပါတယ်။ သူ့လက်တစ်ဖက်မှာ ကိုကာကိုလာ ပုလင်းလေးကို ကိုင်ပီး နေတတ်တဲ့ပုံက သူ့စတိုင်လို့ပြောရမလားပဲ။“

သူက လူတွေကို သရော်တဲ့သဘောမဟုတ်တာတော့ သေချာပါတယ်။ မီဇူရီအရပ်က ကောင်ကလေးက သူ့ဘေးကလူတွေကို ပြုံးသွားအောင် လုပ်တတ်တာပါ။ သူက ကမ္ဘာကြီးထဲကို အထီးကျန်စွာ ရောက်လာတာပါ။ သူနဲ့တွေ့သမ ျှလူတိုင်းဟာ သူ့အတွက်တော့ ကြီးကျယ်ပါသတဲ့။

ဟုတ်ပါတယ်။ သူကမစ်ဇူရီသားလေးပါ။ (Missouri ဆိုတဲ့အရပ်ဒေသက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ တည်ရှိပါတယ်။ အဲသည်မှာ သူကကြီးပြင်းခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။) သူ့အမည်ရင်းက လစ်- ကလီဒါ။ သူ့မိသားစုက ပြင်သစ်-ဂျာမန် နှစ်နယ်စပ်ထားတာပါ။ သူက မစ်ဇူရီမှာ ပြည်တွင်းစစ် မဖြစ်မှီကတည်းက နေခဲ့တာပါ။ သူ့ဖခင် Joseph Licklider (ဂျိူးဇက်လစ်ကလီဒါ) က လယ်ယာလုပ်တဲ့သူပါ။ ဂျိူးဇက်က (သူက လစ်ရဲ့ဖခင်ပါ) စိတ်ဓါတ်ကြံံ့ခိုင်တဲ့ လူငယ်တစ်ယောက်ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၈၈၅ခုနှစ် သူ့ဖခင်ဟာ (အဲဒါ လစ်ရဲ့အဖုုိးကိုုပြောတာပါ) မြင်းတွေနဲ့ အလုပ်လုပ်ရင်း မတော်တဆဖြစ်ပြီး သေဆုံးသွားတယ်။ အဲသည်တုန်းက ဂျိူးဇက် က ၁၂နှစ် (လစ်ရဲ့ဖခင်) ။ သူ့စိတ်ထဲ မိသားစုတာဝန်ဟာ သူယူရမယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချတယ်။ သူ့မိခင်နဲ့ သူ့ညီမဟာ သည်လယ်ယာအလုပ်ကို မဦးဆောင်နိင်ဘူးလို့ သူတွေးတယ်။ မိသားစုုလုုိက် စိန့်လူဝီဒေသကို ပြောင်းသွားဖို့ လုပ်တယ်။ သူ့ညီမကို ဒေသဆိုင်ရာ ကျောင်းတက်ခုုိင်းရုုံတင်မက ကောလိပ် ပါတက်ခိုင်းတယ်။ သူက ဒေသဆိုင်ရာ ရထားလမ်းမှာ အလုပ်လုပ်တယ်။ သူ့ဘာသာသူတော့ စာရေးစာဖတ်နဲ့ ဒီဇိုင်းပညာ ကို သင်ယူတယ်။ လေ့လာတယ်။ ဒီပညာနဲ့ အလုပ်လုပ်ရာက စိန့်လူဝစ်မှာ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ကုန်သည်အလုပ်မှာ ဆရာကြီးဖြစ်လာတယ်။

သည်လိုနဲ့ မစ္စစ် Margaret Robnett (မာဂရက် ရိုနက်) နဲ့တွေ့တယ်။ “သူ့အသံလေးက သာယာလှတယ်။ သီချင်းဆိုနေတဲ့ အတိုင်းပါပဲ။ သူဟာ ကျွန်တော့ရဲ့ဖူးစာရှင်ပါပဲ။” လို့သူက မြင်မြင်ခြင်း သဘောကျသွားခဲ့တယ်။ နောက်မကြာမီ သူတို့လက်ထက်ခဲ့ကြတယ်။ တစ်ဦးတည်းသော သားတစ်ယောက်ထွန်းကားတယ်။ ၁၉၁၅ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့။ သူ့နံမယ်ကို ဖခင်ရဲ့အမည် ဂျိူးဇက်၊ မိခင်ရဲ့ ကွယ်လွန်သွားတဲ့ မောင်ရဲ့အမည် Carl Robnett (ကားလ်ရော့ဘ်နက်) အမည်ပါအောင် ပေးလိုက်ပါတယ်။ (အဲဒါ အခုဆောင်းပါးရဲ့ဇာတ်လိုက် ဖြစ်လာမယ့် သူ မွေးဖွားလာပုံ။ Joseph Carl Robnett Licklider (ဂျိူးဇက် ကားလ် ရော့ဘ်နက် လစ် ကလီဒါ။)

ကလေးလေးက အထီးကျန်ဆန်နေတဲ့ ပုုံပေါက်နေတာကုုိတော့ နားလည်လောက်ပါတယ်။ သူ့ဖခင်က အသက်၄၂နှစ် မိခင်က ၃၄နှစ်ဆုုိတဲ့ အသည်ခုုနှစ် အဲသည်ခေတ်ကာလ အရပြောရရင် အသက်ကြီးမှ ပထမဆုုံးရတဲ့ ကလေးလည်းဖြစ်ပြန်တော့ ကလေးလေးအပေါ် အလုုိမလုုိက်၊ စည်းကမ်းတင်းကြပ်၊ သူတုုိ့ဘာသာရေးအတွေးအခေါ် ကြားထဲ သွန်သင်ဆုံးမမူအောက်မှာ ကြီးပြင်းခဲ့ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူတုုိ့က နွေးထွေးပီး ကြင်နာတတ်တဲ့ သူတွေပါ။ သူတုုိ့သားလေးကိုု ချစ်ပြီး တလျောက်လုုံး ဂရုုတစုုိက်မွေးခဲ့ကြပါတယ်။ လစ် ကလေးကလည်း နှစ်ဖက်မိဘတွေအတွက် တဦးတည်းသော မြေးကလေးဖြစ်နေပြန်တယ်။ သူကြီးပြင်းလာတဲ့အခါ မိဘတွေက စန္ဒယားတီး၊ တင်းနစ်ရုုိက်ဖုုိ့ စသဖြင့် သူလုုပ်ချင်တာတွေ လုုပ်ကြည့်ဖုုိ့ သင်ဖုုိ့အားပေးတယ်။ အထူးသဖြင့် သူလုုပ်ချင်တာက နည်းပညာနဲ့ပတ်သက်တာမှန်သမ ျှ အကုုန်ဆုုိပါတော့။ သူကလည်း ဘယ်သူ့ကုုိမှ စိတ်ပျက်အောင်မလုုပ်ဖူး။ သူက ထက်မြက်တယ်၊ တက်ကြွတယ်၊ ဟာသဉာဏ်ရှိတယ်၊ သိချင်စပ်စုုချင်တယ်၊ အတတ်ပညာ နည်းပညာတွေကုုိ အကုုန်ကြိုက်တယ်။

သူအသက်၁၂နှစ်မှာ ဆုုိပါတော့။ စိန့်လူးဝစ်ဒေသမှာ သူနဲ့ ကောင်ကလေးတွေ လေယျာဉ်ပျံ ပုုံစံတုုတစ်ခုုကိုု တည်ဆောက်ကြဖိုု့ စိတ်ဝင်စားကြတယ်။ သူတုုိ့အရပ်ဒေသက လေယျောဉ်ပျံစက်မူလုုပ်ငန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စတင်တုုိးတက်ဖုုိ့တာစူနေတဲ့ကာလ ဖြစ်လုုိ့လဲ ဖြစ်နုုိင်သလိုု ချားလ် လင်းဘတ်ကလည်း ပူပူနွေးနွေး သူ့တကုုိယ်တောင် တစ်ယောက်စီး Spirit of Saint Louis (စပရစ်အော့် စိန့်လူးဝစ်) လေယျောဉ်လေးနဲ့ အန္တလန်တိတ်ကုုိ ဖြတ်သန်းပျံပြတာ အောင်မြင်ကာစ ဖြစ်တာကြောင့်လည်း ဖြစ်နုုိင်ပါတယ်။

ဘာပဲဖြစ်ဖြစ်လေ စိန့်လူးဝစ်က ကောင်ကလေးတွေက လေယောဉ်ပျံပုုံစံထုုတ်ဖုုိ့ အရူးအမူးဖြစ်နေကြတာတော့ အမှန်ပဲ။ ဘယ်သူမှ ရော့ဘ်နက် လစ် ကလီဒါ (လစ် ကိုုပြောတာပါ) ထက်တော့ ပုုိကောင်းအောင် မလုုပ်နိုုင်ကြဘူး။ သူ့ရဲ့မိဘတွေရဲ့ ခွင့်ပြုချက်နဲ့ သူ့အခန်းကုုိ လင်းဘတ်စတိုုခန်းလိုု ပေါ့ပါးတဲ့ သစ်တုုိသစ်စ သစ်သားတွေနဲ့ အလုုပ်လုုပ်လုုိ့ရတဲ့ ပုုံစံပြောင်းလုုိက်တယ်။ သူ့ကုုိယ်ပုုိင် ပုုံတွေဆွဲ၊ ဒီဇုုိင်းဆွဲ၊ အသေးစိတ်လုုပ်ပါတော့တယ်။ တညလုုံး အစိတ်အပုုိင်းတွေကုုိ ဖြတ်တောက်ပုုံဖော် နဲ့။ အတောင်ပံတွေတပ်။ ကော်ပတ်တွေစား။ ကော်အကောင်းစားတွေသုုံး။ အင်ဒီယာနာပုုိလီမှာ လေယျောဉ်ပျံပြပွဲလုုပ်တော့ ကုုမ္မဏီတစ်ခုုက သူ့ကုုိ ကူညီပေးခဲ့ပါတယ်။

သူ့ရဲ့၁၆နှစ်ပြည့် မွေးနေ့နီးကပ်လာချိန်မှာ သူ့စိတ်ဝင်စားမူက (လေယောဉ်ပျံကနေ) မော်တော်ကားတွေဆီ ရောက်သွားပြန်ပါတယ်။ သူက မော်တော်ကားတွေ လျောက်မောင်းချင်လိုု့ မဟုုတ်ပါဘူးတဲ့။ သူက မော်တော်ကားတွေအကြောင်း နားလည်ချင်တာ။ အတွင်းရော အပြင်ရော သိချင်တာ။ သည်တော့ သူ့မိဘတွေက ကားအုုိဟောင်းတစ်စီး ဝယ်ပေးရပါတယ်။ သူ့ကိုု သည်အနီးအနား မျက်စိတပြအတွင်းမှာပဲ မောင်းခွင့်ပေးတယ်။ သည့်ထက်တော့ မမောင်းရ – အဲဒါကိုု လုုိက်နာမှ။ ရော့ဘ်နက် လေးကတော့ (လစ်ကိုုပြောတာပါ) ကားကိုု အစိတ်အပိုုင်းတွေ ဖြုတ်၊ ပြန်တပ်ပြန်ဆင်နဲ့ အတော်ပျော်သွားပါတယ်။ “အော်… သူကဒီလိုုကိုုး၊ ဟောဒါက သည်လိုု အလုုပ်လုုပ်တာကိုုး။ အုုိကေ…” သူ့မိခင် မာဂရက်က သူ့သားလုုပ်သမ ျှ နဘေးကရပ်ကြည့်၊ သူ့သားလှမ်းတောင်းတဲ့ ကရိယာတန်ဆာပလာတွေကိုု ယူပေး။ သားဖြစ်သူကုုိ နည်းပညာရပ်ဆုုိင်ရာမှာ ပံံ့ပိုုးမြေတောင်မြှောက်ပေးခဲ့တဲ့ အကျိူးတွေပေါ့။ အဲဒါ သူ (လစ်ကုုိပြောတာပါ) ၁၆နှစ်ကုုိ ရောက်လာတဲ့ နေ့။ ၁၉၃၁ခုုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့ သားဖြစ်သူ လိုုင်စင် ရတဲ့နေ့။

အသက်၁၆နှစ်သား ရော့ဘ် (လစ် ကုုိဆိုုလုုိပါတယ်) က အရပ်ရှည်ရှည်၊ ရုုပ်ရည်သန့်သန့်၊ အားကစားသမားတစ်ယောက်လုုိ၊ မျက်လုုံးပြာပြာ၊ အရောင်ရင့်ရင့်ဆံပင်တွေနဲ့ လင်းဘတ် (Charles Lindbert ကိုပြောတာပါ။ စိန့်လူးဝစ်က လေယျာဉ်ပျံမောင်းသမား သူရဲကောင်းလေး) နဲ့ဆင်တူသူအဖြစ် လူတွေ သတိထားမိကြတဲ့ပုုံစံလိုု သူ့ကျောင်းနေဘက်တွေက သူ့ကုုိ သတိထားမိလာကြတယ်။ အဲသည်တုန်းက သူက တင်းနစ်ကုုိ သဲကြီးမဲကြီးကစားခဲ့တယ်။ သူအသက် ၂၀ ကျောဘက်ပိုုင်းမှာ ဒဏ်ရာရခဲ့ပြီးတဲ့နောက်ပုုိင်းမှပဲ တငး်နစ်ကစားတာကုုိ နားခဲ့တယ်။

သူက တောင်ပုုိင်းသားတုုိ့ရဲ့ ယဉ်ကျေးတဲ့ အမူအယာကတော့ အပြည့်အဝရှိသူပါ။ ဆုုိလုုိတာက သူတုုိ့ရဲ့ ၀ါရှင်တန်တက္ကသိုုလ်နားက အိမ်ကြီးမှာ သူ့မိခင်ရဲ့ ညီမလင်မယားရယ်၊ လက်မထပ်ရသေးတဲ့ ညီမတစ်ယောက်ရယ် အတူတကွနေကြပါတယ်။ ရော့ဘ် ၅နှစ်သားတုုန်းကပေါ့၊ ညနေစာစားချိန် သူ့အဒေါ်ငယ်ကုုိ ထမင်းစားပွဲကုုိ လက်တွဲခေါ်လာပီး ကုလားထုုိင်မှာ နေရာချပေးပုုံက တကယ့်လူကြီး လူကောင်းတစ်ယောက်လုုိ။ သူလူကြီးဖြစ်လာတာတောင် သူက ယဉ်ကျေးတဲ့သူ၊ စဉ်းစားတတ်တဲ့သူ၊ အိမ်မှာ နေတာတောင် ကုုတ်အကျီကုုိ ရုုိရုုိသေသေဝတ်၊ နုုိက်တုုိင်ကုုိ သပ်သပ်ရပ်ရပ်တပ်လုုိ့ အမျိူးသမီးများ နေရာမယူသေးရင် သူက အရင်ထုုိင်ပီး မနေတတ်တဲ့ သူတစ်ယောက်ပါ။ စိတ်ဆုုိးလုုိ့အော်ဟစ်တာမျိူးက ပိုုလုုိ့တောင် တွေ့ရခဲပါသတဲ့။

