ဂျူနီယာဝင်း – ငရဲခန်းတဖြစ်လဲ အလုပ်ခန်း - ကွန်ပြူတာနည်းပညာတော်လှန်ရေးသို့ ခြေလှမ်းများ(3)

ဂျူနီယာဝင်း - ကွန်ပြူတာနည်းပညာတော်လှန်ရေးသို့ ခြေလှမ်းများ (3)

ဂျူနီယာဝင်း – ငရဲခန်းတဖြစ်လဲ အလုပ်ခန်း

Leo L. Beranek

(အတွေးအမြင်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈) မိုးမခ၊ ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၈(2001 ခုုနှစ်ထုုတ် M. Mitchell Waldrop (အမ် မီချယ် ၀ါလ့်ဒရော့) ရေးသားသော The Dream Machine မှ In The Dungeon ကို ဘာသာပြန်ထားပါတယ်။ J.C.R. Licklider နဲ့ သူ့ရဲ့ ပါစင်နယ်ကွန်ပြူတာ နည်းပညာတော်လှန်ရေး အကြောင်း ဆုုိပါတော့ လုုိ့စာအုုပ်မှာ ကြော်ငြာထားပါတယ်။)

(အရင်တလကျော်က “အိပ်မက်ထဲက စက်ပစ္စည်း“ အမည်နဲ့ သည်စာအုပ်ကို မိတ်ဆက်ထားတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့လမှာတော့ “မစ်ဇူရီကကောင်ကလေး“ လစ် ကိုမိတ်ဆက်ထားပါတယ်။ သူ့မိသားစုတွေနဲ့မိတ်ဆက်ပေးထားတယ်။ သူဟာ ဒေါက်တာဘွဲ့ရပီးလို့ သူ့ဘဝကို ထိမ်းကျောင်းတော့မယ့်အချိန် ၁၉၄၂ ကာလတွေမှာ မလွဲသာမရှောင်သာ ကမ္ဘာစစ်ကြီးနဲ့ တိုးခဲ့တယ်ပေါ့။ သူတစ်ဦးသာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပညာရှင်တွေ ပညာတတ်တွေ အနုပညာသမားတွေ ဟာ သည်လိုစစ်ကြီးအတွင်းမှာ ဘယ်လို ဆက်လက် နေထိုင်နေကြသလဲ ဆိုတာကို အခုလမှာ ဆက်ပါမယ်။ ဘာသာပြန်တင်ဆက်မူရဲ့ တတိယပိုင်းလို့ ပြောလို့ရပါတယ်။ အဓိက ဇာတ်ကောင်ကတော့ လစ် ပါ။)

(Joseph Carl Robnett Licklider (J.C.R Licklider) (March 11, 1915 – June 26, 1990) ဂျူးဆက် ကားလ် ရော့ဘ်နက် လစ်ကလီဒါ ။ သူ့ကုုိ အတိုုကောက် J.C.R ဒါမှမဟုုတ် ‘Lick’ လစ် လိုု့သိထားပါတယ်။ သူက အမေရိကန်လူမျိူး စိတ်ပညာပညာရှင်၊ ကွန်ပြူတာသိပ္ဗံပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။ အခုဘာသာပြန်တင်ဆက်မူမှာ ဘာသာပြန်သူရဲ့ ဖြည့်စွက်ချက်တွေကို အခုလို ကွင်းစကွင်းပိတ်များနဲ့ ဖော်ပြသွားပါ့မယ်။ ရည်မှန်းချက်ကြီးမားတဲ့ သူတစ်ယောက်ရဲ့ အသံတွေကို ကြားနေရမယ့် သူ့အကြောင်းတွေပါ။ ခံစားကြည့်ကြပါ။ )