ရော့ဘ်နက် လစ် ကလီဒါ က သူ့ကိုုယ်ပုုိင် အရည်အချင်းအရည်အသွေးနဲ့ စိတ်ဓါတ်ပုုိင်းဆုုိင်ရာမှာ ရင့်ကျက်လာသူပါ။ လူငယ်လေးတစ်ယောက်ဖြစ်လာတော့ သေသေသပ်သပ်နဲ့ ရင့်ကျက်လာတယ်။ သူ့ဖခင်က ဒေသဆုုိင်ရာ ဘုုရားရှိခုုိးကျောင်းမျာ တရားဟောဆရာအဖြစ် လုုပ်တုုန်းက သူက သူ့ဖခင်နဲ့အတူ လုုိက်ပါဖူးတယ်။ ဖခင်ဖြစ်သူ ဂျိူးဇက်က တရားဟောနေချိန်မှာ သူက အော်ဂန်ရဲ့ ကီးဘုုတ်ကုုိ လုုိက်မှတ်ပေးရတယ်။ ဘုုရားရှိခိုုးကျောင်းက အော်ဂန်တီးရတဲ့ အမျိူးသမီးက သိပ်ကောင်းကောင်း မလုုပ်တတ်တာလည်း ပါတယ်။ တခုုသောနေ့မှာ သူ့ခေါင်းက ငိုုက်ပီး အော်ဂန်ကီးဘုုတ်ပေါ် ဒေါင်ကနဲ ပြုတ်ကျဘူးပါရဲ့။ အဲဒီအဖြစ်ကလည်း သူ့ကုုိ သိပ္ဗံနည်းပညာတွေ ပေးလုုိက်စေပါတယ်။ ကီးဘုုတ်ကုုိ အခုုလုုိ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ထိခုုိက်မိတဲ့အခါ ထွက်လာတဲ့အသံမျိူးက သူ့ဘဝမှာ တစ်ခုုခုုကုုိ စဉ်းစားစရာ ပေးမယ့်သဘောလိုု့ ဆိုုပါတယ်။ သူက တချိန်ကျရင် “ကွန်ပြူတာ နက်ဝေါ့အလုုပ်လုုပ်ပုုံ” တုုိ့၊ “စစ်စတန်မက်တစ်” တုုိ့၊ “၀ါယာလက်စ်” တုုိ့ဘာတုုိ့ကုုိ မိတ်ဆက်ပေးမယ့် အလုုပ်တွေ လုုပ်မယ့်သဘော။

သူ့ကိုအိမ်မှာ ရော့ဘ်နက် လို့ခေါ်တယ်။ ရော့ဘ် ဆိုပြီး ကျောင်းက သူငယ်ချင်းတွေက ခေါ်တယ်။ ဒါပေမယ့် နောက်တော့ သူကော်လိပ်ကျောင်းသားဖြစ်လာတော့ အခေါ်အဝေါ်တွေ သူ့ဘာသာပြောင်းပစ်လိုက်တယ်။ သူ့ကိုယ်သူ ပုံစံသစ်နဲ့ သွားမယ်ဆိုတဲ့အနေနဲ့ “ကျွန်တော့်ကို လစ် လို့ခေါ်ကြပါ” လို့နံမယ်ပြောင် သဘောမျိူး ခေါ်ခိုင်းတယ်။ သူ့ကိုယ်သူ မိတ်ဆက်ရင် “လစ်” လို့ မိ်တ်ဆက်တယ်ပေါ့။ သူ့သူငယ်ချင်း ဟောင်းတွေလောက်သာ “ရော့ဘ် လစ် ကလီဒါ” ဆိုတဲ့အမည်ကို နည်းနည်းလောက်သာ ရေးတေးတေး ပေါ်လာလောက်တော့တယ်။

ဟောသည် ကော်လိပ်ကျောင်းသားကြီးက ဘာလုပ်မလဲ ဆိုတော့ သူတတ်နိုင်သလောက် မေဂျာတွေ ရနိုင်သမ ျှ သင်ယူပါတယ်။ သူက ဘယ်ဘာသာရပ်ကိုမဆို လေ့လာလိုက်စားဖို့ စိတ်ဝင်စားနေတယ်။ တစ်ယောက်ယောက်ဆီက တစ်ခုခု ကြားလိုက်ရရင်တောင် သူကလိုက်လုပ်ကြည့်ချင်တတ်တယ်။ သူဖရှက်ရှာ ကျေင်းသားဘဝမှာ အနုပညာဘာသာရပ်က မေဂျာယူပီး အင်ဂျင်နီယာဘာသာက နောက်တွဲဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ပိုင်း ရူပဗေဒနဲ့သချာင်္ပါလာတယ်။ အဓိကအချက်ကဘာလဲဆိုတော့ သူသည် လောကကြီးနဲ့ပတ်သက်လို့ မေဂျာယူထားပါတယ်ပေါ့။ လောကကြီးအကြောင်းကို သူသိလာရပုံကတော့ သူ့ဖခင်ရဲ့ အာမခံကုမဏီအလုပ်က တနေ့တော့ ပိတ်သိမ်းရတယ်။ ဂျိူးဇက် (လစ်ရဲ့ဖခင်) ဟာ အလုပ်ကထွက်လိုက်ရပီး သားဖြစ်သူ (လစ်ကို ပြောတာပါ) အတွက် ကျူရှင်လခတောင်မပေးနိုင်တော့ဘူး။ လစ်ဟာ အဲသည်နှစ်မှာ ကျောင်းနားလိုက်ရတယ်။ ဂျိူးဇက် (လစ်ဖခင်) ဟာ စားသောက်ဆိုင်တစ်ဆိုင်မှာ အလုပ်ဝင်လုပ်ရပီး တခြားအလုပ်တွေ လျောက်လုပ်နေရင်းက စိတ်ကျရောဂါဖြစ်လာတယ်။ နောက်တော့ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းမှာ တရားဟောဆရာလိုတယ်ဆိုတော့ ဝင်လုပ်ဖြစ်တယ်။ ဇနီးသည်မာဂရက်နဲ့ အတူ သူတို့ဘဝတွေဟာ ဘုရားရှိခိုးကျောငး်တွေ တကျောင်းပြီးတကျေင်း လှည့်လှည် ဝင်လုပ်နေလိုက်ကြတာ သူတို့အတွက် ဘဝမှာ အပျော်ဆုံးကာလတွေ ဖြစ်လာပါသတဲ့။

လစ်တစ်ယောက်လည်း နောက်တော့ ကောလိပ်ပြန်တက်တယ်။ စိတ်သစ်လူသစ်နဲ့ အချိန်ပိုင်းအလုပ်တွေလုပ်ခဲ့တာမှာ စိတ်ပညာဌာနရဲ့ တိရိစ္ဆာန်များဆိုင်ရာ စမ်းသပ်ခန်းမှာ စောင့်ရှောက်ရေးတာဝန်လည်း လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဆရာများရဲ့ သူတေသနလုပ်ငန်းများကို နားလည်လာပြီး သူ့ဘဝအတွက် ဒီလောက်ဒီအလုပ် တော်ပီလို့ သူတွေးခဲ့ပါတယ်။ သူက ဦးနှောက်နဲ့ ဖန်ရှင်ပို်င်းဆိုင်ရာတွေကို အသေးစိတ်လေ့လာခဲ့ဖူးတယ်။ ယနေ့ခေတ်မှာ ဒီပညာတွေက တကယ့်ကို တိုးတက်နေတဲ့ ပညာရပ်တွေ ဖြစ်လာပါတယ်။ သူကတော့ ဒါတွေကို အဲသည်တုန်းက အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ မှတ်ယူခဲ့ဖူးတယ်ပေါ့။ ယနေ့ခေတ် ဦးနှောက်ကို အသေးစိတ်လေ့လာ စကင်ဖတ်တဲ့နည်းပညာ အီလက်ထရွန်ဆက်စာလိုဂရပ်ဖီ ဆိုတဲ့ EEG (အီးအီးဂျီ) ရိုက်တဲ့ စနစ်ဟာ ၁၉၃ဝခုနှစ်ကာလတုန်းက ရေဒီိယို တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေးအီလက်ထရောနစ် နည်းပညာကနေ ဆင့်ပွားလာတာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ကဲ… လစ် အကြောင်း ဆက်ပါမယ်။

လစ် တစ်ယောက်ကတော့ သူသင်ယူခဲ့ဖူးတဲ့ စိတ်ပညာဆိုင်ရာ ဇီဝဗေဒပညာကို တကယ်နှစ်သက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် သချာင်္၊ လ ျှပ်စစ် ပညာတွေကလည်း သူ့ကို စိန်ခေါ်နေပါတယ်။ အဲသည်တုနး်ကတော့ ဒါတွေဟာ တနေ့ သူအသုံးချလာနို်င်တာတွေပဲလို့ မသိခဲ့ပါဘူး။ သူ့အတွက်တော့ ပင်တာဂွန်ကို ခြေချမိခြင်းဟာ တကယ့်ကို ကြီးမားတဲ့ ခြေလှမ်းကြီး တစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။ နောက်ဘာတွေ ဆက်ဖြစ်မယ် ဆိုတာတော့ နောက်မှ စဉ်းစားကြတာပေါ့တဲ့။ အနှစ် ၂ဝလောက် လေ့လာ မှတ်သားခဲ့တဲ့ အရာတွေက တနေ့ဘာဖြစ်လာမှာလဲ။ သူလေ့လာခဲ့တဲ့ စိတ်ပညာဆိုင်ရာ ပညာရပ်ဟာ ကွန်ပြူတာတွေကို သူလေ့လာခဲ့တဲ့ဆီမှာ တကယ်ပဲ အသုံးဝင်လာတယ် လို့ဆိုနိုင်ပါတယ်။ ၁၉၄၀ ၁၉၅၀ လောက်မှာ သချာင်္၊ ရူပဗေဒ၊ လ ျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာပညာတွေ နောက်ခံနဲ့ သူလေ့လာနေတဲ့ နယ်ပယ်ဟာ တနေ့ကျရင် ကြီးကျယ်တဲ့ နည်းပညာပြောင်းလဲမူတွေ ဖြစ်လာမှာပါတဲ့။ သူ့ရဲ့ လက်ရှိအသုံးချနေတဲ့ ကြီးမားတဲ့ စက်ကြီးတွေက (သူကအဲဒါကိ ုကွန်ပြူတာ လို့စတင်ခေါ်ဝေါ်နေပါပီ) ကွန်ပြူတာဆိုတဲ့ စွမ်းရည်တွေ စတင်ပြသနေပီ၊ ကမ္ဘာကြီးကို စိန်ခေါ်နေပီ၊ စသဖြင့် သူကတော့ ကြွေးကျော်နေပါပီ။

အဲ… အခု ၁၉၃ရခုနှစ်ကိုပြန်သွားမယ်။ လစ် လျောက်နေတဲ့လမ်းက ရှင်းပါတယ်။ ၀ါရှင်တန်တက္ကသိုလ်က ရူပဗေဒ၊ သချာင်္နဲ့ စိတ်ပညာ ဒီဂရီ ၃ခု နဲ့ကျောင်းပီးခဲ့လို့ ဘွဲ့ရပီ။ သူက နောက်တစ်နှစ်ကို စိတ်ပညာ မာစတာဆက်တက်တယ်။ သူကို “ရော့ဘ်နက် လစ် ကလီဒါ“ ဆိုတဲ့ အမည်နဲ့ စိတ်ပညာမာစတာ ဘွဲ့ပေးခဲ့တော့ အဲသည်အမည်က စာရွက်ပေါ် နောက်ဆုံး တင်ကျန်ခဲ့တဲ့ အမည်ဖြစ်လာတယ်။ ၁၉၃၈ခုနှစ် နယူးယောက်က ရော့ချက်စတာတက္ကသိုလ်မှာ ဒေါက်တာဘွဲ့ယူဖို့ တက်လှမ်းခဲ့တယ်။ သူ့ရည်ရွယ်ချက်က ဦးနှောက်ရဲ့ အကြားအာရုံဆိုင်ရာ အပိုင်းကို သုတေသနလုပ်ဖို့။ ကျွနိုပ်တို့ ဘယ်လိုကြားပီး အဓိပ္ပါယ်ဖော်သလဲ။ အဲသည်အပိုင်းကို အဓိကထား သုတေသနလုပ်ဖို့။

လစ် တစ်ယောက် မစ်ဇူရီကနေ ထွက်လာတယ်ဆိုတာ နေရပ်လိပ်စာ တစ်ခုတည်း ပြောင်းလိုက်တာမဟုတ်ပဲ သူ့ဘဝပါပြောင်းလဲလာတာလို့ ဆိုပါတယ်။ ရှေ့က နှစ် ၂၀ သူ့မိဘ၂ပါးရဲ့ ပုံစံခွက်ထဲမှာ နေနေရာကနေ ထွက်လာတာပါ။ တစ်ပတ်တခါ မိဘတွေနဲ့ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း်မှာ လိုက်ပါပီး ကူညီတက်ရောက်ခဲ့ရတဲ့ ဘဝကနေ ထွက်လာခဲ့တာပါ။ သူအိမ်ကထွက်လာပြီးတော့ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းဆီ ခြေဦးမလှည့်တော့ပါဘူး။ သူ့မိဘတွေကိုတော့ သူ့ရဲ့ယုံကြည်မူပြောင်းလဲသွားပီ ဆိုတာကို အသိမပေးခဲ့ပါဘူး။ သူ့ရဲ့ဘဝမှာ နာကြင်မူတွေ၊ သူပြင်းပြင်းထန်ထန် စိတ်ဆင်းရဲခဲ့ရတာတွေ ကို မိဘတွေကို ဘာမှမပြောခဲ့ဘူး။ ဒါပေမယ့် တင်းကြပ်တဲ့ တောင်ပိုင်းသားတွေရဲ့ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အထိန်းအကွပ်တွေကြားထဲ သူကြီးပြင်းလာရတာကိုတော့ သူမမေ့ပါဘူး။ သူ့ရဲ့ ဘုရားရှ်ိခိုးကျောင်းတုန်းက ဘုရားစာရွတ်ဖတ်ခဲ့ရတဲ့ ကာလတွေအကြောင်း သူ့ကို မေးရင် သူက “ဒါတွေက ပီးသွားပါပြီ။“ လို့ခပ်တိုတိုပဲ ပြန်ဖြေခဲ့ပါတယ်။

သူ့ဘဝမှာ ပြောင်းလဲမူတွေ အများကြီးကြုံခဲ့ရ ပြောင်းလဲခဲ့ရသောလည်း မပြောင်းပဲရှိခဲ့တဲ့အရာ တစ်ခုတော့ရှိတယ်။ လစ် က ၀ါရှင်တန်တက္ကသိုလ်က စိတ်ပညာဌာနှမှာ စတား ဖြစ်နေဆဲပဲ။ ရော့ချက်စတာမှာလည်း စတားပဲ။ သူလေ့လာလိုက်စားခဲ့တဲ့ အကြားအာရုံဆိုင်ရာ တုန့်ပြန်မူ ပိုင်း ဘာသာရပ်မှာ ရေးဆွဲခဲ့တဲ့ မြေပုံကားချပ်ဟာ သူ့ရဲ့ဒေါက်တာဘွဲ့တက်လှမ်းဖို့ လမ်းပွင့်ခဲ့ပါတယ်။

သူက ၁၉၄၂ခုနှစ် ဒေါက်တာဘွဲ့ရခဲ့ပီးတဲ့နောက် ဖီလန်ဒါဖီးယားမြို့ပြင်က ဆွာ့မိုးလ် ကောလိပ်မှာ ပူပူနွေးနွေးဒေါက်တာလေးအဖြစ် ယာယီအလုပ်ဝင်ခဲ့ရတုန်းကလည်း သူကနံမယ်ကြီးဖြစ်နေတယ်။ အဲသည်အချိန်တိုတိုကလေးမှာ လူ့ဦးနှောက်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ အသေးစိတ် စနစ်တွေကို သံမဏိကြိုးခွေတွေနဲ့ သရုပ်ပြခဲ့ပါတယ်။

အားလုံးကို ခြုံပြီးပြောရရင်တော့ ၁၉၄၂ခုနှစ်ဟာ လစ် အတွက် နှစ်ကောင်းတစ်ခုတော့မဟုတ် ခဲ့ပါဘူးလေ။ တခြားသော သုတေသနပညာရှင်တွေလိုပဲ သူ့ရဲ့ အလုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာမှာ သိပ်ကို ကြီးကျယ်တဲ့ အချိူးအကွေ့ ကြီး တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ကျော်ဖြတ်ခဲ့ရပါတယ်။

(ဒီနေရာမှာ အခန်းကို အဆုံးသတ်ထားပါတယ်။ ဒါကို အဓိပ္ပါယ်ဖော်ရရင်တော့ ကြီးမားတဲ့အချိူးအကွေ့ ဆိုတာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ကို ပြောတာပါ။ သူဟာ စစ်အတွင်းမှာ သူ့ရဲ့အလုပ် သူ့ရဲ့ သုတေသနလုပ်ငန်းတွေဟာ တခြားသော ပညာရှင်ကြီးတွေ၊ ဉာဏ်ကြီးရှင်တွေလိုပဲ အဖျက်အဆီး အနှောက်အယှက်တွေ ကြုံကြရတယ်။ ဒါကို နောက်အခန်းတွေမှာ ရေးသားထားပါလိမ့်မယ်။ အခုတင်ပြခဲ့တဲ့အခန်းက သူ့ရဲ့ မိသားစုအရေးနဲ့ ပညာရေးပိုင်းလို့ ဆိုရမှာပေါ့။ ဒါ့အပြင်သူ့ဘဝ အချိူးအကွေ့တွေပါလာတယ်။ သူ့ရဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာခံစားချက်တွေ မှန်းဆလို့ရတယ်ပေါ့။ နောက်ပို်ငး် အခန်းတွေတော့ စိတ်ဝင်စားရင် ဆက်ပြန်ကြည့်ပါဦးမယ်။)

ဂျူနီယာဝင်း

Read More

ဂျူနီယာဝင်း – အိပ်မက်ထဲက စက်ပစ္စည်း ဂျူနီယာဝင်း - ကွန်ပြူတာနည်းပညာတော်လှန်ရေးသို့ ခြေလှမ်းများ(1)

ဂျူနီယာဝင်း - ကွန်ပြူတာနည်းပညာတော်လှန်ရေးသို့ ခြေလှမ်းများ (1)

ဂျူနီယာဝင်း – အိပ်မက်ထဲက စက်ပစ္စည်း

(အတွေးအမြင် နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ ၊ အမှတ် ၃၁၅)

(မိုးမခ) နိုဝင်ဘာ ၂၊ ၂၀၁၈

(2001 ခုုနှစ်ထုုတ် M. Mitchell Waldrop (အမ် မီချယ် ၀ါလ့်ဒရော့) ရေးသားသော The Dream Machine မှ နိဒါန်းကိုု ဘာသာပြန်ထားပါတယ်။ J.C.R. Licklider နဲ့ သူ့ရဲ့ ပါစင်နယ်ကွန်ပြူတာ နည်းပညာတော်လှန်ရေး အကြောင်း ဆုုိပါတော့လုုိ့စာအုုပ်မှာ ကြော်ငြာထားပါတယ်။)

(Joseph Carl Robnett Licklider (March 11, 1915 – June 26, 1990)

ဂျူးဆက် ကားလ် ရော့ဘ်နက် လစ်ကလီဒါ ကုုိ သိကြပါသလား။ သူ့ကုုိ အတိုုကောက် J.C.R ဒါမှမဟုုတ် ‘Lick’ လစ် လိုု့သိထားပါတယ်။ သူက အမေရိကန်လူမျိူး စိတ်ပညာပညာရှင်၊ ကွန်ပြူတာသိပ္ဗံပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။ ကွန်ပြူတာ သိပ္ဗံဘာသာရပ်နဲ့ ကွန်ပြူတာသမုုိင်းကြောင်းကိုု လေ့လာ လုုိက်စားနေကြသူတွေများ စာဖတ်သူတွေထဲမှာ ပါလာရင် သူ့ကုုိ မသိမဖြစ်တဲ့ အရေးပါဆုုံးပုုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ် ဆုုိတာကုုိ ပြောလုုိပါတယ်။ သူက ကွန်ပြူတာ နဲ့ပတ်သက်တဲ့ အသုုံးချပုုံစနစ် နည်းပညာကုုိ ရုုပ်လုုံးကြွလာအောင် လုပ်ပေးခဲ့တဲ့ ခေတ်မှီစနစ်တစ်ခုုကိုု ကြိုတင် လှမ်းမျော်ကာ အကောင်အထည်ဖော်ပေးခဲ့သူ တစ်ယောက် ဖြစ်ပါတယ်။ အင်တာနက်လမ်းကုုိ ခင်းပေးခဲ့သူလုုိ့ ဆုုိရင်မမှားပါဘူး။ နက်ဝေါ့ခေတ်ဆုုိတာ ဘာမှန်းမသိခင်မှာ သူက ဒါကုုိ ပုုံစံချ သုုတေသနတွေ လုုပ်ပေးခဲ့သူပါ။ သူ့ကုုိ “ကွန်ပြူတာ ဂျွန်နီအက်ပဲလ်စိ“ လုုိ့ချစ်စနိုု်းခေါ်ပါတယ်။ သူက ကွန်ပြူတာ အုုတ်မြစ်ကုုိ ချပေးခဲ့သူ ဆုုိပါတော့။ ဒစ်ဂျစ်တယ် ခေတ်ကိုု ဦးဆောင်ခဲ့သူ။

ဇီရုုိ ပါခ်ကွန်ပြူတာ စမ်းသပ်ခန်းနဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ်သုုတေသနစင်တာ ကုုိတည်ထောင်ခဲ့သူ ရောဘတ်တေလာ က “ကျွန်တော်တိုု့ လေ့လာ လုုပ်ကုုိင်နေကြတဲ့ ဇီရုုိပါ့ခ် ကွန်ပြူတာနည်းပညာဟာ လစ် ရဲ့စိတ်ကူးအိပ်မက်တွေ ကြီးပါပဲဗျာ။ အသစ်ဖန်တီးမူတွေ မဟုုတ်ပါဘူး။ လစ် သာလျှင် ကွန်ပြူတာ အင်တာနက် နက်ဝေါ့ တွေရဲ့ဖခင်ကြီး ဖြစ်ပါတယ်။“လုုိ့ ဆုုိခဲ့ပါတယ်။ ဒီစာအုုပ်က သူ့အကြောင်းကိုု အခြေခံထားတဲ့ စာအုုပ်ဖြစ်ပါတယ်။

စစချင်းတော့ လစ်ရဲ့ သားဖြစ်သူရဲ့ သူ့ဖခင်အပေါ် အမြင်ပုုံစံမျိူးနဲ့ ထူးခြားတဲ့ မိတ်ဆက်ပုုံမျိူးနဲ့ ရေးသားထားပါတယ်။ နောက်ကျရင်တော့ သည်စာအုုပ်ထဲက စိတ်ဝင်စားစရာလေးတွေ ကြုံရင်ကြုံသလုုိ ဘာသာပြန်ပေးသွားပါ့မယ်။)

သုုံးဘီးတပ်ယာဉ် …

ထရေစီက အဲသည်သုုံးဘီးတပ်ယာဉ်တွေကုုိ ကောင်းကောင်းမှတ်မိနေတယ်။ ပင်တာဂွန် က သုုံးဘီးတပ်ယာဉ်။

အချိန်က ၁၉၆၂ခုုနှစ် အကုုန်ပုုိင်း သိုု့မဟုုတ် ၁၉၆၃ အစောပုုိင်း စနေနေ့ နေ့လည်ပုုိင်းလောက် ကနေဒီရုုံးတစ်နေရာဆိုုပါတော့။ အဲသည်နဲ့ သိပ်မဝေးတဲ့နေရာကုုိ ထရေစီတုုိ့မိသားစုု ဘွန်စတွန်ကနေ ပြောင်းရွေ့လာကြတယ်။ သူ့အဖေက ရုုံးချူပ်မှာ အလုုပ်လုုပ်ရမယ်။ အဲသည်အချိန်တုုန်းက ၀ါရှင်တန်က အခြေအနေက လျင်မြန်သွက်လက် လှူပ်ရှား စွမ်းရည်အပြည့်နဲ့ သစ်လွင်တောက်ပနေတဲ့ ကာလပေါ့။ ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ် လန်းလန်းဆန်းဆန်းနဲ့ ဌာနချူပ်က တော်တော် လေးနုုပျိူနေတယ်။ ကူဘန်လက်နက် ပစ်ခတ်မူ၊ ဘာလင်တံတုုိင်းကိစ္စ၊ ပြည်တွင်းရေးလှူပ်ရှားမူတွေနဲ့ ၁၅နှစ်တာ လျောက်ခဲ့တဲ့ လမ်း။ သည်တော့ အဲသည်တနေ့မှာ သူ့အဖေက အိမ်ပြန်ပြီး ကျန်ရစ်ခဲ့တဲ့စာရွက်စာတမ်းတွေ ပြန်ယူရင်း သူ့ကုုိ ရုုံးခေါ်သွားတယ်။ ထရေစီတစ်ယောက် ခုုန်ပေါက်လုုိက်ပါသွားလေရဲ့။ သူက ပင်တာဂွန်ကုုိ စိတ်ကူးထဲပဲ မြင်ကြည့်ဖူးတာကုုိး။

အုုိး… ပင်တာဂွန်ဆုုိတာ တကယ့်ကုုိ ထူးခြား အံ့သြဖွယ်ကောင်းလှပါလား။ သင့်အနေနဲ့ အနီးကပ်မြင်လုုိက်ရရင် ပိုုပီးသိလိမ့်မယ်။ ပင်တာဂွန်ဟာ တဖက်ကနေ နောက်တဖက်ကိုု ပေတစ်ထောင်လောက်နီးပါး ကျယ်ဝန်းတယ်။ ပြောရရင် ဘေးပတ်ပတ်လည်က နံရံတွေကြောင့် နံရံမြို့ကြီးတစ်မြို့ နဲ့တောင် တူနေပါတယ်။ ထရေစီတိုု့သားအဖ သူတုုိ့ရဲ့ကားကိုု ကျယ်ပြောလှတဲ့ ကားပါကင်ထဲ ထုုိးထားပီးတဲ့နောက် ဂိတ်ဝကုုိ ထွက်လာကြတယ်ပေါ့။ သူတုုိ့ဟာ အလွန့်အလွန် စည်းကမ်းတင်းကြပ်တဲ့ လုုပ်ငန်းစဉ်တွေကုုိ ကျော်လွှားဖြတ်သန်းလာခဲ့ ကြတယ်။ ထရေစီဟာ လက်မှတ်ထုုိး၊ မှတ်တမ်းရေး၊ ပြီးတော့ ချိတ်ဆွဲထားဖုုိ့ ကဒ်ပြားရခဲ့တယ်။ သားအဖ၂ယောက် ကျယ်ပြန့်တဲ့ အခန်းကျယ်ကြီးထဲကုုိ ဖြတ်သန်းလမ်းလျောက်ခဲ့ကြတယ်။ လွတ်လပ်တဲ့ ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုုထဲ ရောက်သွားသလုုိပါပဲ။ ပထမဦးဆုုးံထရေစီ မြင်တွေ့ရတာက ခန်းမကြီးထဲ အပေါ်တက် အောက်ဆင်းနဲ့ စာပုုိ့စာယူအလုုပ်တွေ လုုပ်နေကြတဲ့ တက်ကြွလန်းဆန်းနေတဲ့ တပ်သားငယ်လေးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတုုိ့က သုုံးဘီးတပ်ယာဉ်တွေကုုိ စီးပြီး သွားလာနေလုုိက် ကြတာ။