ဆူညံပွက်လောရိုက်နေတဲ့ စစ်ပွဲတွေကို အသွင်ပြောင်းဖို့ဆိုပါတော့။ အမေရိကန်က ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ထဲ စတင်ဝင်ရောက်လာတော့ လေတပ် စစ်စခန်းဟာဖြင့် ဘယ်လောက်တောင် နားငြီးလောက်စရာ ကောင်းလိုက်မလဲလို့ တွေးသာကြည့်လိုက်ပါတော့။ အင်ဂျင်စက်ကြီးတွေရဲ့ ကြောက်မက်ဖွယ် အသံတွေ၊ အချင်းချင်း ပစ်ခတ်ကြတဲ့ ပေါက်ကွဲသံတွေ ကဗျာတစ်ပုဒ် စာတစ်ပုဒ် စပ်အုံးမလား။ နည်းပညာဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ စက်မူပိုင်းဆိုင်ရာ တိုးတက်မြင့်မားလာမူအောက်မှာ တုန်ခါသံတွေကလည်း တိုးလာတယ် ဆိုပါတော့။ လေယာဉ်မူူးတွေလည်း ဒါတွေကို တော့ဖြင့်ငြီးငွေ့လာကြပီပေါ့။ စစ်အတွင်း အမေရိကန်လေယာဉ်ပျံတွေဟာ ခက်ခက်ခဲခဲနဲ့ ဆင်းသက်ရ၊ ဘေးမသီရန်မခ ဆိုတာဟာ တော်တော်လေး ရှားပါးတယ် လို့ဆိုရမှာပါ။

၁၉၄ဝခုနှစ် နွေအကုန်လောက်မှာ ဆိုပါစို့။ ဗြိတိသ ျှစစ်တပ်ဟာ လန်ဒန်ကို အစောကတည်းက သိမ်းခဲ့ပီးသားဖြစ်ပါတယ်။ သည်တော့ အမေရိကားမှာလည်း လေတပ်ဟာ စစ်အတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မူတွေ လုပ်ထားသင့်တယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ထားပါတယ်။ အချိန်အနည်းငယ်အတွင်းမှာ တိုက်ခိုက်မူတွေမှာ အသုံးတည့်မယ့် သုတေသနပညာရှင်တွေ၊ ထိမ်းသိမ်းရေးမှူးတွေလိုအပ်တယ်လို့ စဉ်းစားနေကြတဲ့အခိုက် ဒီအလုပ်ကို ခေါင်းဆောင်ပေးမယ့်သူ Leo Beranek (လီရို ဘားနက်) ဆီရောက်လာတယ်။ သူက ဟားဗက်က ရူပဗေဒပညာရှင်ဖြစ်ပီး သိပ္ပဒီဂရီဆိုင်ရာ ဒေါက်တာ ပူပူနွေးနွေးလေး ဖြစ်ပါတယ်။ ဘားနက်က ရုတ်တရက်ဆိုသလို သူ့ကို တာဝန်ပေးအပ်ခံရတာအပေါ် နည်းနည်းတော့ စိတ်လှူပ်ရှားမိတယ်ပေါ့။ သူက ချက်ချင်းဆိုသလို လေတပ်နဲ့ စကားပြောဖို့ လုပ်တယ်။ စိတ်ပညာဗေဒနဲ့ ရူပဗေဒဆိုင်ရာ ထိပ်တိုက်ဗေဒ ဆိုပါတော့လေ။ အသံ၏ သဘောတရားကို ဆွေးနွေးဖို့ လေ့လာဖို့ ။ အဲသည် ဌာန ၂ခု ကို ပေါင်းစီးလိုက်တော့ ဘာတဲ့ “စိတ်ပညာ-အသံဗေဒ“ ဆိုပီး ပေါ်လာတယ်။ ဘားနက်က သူ့စိတ်ကြိုက် ဟားဗက်က စိတ်ပညာရှင် အသက် ၃၇ နှစ်အရွယ် Stanley Smith (စတန်လီစမစ်) ကို ရွေးတယ်။ စတန်လီစမစ် ခေါ် စမစ်တီ ခေါ် စတီဗင် တဲ့။

ရွေးတာတော်ပါတယ်။ အဲသည်စတီဗင်ဆိုတဲ့သူက ကြံ့ခိုင်တယ်၊ သူ့အဖိုးဆီက ခရစ်ယာန်ဘာသာဆိုင်ရာ ဘာသာရေးအမွေတွေရထားတယ်။ ပြီးတော့ သူကရိုးရိုးဘွင်းဘွင်းသမား။ သူက အလုပ်ကို စိုက်စိုက်မတ်မတ်လုပ်တတ်တယ်။ သူက ပြောထားရင် ပြောတဲ့အတိုင်း တသွေမသိန်း လုပ်လိုက်ရမှ။ သူက ကမ္ဘာပေါ်မှာ အကောင်းဆုံး စိတ်ပညာဗေဒပညာရှင် လို့မှတ်ယူရမယ့်သူပါ။ စတီဗင်လုပ်ရတာက ရှင်းပါတယ်။ အရည်အချငး်ရှိတဲ့ သူတွေကိုငှားမယ်၊ လိုအပ်တဲ့ ပစ္စည်းကရိယာ ဝယ်မယ်၊ သူတို့ကို ၁နေ့ ၁၄နာရီခိုင်းမယ်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီးမှာ စတီဗင့်အလုပ်ရုံမှာ သုတေသနပညာရှင် အယောက် ၅ဝနီးပါး မွေးထားပီးပီ။