အဲဒါ ထူးဆန်းနေတယ်။ ဒါပေမယ့် သုုံးဘီးတပ်ယာဉ်ပေါ်က သူတုုိ့ကြည့်ရတာ သူတုုိိ့အလုုပ်ကိုု သိပ်ပြီး တလေးတနက် ထားနေပုုံရပါတယ်။ ပြောရရင် ထရေစီ့စိတ်ထဲ သုုံးဘီးတပ်ယာဉ်တွေဟာ ရှည်လျားတဲ့ ခန်းမထဲ အခုုလုုိ သွားလာဖုုိ့ တမင်လုုပ်ထားတယ် လိုု့ယူဆတယ်။ သူနဲ့သူ့အဖေအတွက်တော့ မပြီးဆုုံးနုုိင်မယ့် လမ်းရှည်ကြီးကိုု ခြေထောက်နဲ့ လျောက်လှမ်းနေကြရတယ်။

အမှန်ပြောရရင် အဖေက သည်လိုု ပင်တာဂွန်လိုုနေရာမှာ အလုုပ်လုုပ်နေတာ ထူးဆန်းနေတယ်။ စစ်တပ်အရာရှိ၊ စီးပွားရေးသမား၊ ဒါမှမဟုုတ် နုုိင်ငံရေးသမား တုုိ့လောက်တော့ အနည်းဆုုံးရှိနေရမှာ။ ပြောရတော့ အဖေကလေ… ကလေးကြီးတစ်ယောက် လုုိပဲ။ သူ့ပုုံစံက သာမန်လောက်သာ။ အရပ်ရှည်ရှည်၊ အားကစားအကျီကိုု ခပ်ကပ်ကပ်ဝတ်ဆင်ထားပြီး မျက်မှန်အနက်တပ်လေ့ရှိတယ်။ အေးအေးဆေးဆေး ရှိတယ် ဆိုုသောလည်း သူ့မျက်နှာပေါ်မှာ တစ်ခုုခုုကိုု လုုပ်လုုိက်ရမှ ဆုုိတဲ့ မျက်နှာအသွင်အပြင် ကပေါ်နေတတ်တယ်။ ဥပမာ တစ်ခုုေြ့ပာရရင် – ညနေစာစားချိန်ဆုုိပါတော့။ အဲသည်အချိန်ကိုု သူ့ကုုိ ရုုံးမှာ ရှာဖုုိ့မကြိုးစားနဲ့။ ညနေစာကိုု မိသားစုုနဲ့အတူ အိမ်ပြန်စားတယ်။ ပြီးမှ ရုုံးကိုု ညအလုုပ်ဆင်းပါတယ်။ အဲသည်အချိန် ပင်တာဂွန်က အပြင်ကိစ္စခုုိင်းလုုိက်တဲ့ အချိန်ကလွဲလိုု့ ဆုုိပါတော့။

ပြီးတော့ အဖေက ပုုံပြင်တွေပြောပြတယ်၊ တခါတရံ ဘာတွေမှန်းမသိတာတွေ လည်းပါတယ်။ သူရယ်တဲ့အခါ လုုိက်ရယ်ရတာပေါ့။ သူအမြဲတမ်းလုုပ်နေကျအရာကတော့ ထရေစီရဲ့ ညီမ အသက် ၁၃နှစ် သမီးလေး လင်ဒီ့ကုုိ “ပြောပြပါဦး ဒီနေ့ သမီးဘာတွေလုုပ်သလဲ ဘာတွေတီထွင်သလဲ ဘာစာတွေလုုပ်သလဲ“ လုုိ့မေးတာပါ။ သူဆုုိလုုိပုုံကတော့ သူ့သားနဲ့သမီးဟာ သူ့အဖေမေးရင် တစ်ခုုခုုပြောဖုုိ့ ပြင်ဆင်ထားဖုုိ့၊ တနေ့လုုံး ဘာတွေလုုပ်သလဲ ဆိုုတာကုုိ ရှာဖွေထားဖုုိ့ ၊ ဒါကုုိ ရည်ရွယ် ထားတာလိုု့ယူဆပါတယ်။

အပြင်ထွက်စားရတာလည်း ပျော်စရာပါ။ အဖေနဲ့အမေက စားသောက်ဆုုိင် အသစ်တွေရှာရတာ သဘောကျကြတယ်။ သိုု့သော် စားသောက်စရာတွေ မှာထားပြီး မရောက်ခင်မှာ စောင့်ရင်းနဲ့ အဖေက လင်ဒီနဲ့ ထရေစီ့ကုုိ ဥနှောက်စားတဲ့ မေးခွန်းတွေ မေးတယ်။ “ရထားက အနောက်ဖက်ကုုိ ၁နာရီကုုိ မုုိင်၄ဝနဲ့ ခုုတ်မောင်းနေတဲ့အချိန်မှာ လေယာဉ်ပျံတစ်စင်းက သူ့အပေါ်ကနေပျံသန်းနေ…….“ ထရေစီက သည်လုုိမေးခွန်းမျိူးကုုိ လက်တန်းဖြေနုုိင်တယ်။ ဒါပေမယ့် ၁၃နှစ်သမီး လင်ဒီခင်မျာ လုုိက်မမှီရှာပါဘူး။

သည်တော့ အဖေက လင်ဒီ့ကုုိ မေးတယ် – “ကဲ.. လင်ဒီ။။ အကယ်၍ စက်ဘီးရဲ့ ဘီးက မြေပြင်တလျောက်လည်နေတယ် ဆုုိပါတော့။ ဒါဆုုိရင် အဲသည် အလျင်အတုုိင်း ဘီးရဲ့စပုုတ်တွေကရော လုုိက်လည်နေမလား။“

“အုုိး… လုုိက်လည်နေမယ် ဖေဖေ။“

“မဟုုတ်ဖူး သမီးရဲ့။ “ အဖေလုုပ်သူက ဘာဖြစ်လုုိ့လဲ ဆိုုတာကုုိ ရှင်းပြပါတယ်။ အောက်ခြေက စပုုတ်တွေဟာ ဒီအတုုိင်းပဲနေနေတယ်။ အပေါ်က စပုုတ်တွေက စက်ဘီးမြန်ရင်မြန်သလိုု ၂ဆပြေးနေတဲ့အခါ သူတုုိ့က သည်အတုုိင်းရှိနေတဲ့အကြောင်း ဖျာပေါ်မှာ မြေပုုံလေးဆွဲပြီး ရှင်းပြတာ လီယုုိနာဒုုိတောင် ဂုုဏ်ယူလောက်ပါရဲ့။ (အဲသည်အချိန်မှာ အဖေ့ပုုခုုံးထက် အပေါ်စီးကနေ ကြည့်နေတဲ့ လူတစ်ယောက်က ဒေါ်လာ ၅၀ ချပေးသွားတယ်။)

ဟော… ပြောရင်းဆုုိရင်း ပြခန်းတွေဘက်ရောက်လာပီ။ သည်ပိတ်ရက်မှာတော့ အမေက သူ့အတွက် အချိန်တောင်မပေးနုုိင်ရှာပါဘူး။ သည်တော့ အဖေက ထရေစီနဲ့ လင်ဒီ့ကုုိ ပန်းချီကားတွေရှိရာကုုိ ခေါ်သွားလုုိက်တယ်။ အများအားဖြင့် မောတွေဆီက (Washington DC က The Mall ဆိုတဲ့ ဥယျာဉ်သဖွယ် ရင်ပြင်ကျယ်) အနီး အနုုပညာဆုုိင်ရာ အမျိူးသားပြတုုိက် တွေဘက်သွားတာပါပဲ။ အဲသည်မှာ အင်ပရှင်နစ် ပန်းချီကားတွေ အဖေ့အကြိုက်ပေါ့လေ။ ဂေါ်ဂွင်၊ ပီကာဆုုိ၊ မုုိနေး၊ စေးဇန်းတုုိ့ ။ အဖေက အလင်းရောင်တွေပါတာကိုု သဘောကျတယ်။ တောက်ပနေတဲ့ အရောင်တွေ က ပန်းချီကားတွေကနေ ထုုိးထွက်နေသလုုိပဲ။ ဒါပေမယ့် အဖေက အရောင်တွေ ဘယ်လုုိနေရာချသလဲ ဆုုိတဲ့ လူတွေစဉ်းစားတဲ့ နည်းပညာမျိူးကုုိပဲ လေ့လာတတ်ပါတယ်။ (သူက ဟားဗက်နဲ့ အန်အုုိင်တီကနေ စိတ်ပညာဆရာ ဖြစ်ခဲ့သေးတာကိုုး) အဖေကပြောတယ် မျက်စိတစ်ဖက်ကုုိ လက်တစ်ဖက်နဲ့ပိတ်ထားပြီး ပန်းချီကားကနေ နောက်ဖက်ကုုိ ခြေလှမ်း၅လှမ်းလောက် ဆုုတ်ပီးတာ့ မျက်စိ၂ဖက်စလုုံးနဲ့ ကြည့်ပါတဲ့။ အဲသည်အခါ ပြားနေတဲ့ ပန်းချီကားမျက်နှာပြင်ဟာ သုုံးဖက်မြင်ဖြစ်သွားလိမ့်မယ်တဲ့။ ဟာ… တကယ်ပဲဗျာ။ အဖေ၊ ထရေစီနဲ့ လင်ဒီတုုိ့က အမျိူးသားပြတုုိက်မှာနာရီပေါင်းများစွာ လျောက်ကြည့်ကြပါတယ်။ သူတုုိ့အားလုုံး မျက်စိတစ်ဖက်ပေါ်လက်အုုပ်ပီးတော့ ပန်းချီကားတွေကုုိ ကြည့်ကြတယ်။

သူတုုိ့က ထူးဆန်းတဲ့သူတွေလုုိ ကြည့်ကြတယ်။ တော်တော် ထူးဆန်းတဲ့မိသားစုုပေါ့ သူတုုိ့နည်းသူတုုိ့ဟန်နဲ့ လုုိ့မြင်ရမှာပါပဲ။ ထရေစီနဲ့ လင်ဒီတုုိ့ရဲ့ သူငယ်ချင်းတွေကြားထဲမှာလည်း သူတုုိ့က မတူခြားနားနေပြန်တယ်။ တကယ့်ကုုိ ကမ္ဘာအနှ့ံစူးစမ်းနေလုုိက်ကြတာပေါ့။ ဥပမာ တစ်ခုုပြောရရင် သူတုုိ့အဖေက ခရီးသွားရတာ သဘောကျတယ်။ ဒီတော့ ထရေစီနဲ့ လင်ဒီတုုိ့ရဲ့စိတ်ထဲမှာလည်း ဥရောပနဲ့ ကယ်လီဖုုိးနီးယားတခွင် အပတ်ပေါင်းများစွာ၊ လပေါငး်များစွာ လည်ပတ်နေရတာကိုု သမရုုိးကျခရီးသွားနေရသလိုု သဘောထားကြတယ်။ သူတိုု့မိဘတွေက အိမ်အသုုံးအဆောင် ပရိဘောဂတွေထက် ခရီးတွေထွက်ပြီး ပိုုက်ဆံပုုိအသုုံးပြုကြတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း မက်စက်ချူးဆက်က သူတုုိ့ရဲ့ဗစ်တုုိးရီးယမ်းအိမ်အုုိလေးဟာ ပုုိပြီး အိုုဟောင်းနွမ်းနယ်သွားရတယ်။ အဖေနဲ့အမေက သူတုုိ့အိမ်လေးကုုိ ရုုပ်ရှင်သရုုပ်ဆောင်တွေ၊ ဒါရုုိက်တာတွေ၊ စာရေးဆရာတွေ၊ ပန်းချီဆရာတွေ၊ အစရှိသဖြင့် ရှိရှိသမ ျှသော ပုုဂ္ဂိုလ်ထူးတွေကုုိ လာရောက်ခုုိနားဖုုိ့ ပေးထားပါတယ်။ အမေက အဖေ့ရဲ့၃ထပ်က ရုုံးခန်းကုုိ သူတုုိ့ကုုိ လွှတ်လိုုက်ပါတယ်။ အဲသည်အခန်းမှာအဖေ့ရဲ့ စာရွက်ပုုံကြီးက မြေမဆုုံးမုုးိမဆုုံးပါ။ အဖေက ဘယ်တော့မှ မရှင်းဘူး။ တခါတလေ သူ့စားပွဲပေါ်မှာ သူ့အကြိုက် အုုိင်စ် ဆုုိတဲ့ သကြားလုုံး တွေတွေ့ရတတ်ပါတယ်။ သင်လည်း စားချင်စိတ်ဖြစ်လာနုုိ်င်ပါတယ်။

သည်တော့လေ ပြောရရင် အဖေ့ပုုံစံနဲ့ အဖေလုုပ်နေတဲ့ ပင်တာဂွန်နဲ့က ဆက်စပ်လုုိ့မရဘူး လိုု့ဆုုိချင်တာပါ။ အခုု အဖေက ထရေစီနဲ့ အဲသည် ခန်းမထဲမှာ အတူလမ်းလျောက်နေတယ်ပေါ့။

သူတုုိ့ အဖေ့ရုုံးခန်းကုုိ ရောက်သွားပြီ ဆုုိကြပါစုုိ့။ ထရေစီ့စိတ်ထဲတော့ ဘောလုုံးကွင်း အကြီးကြီးကုုိ ဖြတ်ပီး ရောက်သွားတယ်လိုု့ ခံစားနေရပါတယ်။ တကယ်ပဲ သွားရမယ့်နေရာ ရောက်တော့ သူမြင်လုုိက်ရတာက… အင်း… စိတ်များတောင် ပျက်မိပါရဲ့။ တံခါးပေါက်တွေတန်းစီးပြီး တွေ့နေရတဲ့ လမ်းကြောင်းက တံခါးတစ်ပေါက်ပဲ ဆုုိကြပါစိုု့။ အတွင်းကလည်း စစ်စိ်မ်းရောင်မွဲခြောက်ခြောက် ဆေးသုုပ်ထားတဲ့ ပျင်းခြောက်ခြောက် အခန်းသေးသေးလေး။ စားပွဲတစ်လုုံး၊ ခုုန်တစ်စုုံ၊ ဖုုိင်တွေစီရီထားတဲ့ စင်တွေရယ် ဒါပဲ။ ပြူတင်းပေါက်တစ်ပေါက်၊ ကျန်တာ နံရံ။ သည်တော့ ထရေစီက ဘာတွေများတွေ့ရမယ်လုုိ့ မျော်လင့်ထားတာတုုန်း လိုု့ဆုုိတော့လည်း သူလည်းသိပ်တော့ မသိပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ဒီလုုိမျိူးတော့ မဟုုတ်ဘူးလေ။

ထရေစီက သူ့အဖေသည်လုုိ အခန်းလေးထဲ တနေကုုန်အလုုပ်လုုပ်နေတာလား ဆုုိတာ မသေချာပါဘူး။ ဒါလျိူ့ဝှက်စရာမှ မလုုိတာ။ ဒါပေမယ့် သည်ရုုံးက ကာကွယ်ရေးနှင့်ဆုုိင်သော ဌာနချူပ်ဆုုိတော့ အဖေက သိပ်ကိုု အလေးအနက်ထားတယ် အိမ်မှာ သူ့ရုုံးကိစ္စ ဘာမှ သိပ်မပြောဘူး။ ပြောရရင်တော့ ထရေစီ အသက်၁၅နှစ် ထရေစီက အဖေဘာလုုပ်နေတယ် ဆုုိတာ သိပ်ပီး ဂရုုမစုုိက်လှပါဘူး။ သေချာတာတစ်ခုုကတော့ ဖေဖေက သိပ်ကုုိ အလုုပ်ကြီး အကုုိင်ကြီးလုုပ်နေတယ်ဗျာ။ လူတွေ သူတုုိ့အလုုပ်တွေ လုုပ်နေကြတာကုုိ အဖေက အချိန်တွေပေးပီး လုုပ်ပေးနေတယ်။ ကွန်ပြူတာတွေ အများကြီးနဲ့ အလုုပ်တွေ လုုပ်နေတယ်။

အံ့သြစရာတော့ သိပ်မရှိပါဘူး။ သူ့အဖေက ကွန်ပြူတာကုုိ ခရေဇီးဖြစ်တယ်။ ကန်းဘရစ်က အိမ်မှာတုုန်းက ဘော့လ်ဘရန်နက် အင် နယူးမင်း ဆုုိတဲ့ကုုမဏီမှာ လုုပ်တုုန်းကဆုုိ ရေခဲသေတ္တာလောက်ကြီးတဲ့ ကွန်ပြူတာတွေနဲ့ အဖေတုုိ့ အုုပ်စုုတွေ ကိုုယ့်ဘာသာ ကိုုယ်အလုုပ်လုုပ်နေကြတာကိုုး။ ဒါပေမယ့် ခေတ်မှီပါတယ်၊ ကီးဘုုတ်ပါတယ်၊ မျက်နှာပြင်က သူတိုု့ရုုိက်သမ ျှ ပေါ်နေတယ်၊ ပေါ့ပါးတဲ့ ဘောပင်လေးကလည်း သင်ဘာရေးရေး မျက်နှာပြင်မှာပြနေတယ်။ ပါဝင်တဲ့ ဆော့ဝဲလ်က အထူးစပယ်ရှယ်ပေါ့။ အဝေးကနေ ထိန်းချူပ်တဲ့ စနစ်လည်း ပါပါတယ်။ အဖေက အဲဒါနဲ့ နေနေလုုိက်တာ နေ့နေ့ညည၊ ပရုုိဂရမ်တွေလည်း ဆွဲရပါတယ်။ ပိတ်ရက်တစ်နေ့တော့ သူက ထရေစီ့နဲ့ လင်ဒီ့ကုုိ အဲဒါနဲ့ ကစားလုုိ့ရအောင် ဝင်ပါခုုိင်းပါတယ်။ အဖေကသူတုုိ့ကုုိ ကွန်ပြူတာ ဘာသာစကားဆုုိင်ရာ စာလုုံးတွေ ရေးပြခုုိင်းပါတယ်။ အကယ်၍ သူရေးတာ မှန်ရင် ကွန်ပြူတာက “ကွန်မန်းဒေးဘဲလ်“ လုုိ့တုုန့်ပြန်ပါတယ်။ အကယ်၍မှားရင်တော့ “ဒန့်လ်ခေါ့ဖ်“ လိုု့တုုန့်ပြန်တယ်။ (သူ့အသံထွက်မှာ ဘီ သံမပါရပါဘူး ဂျာမန်စကားလုုံးပေါ့။)

ထရေစီက ဒီလုုိဟာတွေ သဘောကျတယ်ဆုုိတာ သဘာဝကျပါတယ်။ ဒါမျိူး သူကိုုုုယ်တုုိင် ပရုုိဂရမ်ဆွဲနည်း လေ့လာနုုိင်ရဲ့သားနဲ့ပေါ့လေ။ ဒါပေမယ့် လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၄၀ ကိုုပြန်သွားကြည့်လုုိက်တော့ သူ့အဖေပင်တာဂွန်မှာ ဘာတွေလုုပ်နေလဲ ဆုုိတာကုုိ အာရုုံမစုုိက်မိပဲ နေနေခဲ့တာတွေကြောင့်လုုိ့ ထင်ပါတယ်။ သူက အလုုိလုုိက်ခံရလုုိ့ ပျက်စီးသွားတာမျိူးလား။ သူက အခုုခေတ်ကလေးတွေ သရီးဒီကွန်ပြူတာဂရပ်ဖစ်တွေ ကြားထဲ နစ်မွနး်နေသလုုိ၊ ဒီဗီဒီတွေနဲ့ ဂိန်းတွေထဲ နစ်မြုပ်နေမိသလုုိ၊ အင်တာနက်နယ်ပယ်ထဲ ကမ်းခြေမဲ့ ကူးခပ်နေမိသလုုိ ပဲ ဆုုိပါတော့။ သူ့ဘဝမှာ သူ့အဖေကိုုင်တဲ့ ကွန်ပြူတာကုုိပဲ မြင်တွေ့ဖူးခဲ့တာပါပဲ။ ထရေစီ့စိတ်ထဲ အဲသည်တုုနး်ကတော့ တွက်ချက်ခြင်းအလုုပ်ကုုိ ဘယ်သူမဆုုိ လုုပ်နုုိင်ရမယ် လုုိ့ထင်ခဲ့တယ်။ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် စိတ်ကူးထဲမှာတော့ ကွန်ပြူတာဆုုိတဲ့ စကားလုုံးဟာဖြင့် ကြီးမား ကျယ်ပြန့် လျိူ့ဝှက် ဆန်းကျယ် ညှို့ယူ ဖမ်းစား နေတယ်။ ပန့်ချ် ကဒ်ကလေးတွေက နံပါတ်တွေဟာ ပျံဝဲလွင့်ပြန့် နေတယ်။ ထရေစီ့စိတ်ထဲမှာလိုု လူတုုိင်းအနေနဲ့လည်း သူ့အဖေဟာ ကွန်ပြူတာ ကိုုင်တဲ့ လူနည်းစုုထဲမှာ ပါဝင်ပတ်သက်နေပီး လူတွေမသိသေးတဲ့ နည်းပညာထဲ ဝင်ရောက်လုုိက်ပါနေတယ်လိုု့ မြင်ကြမှာပါ။

ထရေစီ့အဖေကတော့ တစ်နေ့ကျရင် ရှိသမျှ ကွန်ပြူတာတွေဟာ အခုုစက်ကြီးမျိူးတွေလိုု ကန်းဘရစ်တစ်ခုုလုုံး အသုုံးပြုလာကြမယ်လုုိ့ ယုုံကြည်နေပါတယ်။ ဒီစက်ကြီးတွေက လူနဲ့လည်း ပုုိတူတယ်၊ ရင်းရင်းနှီးနှီးလည်း ရှိတယ်လေ။ သူတုုိ့က လူတွေရဲ့အလုုပ်တွေကုုိ ကူညီပေးမယ်၊ ပုုံစံသစ်နဲ့ လူတွေကိုု ဆက်ဆံမယ်၊ အချက်အလက်တွေကုုိလည်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ဖော်ဆောင် ပေးဦးမယ်၊ တကမ္ဘာလုုံးဆုုိင်ရာ ဆက်သွယ်မူတွေကုုိ တွေ့မြင်ရမယ်၊ စီးပွားရေး လူမူရေးစသဖြင့်ပေါ့။ အဆုုံးစွန်ပြောရရင်တော့ လူတွေ မစဉ်းစားမိတာတွေကုုိ နီးနီးကပ်ကပ် အဆုုိတွေတင်သွင်း၊ ပိုု့ဆောင်ပေးမယ့် တကယ့်ကိုု ခွန်အားအပြည့်နဲ့ ရောက်လာမယ့် ဘယ်စက်ပစ္စည်းတွေမှ လုုိက်မမှီအောင် အကျိူးပြုသွားဦးမှာပါတဲ့။

ကဲ အခုု သူက ပင်တာဂွန်မှာ အလုုပ်လုုပ်နေပါတယ်။ ထရေစီ့အဖေက စိတ်ကူူးတွေကုုိ တကယ်ဖြစ်လာအောင် အရာရာကိုု ပြောင်းလဲပေးနေတယ်ပေါ့။ ဥပမာ အန်အုုိင်တီ (MIT)  ကိုုကြည့်ကြရအောင်။ အမ်အေစီဆုုိတဲ့ ပရောဂျက်ကုုိ တည်ထောင်တဲ့ထဲပါခဲ့တယ်။ အမ်အေစီ ဆုုိတာ ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ပါစင်နယ် ကွန်ပြူတာစနစ်ပေါ့။ ပရောဂျက်မန်နေဂျာကတော့ ဒေါ်လာ ရာချီထောင်ချီတဲ့ စက်ကြီးကုုိ လူတုုိင်းသုုံးနုုိ်င်ဖုုိ့တော့ သိပ်မမျော်လင့်ထားပါဘူး။ ဒါပေမယ့် သည်စက်ကြီး တစ်ဒါဇင်လောက်တော့ တချိူ့သော နေရာတွေနဲ့ လူနေအိ်မ်တွေမှာ အဝေးထိန်းစနစ်များနဲ့ သုုံးကြပါတယ်။ သုုးံတဲ့သူစိတ်ထဲ သည်စက်ကြီးက ကုုိယ်နဲ့ထိတွေ့မူမှာ လျင်မြန်တယ်၊ ကိုုယ့်ကိုု တုုန့်ပြန်အားကောင်းတယ်လိုု့ ယူဆကြပါတယ်။ တကယ်လည်း အံ့သြဖွယ်အလုုပ်လုုပ်ပါတယ်။ အမ်အေစီပရောဂျက်ဟာ လူ ရာ နည်းစုုသာမကပဲနဲ့တဲ့၊ တကမ္ဘာစာကုုိ အွန်လုုိင်းဆက်သွယ်မူတွေ ပေးလာပါတယ်တဲ့။ ပထမဦးဆုုံး ဆက်သွယ်ရေးစနစ်။ အီးမေး အွန်လုုိင်း ဟက်ကာ။ ဒါဟာ အင်တာနက်ခေတ်ထဲကိုု ဝင်လာတဲ့သဘော။ ဒီလမ်းတလျောက်မှာ ၁၉၇၀ တုုိင်အောင် ဆက်သွယ်မူနည်းပညာတရပ်ကိုု ဖော်ဆောင်ပေးမယ့် “အိမ်တွင်း အချက်အလက်များ စနစ်” တစ်ခုု ဖြစ်လာပါသတဲ့။ မိုုက်ကရုုိကွန်ပြူတာ စနစ်လုုိ့ ခေါ်ဝေါ်လုုိက်သော စျေးကွက်တစ်ခုုကိုု ဆွဲယူပိုု့ဆောင်ပေးလုုိက်ပါတယ်။

ထရေစီအဖေက လူသားဆန်သော ကွန်ပြူတာ စနစ်လုုိ့ပြောမလား၊ အသိညဏ်ရှိသော ကွန်ပြူတာလူသား လုုိ့ဆုုိမလား အဲသည်နည်းပညာတစ်ခုုကိုု ပန်တာဂွန်မှာ အလုုပ်စဆင်းတဲ့ ပထမဦးဆုုံးနေ့မှာ တကယ်လက်တွေ့ကွင်းဆင်းခဲ့တယ်လုုိ့ ဆုုိရမှာပါ။ ဒေါက်ကလက်စ် အန်ဂျယ်ဘာ့တ် က အဲသည်အချိန်ကတည်းက သြဇာသက်ရောက်တဲ့ ပုုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဆုုိပါတော့။ သူ့ရဲ့ဆရာသမားတွေရှိတဲ့ အက်စ်အာရ်အုုိင် က နောက်တော့ စီလီကွန်ဗယ်လီဖြစ်လာတယ်။ (ဒီနေရာမှာ ရှင်းပြရရင် စီလီကွန်ဗယ်လီ ဆိုုတာက Silicon Valley (အတုုိကောက် SV) ဖြစ်ပါတယ်။ ဆန်ဖရန်စစ်စကုုိ ဘေးဧရိယာ ကယ်လီဖုုိးနီးယား မြောက်ဖက်ပုုိင်းက ဆန်တာကလာရာ ဗယ်လီ ကုုိခေါ်တာပါ။ အဲသည်နေရာဟာ အဆင့်မြင့်နည်းပညာ၊ နက်ဝေါ့ဆုုိင်ရာ၊ ဆုုိရှယ်မီဒီယာ အစရှိသဖြင့်တုုိ့ရဲ့အချက်အချာ ဒေသတစ်ခုု ဖြစ်ပါတယ်။ ဆန်ဟိုဇေး (San Jose) က အဲသည်ဒေသရဲ့တတိယအကြီးဆုုံး မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ကာ ကာလီဖုုိးနီးယားရဲ့တတိယမြောက်အကြီးဆုုံး၊ အမေရိကရဲ့၁ဝခုုမြောက် အကြီးဆုုံး ဖြစ်ပါတယ်တဲ့။)