ကဲ စဉ်းစားကြည့်လိုက်ရအောင်။ ပထမဦးဆုံး သူ့အလုပ်ရုံမှာ ခန့်ခံခဲ့ရသူဘယ်သူ ဖြစ်မလဲလို့။ အသက် ၂၇ နှစ်အရွယ် J.C.R Licklider( ဂျေ-စီ-အာ် လစ်လီဒါ ) ပေါ့။ (ဒီစာအုပ် ရဲ့ ဇာတ်လိုက်ဖြစ်လာမယ့်သူ)။ သူနဲ့၅ မိနစ်လောက် စကားပြောအပြီးမှာ ရွေးဖို့ဆုံးဖြတ်ဖြစ်သွားတယ်ပေါ့။ ၁၉၄၂ခုနှစ် နွေဦးရာသီကာလရဲ့ အင်တာဗျူးအပြီးမှာ သူက “ကျွန်တော့အတွက် သည်ကောင်လေး လိုအပ်တယ်၊ ကျွန်တော့်အတွက် တပည့်တစ်ယောက် ရပါပီ“ လို့ထုတ်ပြောခဲ့ပါတယ်။

သူတို့နှစ်ယောက် ရင်ဘတ်ချင်း တူတယ်တဲ့။ လစ် ရဲ့ အမြင်နဲ့ စတီဗင်လုပ်နေတဲ့ အလုပ်နဲ့ ဘက်ညီတယ် ဆိုပဲ။ စိတ်ကူးဆိုင်ရာ အမြင်တွေကို အပြင်ကို ဆွဲထုတ်ပေးဖို့ လစ် က တာဝန်ယူမယ်၊ ဘားနက်ရဲ့ အလုပ်ရုံမှာ ရူပဗေဒပညာရှင်တွေနဲ့ လ ျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာတွေနဲ့ ဆက်သွယ်ပေးမယ်။ စတီဗင် ကမ်းလှမး်ထားတဲ့ “စိတ်ပညာဆိုင်ရာ အသံဗေဒ အလုပ်ရုံ“မှာ ၁၉၄၂နွေရာသီကစလို့ အမြဲတမ်းဝန်ထမ်းအဖြစ် လုပ်ပေးဖို့ လစ်က ချက်ချင်းလက်ခံလိုက်တယ်။