သူက လူတုုိင်းနဲ့မတူ သမရုုိးကျမဟုုတ်တဲ့သူ လူထူးလူဆန်း ဂျီးများတဲ့သူ။ ဒါပေမယ့် သူ့ကုုိ ထရေစီ့အဖေက အကြံဉာဏ်တွေ၊ အလုုပ်တွေ ချပြလုုိက်တော့ အင်မတန် ဂျီးဂျွတ်နဲ့သူက သူနဲ့ အဖွဲ့အုုပ်စုုဖြစ်သွားတယ်။ မောက်စ် တီထွင်တယ်၊ မျက်နှာပြင်ဝင်းဒုုိးပေါ်လာတယ်၊ ဟုုိက်ပါတက်စ်တိုု့၊ (hyper text, word-processing) ဝေါ့ဒ်ပရောဆက်ဆင်းတုုိ့ တခြားသော အထူးအဆန်းတွေ တစ်ခုုပီးတစ်ခုု ပေါ်လာတယ်။ ဆန်ဖရန်စစ်စကုုိမှာ ကျင်းပတဲ့ ကွန်ပြူတာဆုုိင်ရာ အလုုပ်ရုုံဆွေးနွေးပွဲမှာ အန်ဂျယ်ဘာ့တ်ရဲ့၁၉၆၈ခုုနှစ် ဟောပြောတင်ပြမူလုုပ်တော့ လူထောင်ပေါင်းများစွာရဲ့ အာရုုံတွေကုုိ တခါတည်း ဆွဲယူလုုိက်နုုိင်ခဲ့တယ်။ ကွန်ပြူတာသမုုိင်းမှာ အချိူးအကွေ့တစ်ခုုုုကုုိ တသက်လုုံးအမှတ်ရစေအောင် ဖြစ်လာရတယ်။ ကွန်ပြူတာဆုုိတာ ဘာမှန်းမသိတဲ့သူတွေအတွက် သမုုိင်းစာမျက်နှာတစ်ခုုကိုု ဖွင့်လှစ်ပေးလုုိက်နုုိင်တယ်ပေါ့။

ထရေစီ့အဖေက ပင်တာဂွန်မှာပဲ သူ့ရဲ့ အမွေကိုုဆက်ခံမယ့် ပညာတတ်တွေ မွေးဖွားလာဖုုိ့ သင်တန်းတွေပုုိ့ချပေးခဲ့တယ်။ သိပ်မကြာပါဘူး ပါလုုိအာလ်တုုိ (Pal alto) သုုတေသနဌာန ဆုုိတဲ့ အတုုိကောက် ပီအေအာရ်စီ မှာ အရည်အချင်းရှိသူတွေ စုုဝေးလာကြတယ်။ ဒါဟာ နောက်အနှစ် ၃၀ မှာ အသုုံးပြုလာတော့မယ့် အသိပညာတွေ စတင် ပျိူးစေ့ချကြတဲ့သဘော။ ကိုုယ်ပုုိ်င်ကွန်ပြူတာတွေ အဖြစ် လူသိများ လူကြားထဲကုုိ မောက်စ်ရယ် မျက်နှာပြင်ရယ်နဲ့ ဝင်ရောက်လာတော့မယ့် သဘော။ ဝင်းဒုုိးမှာ ဂရပ်ဖစ်တွေ အသုုံးပြုလာဖုုိ့၊ အိုုက်ကွန်တွေ၊ မီးနူးတွေ၊ စကရုုိးဘားတွေ အစရှိသော အရာတွေ ပေါ်လာတော့မယ့် အခြေအနေတစ်ခုု။ လေဆာပရင့်တာကနေ စာရွက်တွေ ထုုတ်ပေးဖုုိ့ ဖြစ်လာတော့မယ်။ အီသာနက် (Ethernet)  ခေါ်တဲ့ ဒေသဆုုိင်ရာ နက်ဝေါ့ဧရိယာကနေ အားလုုံးကုုိ ဆက်သွယ်ချိ်တ်ဆက်ပေးဖုုိ့ ခြေလှမ်းတွေ။

နောက်ဆုုံးတော့ နက်ဝေါ့တွေ ပေါ်လာပီ ဆုုိပါတော့။

အခုုတော့ သူက ပင်တာဂွန်မှာ အလုုပ်လုုပ်နေတယ်။ ထရေစီအဖေက လေယာဉ်ပျံတွေဆီမှာပဲ အချိန်တွေ ကုုန်လွန်နေတယ်လုုိ့ ပြောရမှာပါ။ ဆက်တုုိက်ဆုုိသလုုိပဲ သူက လူသားဆန်တဲ့ ကွန်ပြူတာတွေနဲ့ပတ်သက်လုုိ့ သုုတေသနလုုပ်တဲ့ အုုပ်စုုတွေနဲ့ အလုုပ်လုုပ်နေပါတယ်။ သူ့ရည်ရွယ်ချက်က ကမ္ဘာတခွင့် ပြန့်နှ့ံသွားစေဖုုိ့ပါ။ ဆက်သွယ်ရေးကွန်ယက်တွေ ဖွင့်လှစ်နုုိင်ဖိုု့ ကြိုးပမ်းလုုပ်ဆောင်နေပါတယ်။ သူဝါရှင်တန်ကနေ ထွက်ခွာလာကတည်းက ရှိခဲ့တဲ့ သူ့ရဲ့အိပ်မက်တွေ တကယ်ဖြစ်လာဖုုိ့ပါ။ ၁၉၆၃ခုုနှစ် ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့မှာ ချပြခဲ့တဲ့သူ့ရဲ့ နက်ဝေါ့ကွန်ပြူတာ ကိုုအခြေခံလုုိက်တဲ့ စာစောင်ကနေ အဖွဲ့တွေ ဖွဲ့လာနိုု်င်ခဲ့တယ်။ တကုုိယ်တော်ကွန်ပြူတာတွေကနေ (stand alone computer) ဖြန့်ကျက်ရှယ်တဲ့ စနစ်ဆုုိပါတော့။ တကယ်လည်းဟုုတ်ပါတယ်။ နက်ဝေါ့နည်းပညာက အခုုလက်ရှိမှာကုုိ အဓိကကျတဲ့ စနစ်တစ်ခုုလုုိ လည်ပတ်လာနေခဲ့တာ နောင်မှာလည်း ဆက်လက် သွားနေဦးမှာပါ။ ဒါပေမယ့် အဖေ့စိတ်ထဲမှာက သည့်ထက် ရှေ့ရောက်နေတယ်။ အာကာသတွေကြားက လွတ်နေတဲ့ နေရာတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ နက်ဝေါ့တွေအကြောင်းကိုု မကြာခင်မှာ ပြောမယ်။ နက်ဝေါ့ဆုုိတာကလည်း လူုတုုိင်းလက်လှမ်းမှီတဲ့ ဖွင့်ထားတဲ့ စပေ့တစ်ခုုကိုုး။ အစုုိးရတွေ၊ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ အလုုပ်အကုုိင်တွေ၊ တကိုုယ်တော်တွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကွန်ယက်တွေကုုိ ချိတ်ဆက်ပေးနေတယ်။ ဟော… အခုုဆုုိ အီး-ဘဏ်၊ အီး-စီးပွားရေး၊ အီး-စာကြည့်တုုိက်။ ရှိရှိသမျှ စဉ်းစားမိသမျှ ရှေ့မှာ အီး သာတပ်လုုိက်။ သည်လုုိ ဖြန့်ကျက်လာနိုုင်ဖိုု့ သူကတွေးခေါ်စဉ်းစားခဲ့တာပါ။ ယနေ့ခေတ်မှာတော့ အင်တာနက် ဆုုိတဲ့စကားလုုံးပေါ့လေ။

(ဒီလုုိနည်းပညာကုုိ ၁၉၆၀ နောက်ပိုု်ငး်လောက်က အဖေဟာ သူ့စိတ်ကူးတွေနဲ့ သန္ဓေတည်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၀ လောက်မှာ အကောင်အထည်ဖော်ဖိုု့ အဲသည်ကတည်းက ကြိုးစားလာကြတယ် ဆုုိတာလေး စာဖတ်သူတွေ စိတ်ထဲ နည်းနည်းလောက် ဝင်သွားရင် တော်ပါပီ။ ) (အဲသည်ကွင်းစကွင်းပိတ်ထဲက စာပုုိဒ်ကတော့ ဘာသာပြန်သူအနေနဲ့ ကိုုယ်နားလည်သလိုု ပြန်ပေးထားတာပါ။ သူရေးထားတာတွေက နည်းနည်းရူပ်ထွေးနေလိုု့ သည်လုုိသဘောပေါက်သလုုိ ရေးပေးခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။)

အတုုိချူပ် ဆုုိရသော် ထရေစီ့အဖေသည် ယနေ့ခေတ် ခေတ်မှီလျက်ရှိသော ကွန်ပြူတာစနစ်၊ အချိန်နဲ့အမ ျှ ရှယ်ပေးနုုိင်သော စနစ်၊ ပါစင်နယ် ကွန်ပြူတာစနစ်၊ မောက်စ်၊ ဂရပ်ဖစ်ဆုုိင်ရာ အင်တာဖေ့စ်၊ ဇီရွန်ပီအေအာရ်စီ ဖန်တီးမူနယ်ပယ်၊ အင်တာနက် စသည်ဖြင့် ရှိရှိသမ ျှသော အရာတွေကုုိ ရုုပ်လုုံးပေါ်လာအောင် အားနဲ့အင်နဲ့ ပေးဆပ်ခဲ့ပါသည် ပေါ့ဗျာ။ ဟုုတ်ပါတယ် ၁၉၆၂ခုုနှစ် သူ့စိတ်ကူးတွေ ဟာ စိတ်ကူးထဲမှာတင် မနေတော့ဘူး ဆုုိပါတော့။ သူ့အတွက်တော့ အဆုုံးမရှိသော စိတ်ပျော်ရွှင်မူတွေရခဲ့တယ်။ ဒါတွေကြောင့်လည်း သူဟာ သူ့မိသားစုုကုုိ သူတုုိ့ချစ်သော နေရပ်ကနေ အမြစ်ကနေ ဆွဲထုုတ်ခဲ့ကာ ၀ါရှင်တန်ကုုိ အလုုပ်အရ၊ ပြောရရင် သူမုုန်းတီးသော ဗြူရုုိကရပ်ပုုံစံခွက်ထဲကုုိ အလုုပ်လုုပ်ဖုုိ့ ရောက်လာခဲ့ရတယ်ပေါ့လေ။ ခက်တာက သူက သူ့အိပ်မက်တွေကုုိ ယုုံကြည်တာကိုုး။

ဘာဖြစ်လုုိ့လဲဆိုု သူက သူ့အိပ်မက်တွေ တကယ်ဖြစ်လာမှာကုုိ မြင်ချင်တဲ့စိတ်က ကြီးစုုိးနေတာကိုုး။

ဘာဖြစ်လုုိ့လဲဆုုိ ဟောဒီ ပင်တာဂွန် – သိပ်နားလည်းချင်စရာမကောင်းတဲ့ သိပ်ကိုု မြင့်မားလွန်းလုုိ့ လက်လှမ်းမမှီနုုိ်င်တဲ့ နေရာတစ်ခုု – သည်မှာကိုုကပဲ သူ့အိပ်မက်တွေကုုိ အကောင်အထည်ဖော်ပေးနုုိ်င်တဲ့ ငွေရေးကြေးရေးအရ ဖြည့်ဆည်းပေးနုုိ်င်မှာကုုိး။

ထရေစီ့အဖေက သူ့ရဲ့စာရွက်စာတမ်းတွေအကုုန်လုုံးကုုိ အတူတကွ စုုစည်းပြီးတဲ့သကာလ သွားဖုုိ့အဆင်သင့်ဖြစ်ပီ။ သူ့လက်တပွေ့မှာ အစိမ်းရောင်ပလတ်စတစ်အထုုတ်အပိုု်းတွေ ကိုု ကုုိင်ဆောင်လုုိ့။ အဲဒါ ဗြူရုုိကရက်တွေ ပျော်ရွှင်တဲ့ပုုံစံတဲ့လား။ တစ်နေ့တာ အလုုပ်ပြီးလိုု့ အလုုပ်ကနေ ပြန်မယ့်အချိန်တုုိင်း သင့်ဖုုိင်တွေအားလုုံးကုုိ လေဘယ်တွေ တပ်ပါ၊ ရောင်စုုံအမှတ်အသားပြုတဲ့ စက္ကူစကလေးတွေ ကုုိ ဆွဲအံတွေမှာ သုုံးပါ၊ အစိမ်းရောင်က မစီရသေးတဲ့ အရာတွေ၊ အဝါရောင်က.. အနီရောင်က …. စသဖြင့် စသဖြင့် ဒါတွေဟာ လုုံခြုံရေးအတွက်လည်း ပါပါတယ်။ ပြောရရင် ရယ်ချင်စရာတောင်ကောင်းနေသေး။ သူ့အတွက်တော့ အစိမ်းရောင်ပြီးရင် တခြားဟာ ကပ်ထားစရာ မလုုိပါဘူးတဲ့။ ဒါပေမယ့်လည်း အဲဒါက ဥပဒေတစ်ခုုလုုိ လုုိက်နာရမှာ။ အင်း…

ထရေစီ့အဖေက အစိမ်းရောင်ကလေးတွေကုုိ နေရာတော်တော်များများမှာ လုုိက်လံနေရာချနေတယ်။ တစ်ယောက်ယောက်ကတွေ့ရင် ဒါတွေကုုိ ဂရုုတစုုိက်နဲ့ လုုပ်ခဲ့ပါလားလုုိ့ ထင်စရာ။ “အုုိကေ“ သူက သူ့သားကုုိ “အခုု ပြန်ကြရအောင်“လုုိ့ ပြောလုုိက်ပါတယ်။

ထရေစီနဲ့ သူ့အဖေ တံခါးကုုိ ပိတ်ကာ နောက်မှာ ချန်ထားခဲ့ပီ။

“အဆင့်မြင့် သုုတေသန အလုုပ်ရုုံ အေဂျင်စီ“

“နည်းပညာနဲ့ ထိန်းချူပ်ရေး သုုတေသန“

ဂျေ.စီ.အာရ်. လစ်လီဒါ. ဒါရုုိက်တာ

ပင်တာဂွန်ရဲ့ ရှည်လျား ရှည်မျောသော ခန်းမများကုုိ စတင်ဖြတ်သန်း လမ်းလျောက်လာကြတယ်။ သူတုုိ့ရဲ့နဘေးမှာတော့ လူငယ်တွေက သုုံးဘီးတပ်ယာဉ်လေး တွေပေါ်မှာ သတင်းအချက်အလက်တွေသယ်ဆောင်လုုိ့ ဟုုိမှသည် သည်မှဟုုိ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အကြီးကျယ်ဆုုံး ဗြူရုုိကရေစီတွေကြားထဲ သွားလာနေကြပါတယ်။

ဂျူနီယာဝင်း

(ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်)