ဟားဗက် တက္ကသိုလ်ရဲ့ အဲသည်တုန်းက ခေတ်ကာလ ဆိုင်ရာအရ ပြောရရင်တော့ အဲသည်အလုပ်ရုံဆိုတာဟာ ပတ်ဝန်းကျင်််််််််််အားဖြင့် ဆိုးဝါးတယ် စိတ်ဝင်စားဖွယ်မကောင်းပဲ ညီးငွေ့ဖွယ် ဖြစ်ပါသတဲ့။ ဒါကြောင့် ဝန်ထမး်တွေက ငရဲခန်း လို့ခေါ်ကြတယ်။ ခေါ်လောက်ပါတယ်။ သုတေသနလုပ်ရတဲ့ အဲသည် ဟားဗာ့ ရိပ်သာဟာဖြင့် စစ်ဖက်ပိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်တွေအတွက် နေရာလုံးဝမရှိသလောက်ပါပဲ။ ဒါကို ဘယ်သူမှလည်း သဘောမကျပါဘူး။ ဒါ့အပြင် အသံပိုင်းဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ရတဲ့ အလုပ်ခန်းက ဟားဗက်ရိပ်သာ ရဲ့ ပြင်ပက ဝင်ရတဲ့ တံခါးပေါက်။ အဲသည် နေရာဟာ ဗစ်တိုးရီးယားတို့ ဂေါသစ်တို့ခေတ်က အမှတ်တရ ခန်းမကြီးရဲ့ မြေအောက်ခန်း လို့ဆိုပါတယ်။ သည်တော့ အုတ်နီခဲရောင် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကို မျက်စိထဲမြင်ကြည့်လိုက်ပါ။ စစ်ပွဲတွေ ဆင်နွဲခဲ့ရတဲ့ နန်းတော်ပုံစံမျိူး။ အပြင်ဘက်ထုတ်ထားတဲ့ မြေအောက်ခန်းတံခါး ကနေကြည့်ုလိုက်ရင် ဘယေ်နရာကု ိရောက်လို့ ဘယ်ပေါက်နေတယ်ဆိုတာ မသိနိုင်မမြင်နိုင်တဲ့ အနေအထားပါ။ အတွင်းကို ဝင်ကြည့်လိုက်ဦးမလား။ စတီဗင်ကိုယ်တိုင်တော့ အဲသည်ထဲ ဝင်သွားရတာကိုက တကယ့်ကို ငရဲတွင်းထဲပါပဲတဲ့။ လစ် တစ်ယောက်ရဲ့ ပထမဦးဆုံး ရုံးတက်တာကို ပြောရရင် သူလည်းပဲ လောင်ကျွမ်းနေတဲ့ ပိုက်လုံးကြီးထဲက ကျိူးပဲ့နေတဲ့ ရုံးခန်းတွေကြားထဲ ရောက်သွားရသလိုပါ။ အလုပ်ခန်းထဲကို ခပ်သွက်သွက် ဝင်လိုက်မိတော့ ဖုန်အလိမ်းလိမ်းတက်နေတဲ့ အဆောက်အဦပျက် ကြီးဖြစ်နေတယ်။

စတီဗင်ကတော့ ဒီပြဿနာကို ခပ်မြန်မြန်ပဲ ဖြေရှင်းတယ်။ စတီဗင် ဟာ တဲ့။ သူရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အဓိကလုပ်ငန်းစဉ်ကို ခပ်သွက်သွက်ပဲ လုပ်သွားတယ် လို့ Georgw Miller (ဂျော့မေလာ) က စတီဗင် ၁၉၇၃ ခုနှစ်ကွယ်လွန်ချိန်တုန်းက အမှတ်တရပြောပြသွားတယ်။ “ပြောရရင် သူအလုပ်လုပ်ပုံက ပြေးလွှားနေသလို အားကုန်မောင်းနေတာပါ“ ။ စတီဗင့် ဘွဲ့က “ဒါရိုက်တာ“ ပါ။ သူက အဲဒီလိုကြီး နေတာမဟုတ်ဘူး ဆိုပါတော့။ မုန်တိုင်းကြားထဲ ရှိရှိသမ ျှ တာဝန်ယူပြီး သိမ်းကြုံးလုပ်နေသလိုပါပဲ။ မြန်မြန်လုပ်ရင် မြန်မြန်ပီးမယ် မြန်မြန်ငရဲတွင်းထဲက ထွက်ရမယ် အဲသလိုခံယူထားပုံပါ။

မစ်လာရယ် လစ်ရယ် ပြီးတော့ နောက်အဖွဲ့သားတွေရယ်ဟာ အဲသည် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုးထဲမှာ စီမံခန့်ခွဲမူ တွေနဲ့ အတူတကွ လုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါဟာ ဒါရိုက်တာ တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ စတီဗင့်ကို ကြည့်ပီး အားလုံးစိတ်ပါလက်ပါ ဖြစ်သွားကြတယ်လို့ ပြောလို့ရပါတယ်။ သူကလေ.. ရုံးခန်းတံခါးဝကို ဖြတ်ကနဲရောက်လာပီး “ခင်ဗျားတို့ ဘာလုပ်ရမယ်ဆိုတာ သိတယ်မဟုတ်လား“ လို့ အသံဗြဲကြီးနဲ့ အော်ပါတယ်။ ပြောရရင် လူလိုသူလို နှူတ်ဆက်ကြတဲ့ “ဂွတ်မောနင်း“ ဆိုတဲ့ အခြေခံယဉ်ကျေးမူ စကားလုံး မျိူးကို ဟန်ဆောင်ပန်ဆောင် ပြောမနေဘူးပေါ့။ အရေးကြီးတာ သူ့ အလုပ်ခန်း အသက်ဝင်နေဖို့။ “ အဲသည်အလုပ်ခန်းဟာဖြင့် သူ့မိသားစုပဲ။ အဖွဲ့သားတွေဟာ ကိုယ့်တာဝန်ကိုယ်ယူကြ။ သူတို့ဟာ သည်မိသားစုဝင်တွေဖြစ်တယ် တူတွေ မောင်နှမဝမ်းကွဲတွေ ဆွေမျိူးတွေ”လို့ မစ်လာက ရေးခဲ့တယ်။ “စည်းနဲ့ကမ်းနဲ့ သည်ခရီးကို ဆက်လျောက်နေကြပါတယ်။ အဖွဲ့သားတွေ အားလုံး ကောင်းကျိူးအတွက်ပါ။ “ မိသားစုဆိုတဲ့ စကားလုံးနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ ပျော်ပွဲစားထွက်တာ ညစာထွက်စားကြတာ စနေတနင်္ဂနွေ ခရီးထွက်ရင်းနဲ့ အလုပ်တွေပါ သယ်ပီး လုပ်ကြတာ နွေရာသီနဲ့ ဆောင်းရာသီတွေမှာ စကိတ်စီးကြတာတွေလည်း ပါပါတယ်။