Read More

အမျိူးသမီးအခွင့်အရေး လှူပ်ရှားမူ ဂျူနီယာဝင်း

အမျိူးသမီးအခွင့်အရေး လှူပ်ရှားမူ

ဂျူနီယာဝင်း

အတွေးအမြင် ၃၁၃ ၂၀၁၈ စက်တင်ဘာ

(၁၉၉၂ ဇန်နဝါရီထုုတ် American Mosaic January 1992 မှ Women’s Movement ကုုိဘာသာပြန်သည်။ ရေးသူကတော့ အမေရိကန်မိုုးဆက် ကအယ်ဒီတာတစ်ဦး လိုု့ပဲ ယူဆရပါသည်။ သူ့အတုုိင်းဘာသာပြန်ထားသောလည်း စာရေးသူမှ ဖြည့်စွက်ချက်များကိုု ကွင်းစကွင်းပိတ်ဖြင့် ဖော်ပြပေးထားသည်။)

လွန်ခဲ့တဲ့လ သြဂုုတ်လတုုန်းက (၁၉၉၂ခုုနှစ် သြဂုုတ်လကုုိ ဆုုိလုုိပါတယ်) အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုု လွှတ်တော်ကနေ အရေးတကြီးသတင်းတစ်ခုုကုုိ ထုုတ်ပြန် ကြေငြာလုုိက်ပါတယ်။ မဲအများဆုုံးရရှိချက်အရ ရှေးတုုန်းက ဥပဒေအဟောင်းဖြစ်တဲ့ အမျိူးသမီးတွေ စစ်အတွင်းမှာ စစ်လေယာဉ်ပျံမမောင်းရ ဆုုိတာကုုိ ဖြုတ်ပစ်လုုိက်တာပါ။

ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကုုိယ်စားပြုဌာနချူပ်ကနေ ထုုိကဲ့သုုိ့သော အဓိပယ်ဆန်ဆန် ဥပဒေတစ်ခုုကိုု လည်းပဲ ဂျွန်လတုုန်းက ပြဌာန်းလုုိက်ပါသေးတယ်။ (အဲဒီ ဥပဒေကဘာလည်း ဆုုိတာတော့ ဖော်ပြမထားပါဘူး။)

လွှတ်တော်က မဲပေးမူတွေအရ အမေရိကန်အမျိူးသမီးများဆုုိင်ရာ အလုုပ်အကုုိင်တွေနဲ့ ပတ်သက်လုုိ့ ပြောင်းလဲမူတွေ ဖြစ်လာပြီလုုိ့ ယူဆပါတယ်။ အမျိူးသမီးများ လှူပ်ရှားမူတွေ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်အစိတ် (၁၉၆ရခုုနှစ် လောက်က ကိုုဆိုုလုုိပါတယ်။) တုုန်းကနေစလိုု့ ပြောင်းလဲမူတွေ ဖြစ်လာတာလိုု့ ဆိုုရပါမယ်။ ယနေ့ခေတ်မှာတော့ (၁၉၉၂ခုုနှစ်ကိုု ပြောတာပါ။) ဒီလိုု လှူပ်ရှားမူတွေကုုိ တော်တော်များများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ကုုိ လက်ခံလာတဲ့ အနေအထား ဖြစ်လာပါပီ။

အမေရိကန်ပြည်တောင်စုုမှာ အမျိူးသမီးများ လှူပ်ရှားမူတွေရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က ဘာတွေလဲ။ လှူပ်ရှားမူတွေအရ အမျိူးသမီးတွေဟာ အမျိူးသားတွေလိုု အခွင့်အရေး တူတူလုုိချင်ပါတယ်။ အမျိူးသား အမျိူးသမီး ခွဲခြားဆက်ဆံခံနေရတာ မတရားဘူး။

ဥပမာပြောရရင် - အမျိူးသမီး လှူပ်ရှားမူတွေက ဘာတွေပြောကြသလဲ ဆုုိတော့ အမျိူးသမီးတွေဟာ အမျိူးသားတွေလုုပ်တဲ့ အလုုပ်ကုုိပဲ လုုပ်ကြရမယ်ဆုုိရင် သူတုုိ့လုုိပဲ တူညီတဲ့ လခကုုိ ရသင့်ပါတယ်တဲ့။ ပြီးတော့ နုုိင်ငံရေးအရ ပြောဆုုိမူတွေကုုိလည်း ပြောရေးဆုုိခွင့် အခွင့်အရေးတွေ ရသင့်ပါတယ်တဲ့။ ပြီးတော့ ဘဏ်ကနေ ချေးငွေကိစ္စများနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အခွင့်အရေးကိုုလည်း အမျိူးသားတွေလုုိ တန်းတူညီမ ျှ ပေးသင့်ပါတယ်တဲ့။

တချိူ့သော ရည်ရွယ်ချက်တွေကတော့ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် အစိတ်အတွင်းမှာကုုိ (၁၉၆ရခုုနှစ် ကနေ ၁၉၉၂ခုုနှစ်အတွင်းကုုိ ဆုုိလုုိပါတယ်။) အထမြောက်လာကြပါတယ်။ ဥပမာ - ယနေ့ (၁၉၉၂ခုုနှစ်ကုုိပြောတာပါ။) ဆုုိရင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုုမှာ အမျိူးသမီးတွေဟာ ကျောင်းတုုိ့၊ လူမူရေးရာကိစ္စတွေမှာ အလုုပ်တွေ လုုပ်လာနုုိ်င်ကြပါပီ။ တချိူ့ဆုုိ နုုိင်ငံရေးထဲတောင် ဝင်လာကြပီ။

အမေရိကန်အမျိူးသမီးတွေဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်တစ်ရာကျော် ၁၈၅ဝကာလ အတွင်းမှာကတည်းက အမျိူးသမီးအခွင့်အရေး အတွက် တိုုက်ပွဲဝင်လာခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သည်အုုပ်စုုတွေက တဖြေးဖြေး အဓိကမာန်တုုိင်သဖွယ် ဖြစ်လာကြပါတယ်။ သူတုုိ့က အမျိူးသမီးတွေဟာ မဲပေးခွင့်ရှိရမယ်လုုိ့ တောင်းဆုုိလာကြတယ်။ အဲသည်တုုိက်ပွဲဟာ နှစ် ပေါင်း ခုုနှစ်ဆယ် ကြာခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၂ဝခုုနှစ် တုုိင်အောင် အမေရိကန်အမျိူးသမီးများ မဲပေးခွင့် ရပီဆုုိတဲ့ ဥပဒေမထွက်သေးပါဘူး။

အဲသည်နောက်ပုုိင်းမှာမှ အမျိူးသမီးအခွင့်အရေးကုုိ ထောက်ပံ့သူများဟာ သူတုုိ့ရဲ့ အရေးအကြီးဆုုံး ပန်းတုုိင် တနေ့ကျ သူ့အလိုုလိုု ရောက်ကုုိ ရောက်ရမယ်လိုု့ ခံစားလာမိကြတယ်။ သည်လုုိနဲ့ အမျိူးသမီး လှူပ်ရှားမူများဟာ အမေရိကမှာ နှစ် လေးဆယ် (၄၀) ကျော်ကြာ ညိမ်သက်နေခဲ့တယ်။

၁၉၆ဝခုုနှစ်တွေ လောက်မှာ  အမျိူးသမီးကျောင်းသူ တော်တော်များများဟာ နိုုင်ငံရေးလှူပ်ရှားမူတွေမှာ တက်ကြွစွာ ပါဝင်လာကြပါတယ်။ သူတိုု့က ဗီယက်နမ်စစ်ပြီးဆုုံးဖုုိ့ လှူပ်ရှားမူတွေမှာ ပါလာတယ်။ လူမျိူးရေးတန်းတူညီမ ျှရေး ကိစ္စတွေအတွက် ပါဝင်လာကြပါတယ်။

အဲသည်အမျိူးသမီးတွေက အမျိူးသားတွေကုုိ မေးခွန်းတွေစမေးလာကြတယ်။ -  အမျိူးသားတွေက ဘာဖြစ်လုုိ့ အမျိူးသမီးတွေကုုိ ရုုိးရုုိးသာမန် လူမူရေးကိစ္စတွေမှာတောင်မှ အာဏာ မပေးနုုိင်ရတာပါလဲ။ အမျိူးသမီး တော်တော်များများဟာ အဲသည်လုုိ ဘဝမှာ သတ်မှတ်ခံထားရတာတွေကုုိ စဉ်းစားလာကြတယ်၊ မကြေမနပ်တွေ ဖြစ်လာကြပါတယ်။

နယူးယောက်မှာ အမျိူးသမီးစာရေးဆရာ အနည်းငယ်လောက်နဲ့ တက်ကြွ လှူပ်ရှားသူအမျိူးသမီးတွေ စုုပြီး တွေ့ဆုုံမူတွေ လုုပ်လာကြပါတယ်။ အဲသည်အုုပ်စုုဝင် အမျိူးသမီးတော်တော်များများဟာ သူတိုု့ကုုိ အမျိူးသားတွေလောက် ညဏ်ရည်မရှိဖူးဆုုိတာ နားသွင်းခံထားရသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတုုိ့ကုုိယ်တုုိင်ဟာ လှူပ်ရှားမူတွေထဲ ပါဝင်နေတာတောင်မှ သူတုုိ့စိတ်ထဲမှာ စိမ့်ဝင်နေတာက အမျိူးသားတွေရဲ့ အလုုပ်တွေက အမျိူးသမီးအလုုပ်တွေထက် ပုုိပြီး အရေးကြီးပါသတဲ့။

အဲသည်လုုိ တွေ့ဆုုံမူတွေကနေ ရလာတဲ့ အရေးပါဆုုံး အတွေးအခေါ်တွေထဲက တစ်ခုုကတော့ “ကိုုယ်ရေးကုုိယ်တာဆုုိတာ နုုိင်ငံရေးပဲ“ ဆုုိတာဖြစ်ပါတယ်။ အဓိပယ်ကတော့ အမျိူးသမီးများရဲ့ ဘဝအဖြစ်အပျက်များဟာ သူတိုု့ကိုုယ်ရေးကိုုယ်တာ ကိစ္စတွေကြီးပဲမဟုုတ်ပါဘူး၊ ဒါတွေဟာ နိုုင်ငံရေးသဘောတရားတွေလည်း ဖြစ်ပါတယ် လုုိ့ဆုုိလုုိပါတယ်။

ဥပမာအားဖြင့် - အမျိူးသမီးတစ်ယောက်ကုုိ သူ့ယောကျား်က ရုုိက်နှက်တယ်ဆုုိတဲ့ ကိုုယ်ရေးကုုိယ်တာ အဖြစ်အပျက်မှာ သူမသည်  အမျိူးသားတစ်ဦး၏ အနှိတ်စက်ခံ တန်ဆာခံ တစ်ခုုတည်း ဖြစ်တာမဟုုတ်၊ သူမသည် ခင်ပွန်းသည်က သူ၏ ဇနီးသည်ကိုု ရုုိက်နှက်နှိတ်စက်သော လူမူရေးဆုုိင်ရာကိစ္စတစ်ခုု၏ တန်ဆာခံဖြစ်နေတယ် လိုု့သတ်မှတ်ပါတယ်။

၁၉ရဝကာလတွေတုုန်းက အဲသည်အဖွဲ့အုုပ်စုုဝင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဗီဗီယန် ဂေါနစ် ဆုုိတဲ့အမျိူးသမီးက နယူးယောက်တုုိင်းမဂ္ဂဇင်းမှာ သူ့အကြောင်းတွေကုုိ ပြန်ပြောင်းအမှတ်ရပြီး ရေးသားခဲ့ပါတယ်။ “အဲသည်အကြောင်းတွေ ပြန်ပြောရတာ ကျွန်မရင်ထဲကုုိ လေဆာရောင်ခြည်နဲ့ အပစ်ခံနေရသလိုုပါပဲ။ အခုုတော့ သည်ဒဏ်ရာတွေဟာ ရောင်ခြည်နဲ့အတူ နွေးထွေးသွားပြီး တဖြေးဖြေး ကုုစားပေးလာနေပါတယ်။ “

သူမကပြောရာမှာ အဲသလုုိ အမျိူးသမီးတွေ တွေ့ဆုုံပွဲလေးတွေကနေ အချိန်အတော်ကြာ တိတ်ဆိတ်စွာခံစားနေခဲ့ကြရတဲ့ ဘဝအဖြစ်အပျက်တွေ ပွင့်ထွက်လာစေပါတယ်တဲ့။

၁၉ရဝခုုနှစ်တွေများတုုန်းက အမေရိကမှာ အမျိူးသမီးလှူပ်ရှားမူတွေ ပုုိပြီးကျယ်ပြန့်လာကာ တန်းတူအခွင့်အရေးရရှိဖုုိ့ ဆန္ဒပြလမ်းလျောက်ပွဲတွေ ကျင်းပလာတဲ့အထိ ဖြစ်လာပါတယ်။ သူတိုု့က ကုုမဏီတွေ၊ ကျောင်းတွေကုုိ ဥပဒေကြောင်းအရပဲ အမျိူးသမီးများကိုု ကောင်းကောင်းမွန်မွန် မျှမျှတတ ဆက်ဆံဖုုိ့ တွန်းအားပေးခဲ့ကြပါတယ်။ သူတိုု့က နုုိင်ငံရေးလှူပ်ရှားမူတွေကုုိလည်း ဦးဆောင်ကျင်းပလာကြပါတယ်။

“အမျိူးသမီးများဆုုိင်ရာ အမျိူးသားအဖွဲ့အစည်း“ ဟာ (သည်နေရာမှာ အမျိူးသားဆိုုတာ National ကုုိပြောတာပါ။) (National Organization for women) အခုုဆုုိရင် အကြီးမားဆုုံး အုုပ်စုုကြီး ဖြစ်လာပြီ။ ယနေ့ဆုုိရင် (၁၉၉၂ခုုနှစ်ကုုိ ပြောတာပါ) အဲဒီအသင်းအဖွဲ့ကြီး သက်တမ်းက ၂၆နှစ်ရှိပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၆၆ခုုနှစ် ဂျွန်လ ၃၀ ရက်နေ့က စတင်ဖွဲ့စည်းလုုိက်တဲ့ ဒီအဖွဲ့ကြီးဟာ အခုု (၂၀၁၈ခုုနှစ်) ဆုုိရင် သက်တမ်း ၅၁ နှစ် ရှိပါပြီ။ စစချင်း အမျိူးသမီး အယောက် ၄၉  ဦးနဲ့ စခဲ့ရတာပါ။ ဥက္ကဌ ၁၂ ဦး နှစ်အလုုိက် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရာမှာ ယခုုလက်ရှိ တုုိနီဗန်ပဲလ် လက်ထက်ဖြစ်ပါတယ်။