အခု လစ် အကြောင်းကို ပြောရရင် သူကလည်း လူတမျိူးပါ။ သူကလည်း စတီဗင့်လောက်တော့ အသာလေး။ သူက ပိုသာတာက ပျော်တတ်တယ်။ “လစ်အကြောင်း မှတ်မိသလောက် ပြောရရင် သူ အလုပ်ခန်းမှာ လုပ်ရင်းက စမစ်ရဲ့ သဘာတူချက်နဲ့ ရန်ပုံငွေထားတဲ့ စနစ်ကို လုပ်တယ်။ မိသားစု ဘဏ္ဍာငွေစုခြင်းပေါ့။“ လို့ Karl Kryter (ကားလ်ခရစ်တာ) ကပြောပြတယ်။ သူက ရော့ချက်စတာ တက္ကသိုလ်မှာတုန်းက လစ်ရဲ့ အခန်းဖော်လဲဖြစ် အရင်းနှီးဆုံးသူငယ်ချင်းလည်း ဖြစ်ခဲ့တယ်။ “သူက တနေ့တော့ အဝတ်ရောင်းတဲ့ဆိုင်ကို သွားပီး ၀ါယာကြိုးလို ဟာတွေ ဝယ်လာတယ်။ ပြီးတော့ အလုပ်ခန်းထဲမှာ အဲဒါတွေနဲ့ အလုပ်လုပ်နေလိုက်တာ နောက်တနေ့ ကူူးတဲ့တိုင်အောင်ပဲ။ အဲဒီ ဟာကို သူက စနက်ပီ လို့အမည်ပေးလိုက်တယ်။ ပြောရရင် ဒါမျိူး ကို တက္ကသိုလ်မှာ စမ်းသပ်ခန်းသုံးဖို့ အပ်ရင် ၂လကနေ ၃လ ကြာတယ်။ သူကအဲဒါကို လွယ်လွယ်ကူကူလုပ်လိုက်တာ။ အဲသည်ဝါယာကြိုးအဆက်တွေနဲ့ သူဟာ အသံချဲ့စက်တွေမှာ သုံးလို့ရအောင် လုပ်ပေးတယ်။ သူလိုချင်တဲ့ ပုံစံကို တီထွင်လိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။“

အဲသည် “စိတ်ပညာဆိုင်ရာ အသံဖွဲ့စည်း တည်ဆောက်မူ အလုပ်ခန်း“ သုတေသနမှာ လစ်လုပ်ခဲ့တာတွေက အသံလှိူင်းတွေကို နားလည်စေတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ပါတယ်၊ ရေဒီယို တယ်လီဖုန်း အချက်ပြအမှတ်အသားတွေက နားဆင်သူရဲဲ့ လက်ခံပေးမူဆိုင်ရာ ခံစားမူစွမ်းရည်ကို သိရှိစေတဲ့ သုတေသနတွေ ဖြစ်တယ်။ သူကိုယ်တိုင်တောင်မှ အဲသည်တွေ့ရှိမူ သုတေသနတွေကို အံ့သြမိတယ်ဆိုတယ်။ တခြားသူတွေတော့ ဆိုဖွယ်ရာမရှိဘူး ဆိုပါတော့။