အမေရိကန်အမျိူးသမီးတွေ တော်တော်များများက နုုိ်င်ငံရေးလှူပ်ရှား တက်ကြွသူတွေ မဟုုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် အမျိူးသမီးများ လှူပ်ရှားမူတွေကြောင့် သူတိုု့ရဲ့ဘဝတွေကုုိ ဦးဆောင်မူတွေ စလုုပ်ဖုုိ့ စိတ်ပါလာကြပါတယ်။

ဥပမာ - သူတုုိ့က အလုုပ်သမား လှူပ်ရှားမူတွေမှာ စတင်ပါဝင်လာကြတယ်။ အတိတ်မှာ ဖယ်ခံခဲ့ရတဲ့ အလုုပ်တွေမှာ အလုုပ်တွေ ရလာကြတယ်။ အမျိူးသမီးတွေဟာ ထရပ်ကားဒရုုိင်ဘာတွေ၊ ဆရာဝန်တွေ၊ ရှေ့နေတွေနဲ့ မီးသတ်သမားတွေ ဖြစ်လာပါတယ်။

၁၉၆ဝခုုနှစ် အမေရိကမှာ ကလေးရှိတဲ့ လက်ထပ်ပြီး အမျိူးသမီးများ အများစုုဟာ အိမ်အပြင်ထွက် အလုုပ်မလုုပ်ကြပါဘူး။ ယနေ့တော့ (၁၉၉၂ခုုနှစ်) ၃ပုုံ၂ပုုံက အလုုပ်ထွက်လုုပ်နေကြပါပြီ။ အမျိူးသမီးအများစုုက ပြောတာတော့ သူတိုု့ရဲ့အရေးကြီးဆုုံး ပန်းတုုိင်က ပျော်ရွင်ဖွယ် အိမ်ထောင်သည်ဘဝကုုိ ရရှိခြင်းပါတဲ့။ ဒါပေမယ့် အလုုပ်မှာ အောင်မြင်မူက ဒုုတိယ ပန်းတုုိင် အဖြစ်နောက်က လုုိက်လာပါပြီ။

လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်နှစ်က (၁၉၈၂ခုုနှစ်ကုုိ ဆုုိလိုုပါတယ်) အမျိူးသမီးများဟာ ပျမ်းမ ျှအားဖြင့် အမျိူးသားများ ရတဲ့လခ ၏ ၅၉  ရာခုုိင်နှူန်း ပဲ ရပါတယ်။ ယနေ့တော့ (၁၉၉၂ခုုနှစ်) အမျိူးသမီးများလခဟာ အမျိူးသားများရတာ၏ ရဝရာခုုိင်နှူန်း ရပါပီ။ ကျွမ်းကျင်သူတွေကပြောရာမှာ အဓိကအချက်က ပညာရေးနဲ့ လေ့ကျင့်မူတွေကြောင့် တုုိးရလာတာ လုုိ့ဆုုိပါတယ်။ အမျိူးသမီး တော်တော်များများဟာ ယနေ့ (၁၉၉၂) ခေတ်မှာ လခများများရတဲ့ အလုုပ်အကိုုင်မျိူးကုုိ ရရှိဖုုိ့ ကြိုးစားနေကြပါတယ်။ ယနေ့ခေတ် အခြေအနေ (၂၀၁၇-၁၈) ကာလ တွေမှာတော့ အမျိူးသမီးတွေရဲ့ လခဟာ အမျိူးသားတွေကုုိ မှီလာရုုံမက တချိူ့သော နေရာဌာနတွေ မှာ အမျိူးသားတွေရဲ့ လခကုုိ ကျော်တက်လာနေတာတွေ တွေ့ကြရပါတယ်။ ဥပမာ တချိူ့ မဂ္ဂဇင်းဝန်ထမ်းတွေမှာ အမျိူးသမီးအယ်ဒီတာက အမျိူးသားအယ်ဒီတာ ထက် လခ ဒေါ်လာ၂သောင်း ပုုိရနေပါတယ်။

အခုုထိ(၁၉၉၂ကုုိ ပြောတာပါ။) တော့ အမျိူးသားနဲ့ အမျိူးသမီး လခရပုုံက မတူပါဘူး။ အကြောင်းပြချက်တွေ အမျိူးမျိူး ရှိပါတယ်။ အမျိူးသမီးတော်တော်များများက မိရုုိးဖလာအလုုပ်မျိူး ဥပမာ စာသင်တဲ့အလုုပ် သုုိ့မဟုုတ် သူနာပြုအလုုပ်တွေကုုိ လုုပ်နေကြဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲသည်အလုုပ်တွေက အမျိူးသားတွေလုုပ်တဲ့ အလုုပ်တွေထက် စကတည်းက လခက နည်းပြီးသား ဖြစ်နေပါတယ်။

တချိန်တည်းမှာပဲ အမျိူးသမီးတွေက မိခင်တွေ ဖြစ်နေကြတယ်။ သူတိုု့ခင်မျာ အိမ်အလုုပ်နဲ့အပြင်အလုုပ်ကြားမှာ တော်တော်ကြီး ဗျာများနေကြရတယ်။ အဲသည်အလုုပ်နှစ်ခုုစလုုံး လုုပ်ဖုုိ့ိုဆုုိရင် တစ်ပတ်ကုုိ နာရီ၄၀ အောက်သာ သာမန်အားဖြင့် လုုပ်နုုိင်ကြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သည်တော့ လခက နည်းသွားတာပေါ့။

အမျိူးသမီးများ လှူပ်ရှားမူတွေ လုုပ်လာကြတော့ အမျိူးသမီးတချိူ့က အတွေးတွေ ရလာတယ်။ ဟုုတ်တယ်လေ အမျိူးသမီးတွေလည်း အမျိူးသားတွေလုုိပဲ တန်းတူအခွင့်အရေး ရှိသင့်တာပေါ့။ ဘာဖြစ်လုုိ့ အမျိူးသမီးတွေကျတော့ အမျိူးသားတွေလုုိ တန်းတူ မဖြစ်ရတာလဲ။

တချိူ့ လှူပ်ရှားသူ(အမျိူးသမီးတွေကုုိယ်တုုိင်ကတောင်) သူတုုိ့တွေက “နိုုး“ လုုိ့တုုန့်ပြန်ကြပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆုုိတော့ အမျိူးသားတွေနဲ့မှ  သူတုုိ့က တူမှမတူတာ။ သည်လုုိတုုိင်းတာတာ မှားတယ်ပေ့ါ။ သည်တော့ မိဘဘုုိးဘွား လက်ထပ်ကတည်းက လက်ခံထားတဲ့ အမျိူးသမီးအလုုပ်တွေ ကုုိပဲ လုုပ်ရင်လုုပ်၊ ဒါမှမဟုုတ် အန္တရယ်ကင်းကင်းနဲ့ ဘယ်သူမှ မထိခုုိက်တဲ့ အရာမျိူးတွေ ရှာလုုပ်    ဒါပဲ။

ဥပမာ - တချိူ့ ကုုမဏီတွေက ပြောင်းလဲတဲ့အနေနဲ့ အမျိူးသမီးလုုပ်သားတွေ ခန့်ထားလာကြတယ်။ သူတုုိ့က ကလေးမွေးဖွားဖုုိ့ ခွင့်ရက်ရှည် ပေးမယ်ဆုုိတော့ အမျိူးသမီးတွေ အတွက် အဆင်ပြေမယ်။ တချိူ့က အချိန်ပုုိင်း လုုပ်ခွင့်ပေးတယ်။

ဒါပေမယ့် လှူပ်ရှားသူတွေက တုုိးတက်မူ ပြောင်းလဲမူကသိပ်ကိုု နှေးလွန်းတယ်လိုု့ ပြောကြတယ်။ အကြောင်းပြချက်တစ်ခုုက ကုုမဏီတော်တော်များများမှာ ထိပ်ပုုိင်းမှာ ခန့်ထားတဲ့ အမျိူးသမီးအရေအတွက်က နည်းသေးတယ်။ အဲဒါမလုုံလောက်ဘူး။ အရှိန်ပြင်းပြင်းနဲ့ တုုိးတက်ဖုုိ့လုုိတယ်။

တချိူ့အမျိူးသမီးတွေမှာ ကုုမဏီအကြီးကြီးတွေမှာ အရေးကြီးတဲ့အလုုပ်တွေ မထမ်းဆောင်ကြရဘူး။ သူတုုိ့ဟာ ထိပ်ဆုုံးအဆင့်ကုုိ ရောက်ဖုုိ့ ပိတ်ဆိုု့ခံထားရတယ်လုုိ့ ခံစားကြရတယ်။ အဲသည်လုုိ အပိတ်ဆုုိ့ခံထားရတာကိုု သူတုုိ့က “ဖန်မျက်နှာကျက်“ လုုိ့ခေါ်ကြတယ်။ ဆုုိလုုိတာက အမျိူးသမီးတွေဟာ ထိပ်က အဆင့်တွေကုုိ ဖန်သားကုုိ ဖြတ်ပြီး တွေ့မြင်ခွင့်ရကြပေမယ့် အဲသည်ကုုိ တက်လှမ်းရောက်ရှိဖုုိ့ အခွင့်မရှိကြဘူး။ (မြင်သာမြင်ရ မကြင်ရ ဆုုိတဲ့ မြန်မာစကားပုုံလုုိပေါ့။)

အမျိူးသမီးတော်တော်များများဟာ သူတိုု့ုုိကုုိယ်ပုုိင်လုုပ်ငန်းတွေမှာတောင် ဖန်မျက်နှာကျက်တွေနဲ့ အတားဆီးခံထားကြရတယ်လိုု့ ခံစားမိကြပါတယ်။ ယနေ့ခေတ် (၁၉၉၂ခုုနှစ်ကာလ) မှာဆုုိရင် စီးပွားရေးလုုပ်ငန်းအသေးစား တွေရ့ ဲ  ၃ပုုံ၁ပုုံဟာ အမျိူးသမီးတွေ ပိုု်င်ကြပါတယ်။

နှစ်ပေါင်းများစွာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုုမှာ အခြေခံဥပဒေဆုုိင်ရာ တန်းတူညီမျှ အခွင့်အရေး ရရှိဖုုိ့ ပြင်ဆင်မူ တွေလုုပ်ဖုုိ့ အမျိူးသမီးလှူပ်ရှားမူ တွေပါဝင်လာကြပါတယ်။ အဲသည်ပြင်ဆင်မူတွေအရ အမျိူးသမီးတွေဟာ ဥပဒေအရ တန်းတူညီမ ျှ အခွင့်အရေးတွေ ရရှိလာကြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ပြင်ဆင်မူအတွက် ဒါကုုိ ဆန့်ကျင်ကြတဲ့ တန်ပြန်ထုုိးနှက်မူများကုုိ ဖြတ်ကျော်ရာမှာ အခက်အခဲတွေ ရင်ဆုုိင်ရလိုု့ အဲဒီလှူပ်ရှားမူတွေက ဘယ်တော့မှ မအောင်မြင်ပါဘူး။

အမေရိကန်နုုိင်ငံရေးဘဝမှာ အမျိူးသမီးတွေရဲ့ အခြေအနေက ရောထွေးနေပါတယ်။ မနှစ်က (၁၉၉၁ခုုနှစ်ကိုု ဆုုိလုုိပါတယ်) ဆုုိရင် အရင်နှစ်တွေကထက် အမျိူးသမီးအမတ်တွေ ပိုုများလာတယ်။ ဒါပေမယ့် ဥပဒေကြောင်းဆုုိင်ရာ အမျိူးသမီးအရေအတွက်က နှေးကွေးစွာပဲ တက်လာပါတယ်။

ဒေသဆုုိင်ရာ အဖွဲ့တွေမှာ အမျိူးသမီးအုုပ်ချူပ်သူ နေရာ၅၀ ရှိလာတယ်။ ဒါဟာ ၆ % ရာခုုိင်နှူနး်ပဲ ရှိပါသေးတယ်။ ပြည်သူ့ကုုိယ်စားလှယ်အဖြစ် အဖွဲ့ဝင်အရေအတွက်ဟာ အမျိူးသမီး ၃၁ ယောက်ပဲရှိပါတယ်။ ဒါဟာ ၇ ရာခုုိင်နှူနး်ပဲ ရှိပါတယ်။ လွှတ်တော်မှာ အမျိူးသမီး ၂ယောက်ပဲရှိတယ်။ ဒီအရေအတွက်ဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၂၀ တုုနး်ကအတုုိင်းပါပဲ။ (ဒါတွေက ၁၉၉၂ စစ်တမ်းအရ ဖြစ်ပါတယ်။)

လှူပ်ရှားသူတွေကပြောတာတော့ ဘယ်လောက် အောင်မြင်မူရတယ် ဆုုိတာကုုိ တုုိင်းတာဖုုိ့ ခက်ပါတယ်တဲ့။ တနေ့နေ့ကျရင်တော့… တဲ့၊ သူတုုိ့ကပြောပါတယ် ကျေနပ်လောက်အောင် တုုိးတက်လာမှာပါတဲ့။ အဲသည်နေ့မရောက်ခင်မှာတော့ တဲ့၊ သူတုုိ့က ဆက်ပြောပါတယ် လုုပ်စရာတွေ အများကြီး ကျန်နေသေးတယ် တဲ့။

သုုိ့သော်လည်း အခုုအခါမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုုက လှူပ်ရှားသူတွေ တောင်းဆုုိတဲ့ အမျိူးသမီးအခွင့်အရေးတွေကုုိ စဉ်းစားလာ၊ လက်ခံလာကြပါတယ်။ သည်တော့ လှူပ်ရှားသူတွေက ဒါဟာ အောင်မြင်မူရဲ့လမ်းစပဲလုုိ့ ပြောလာကြပါတယ်။

ယနေ့ခေတ် (၁၉၉၂ခုုနှစ်) အမေရိကန်အမျိူးသမီးများဟာ သူတုုိ့ရဲ့ မိခင်များနဲ့ သူတုုိ့ရဲ့အဖွားများ နဲ့ မတူကွဲပြားတဲ့ ဘဝများကုုိ အလုုိရှိကြ၊ မျော်လင့်လျက် ရှိနေကြပါတယ်။ အဲသည်အတိတ်က အနှိမ်ခံ၊ လူရာသွင်းမခံရတဲ့ ဘဝမျိူး ပြန်မသွားချင်ကြတော့ ပါဘူး။

ဂျူနီယာဝင်း

Read More