သူက A E I O U (အေ အီး အိုင် အို ယူ) ဆိုတဲ့ အင်္ဂလိပ်စာလုံးတွေကို အခြေခံပီး အသံထွက်စနစ်နဲ့ တည်ဆောက်တဲ့ ပုံစံကို တွေ့ရှိခဲ့တယ်။ အဲသည်စနစ်ကို သုံးပြီး နောက်ခံ အသံကို ထုတ်တယ်။ အဲသည် တွေ့ရှိချက်က ထိုဓါတ်ခွဲခန်း အလုပ်ရုံအတွက် သိပ်ကို ရှေ့ရောက်သွားစေတယ်။ ဒါကို လစ်က လူတိုင်း နားလည်မယ့် စကားလုံး Peak Clipping “ ပိခ် ကလစ်ပင်း “ လို့ခေါ်လိုက်တယ်။ (ပိခ် ကလစ်ပင်းဆိုပြီး လူတိုင်းနားလည်တဲ့စကား လို့ဆိုလိုက်သောလည်း ကိုယ့်မှာ နားမလည်ဘူး ဖြစ်သွားတယ်။ သချာင်္ဘာသာရပ်မှာ ဆိုရင် (ဆိုင်းဥပဒေသ) Sine Rule ကို ဂရပ်ဆွဲပြပြီး ရှင်းပြရင်ပိုလွယ်တယ်။ လူတိုင်း နားလည်အောင်လည်း ရှင်းမပြတတ်ဘူး။ သူ့အဓိပ္ပါယ်ကို အတိအကျဖော်ထုတ်ပါက peak ဆိုတာ အမြင့်ဆုံး ထိပ်ဆုံးကို ပြောတာပါ။ အသံလှိူင်း၏ အမြင့်ဆုံးနေရာပေါ့။ clipping က ဖြတ်တာ၊ တိတာ။ ဆိုတော့ အသံလှိူင်းထိတ်ဆုံးပိုင်းကို တိချလိုက်တာ ဖြတ်ချလိုက်တာ။ သည်လို အသံလှိူင်းဆိုင်ရာ အခြေခံသဘောတရားတွေနဲ့ လစ် က ဂရပ်တွေဆွဲခဲ့တယ်၊ အသံလှိူင်းတွေကို ဖော်ထုတ်ခဲ့တယ်လို့ ပဲဆိုကြပါစို့။) ဒီတွေ့ရှိချက်အကြောင်းပြောတာနဲ့ လစ် ဆိုတဲ့နံမယ်က တွဲပီး ပါလာရတော့တာပါပဲ။

သူ့အကြောင်း ဆက်ရရင် သူက… လစ် က.. မွေးရာပါ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာသူလို့ ဆိုရမှာပါ။ နောက်တော့ လစ်ရယ်၊ ခရစ်တာရယ်၊ သုတေသနပညာရှင် တော်တော်များများရယ် အပါအဝင်တို့ကို အဲဒီအလုပ်ခန်းကနေပီးတော့ ဖလော်ရီဒါမှာ အခြေစိုက်တဲ့ လေတပ်စခန်းဆီကို အခေါ်လွှတ်ကာ စစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရေဒီယိုအချက်ပြ စခန်းဆီကို ပို့ခဲကြရပါတယ်။ အဲသည်အဖြစ်တွေဟာ လစ်အတွက် နောက်ပိုင်းကျတော့ စိတ်ဝင်စားဖွယ် ဝတ္တုဇာတ်လမ်းတွေ ဖြစ်လာပါတယ်။ အဲသည်စခန်းကို ရောက်ရောက်ချင်း တစ်ဦးချင်းဆီကို သူတို့ရာထူးက ဘာလဲ ဘယ့်နဲ့ နဲ့စစ်ဆေးခံရတော့ သူတို့က သူတို့ကိုယ်သူတို့ “ဗိုလ်” လို့ဖြေကြတော့ သူတို့ကို အခန်းကျဉ်းကလေးတွေဆီ ပို့လိုက်တယ်ပေါ့။ အဲ … ဒါပေမယ့် လစ် ကတော့ သူ့ကိုယ်သူ “ဗိုလ်မှူး“ လို့ဖြေလိုက်တယ်။ ဒါနဲ့ သူက အရာရှိတွေ ရိပ်သာမှာ အခန့်သားနေရာပေးခံရပါတယ်။ သို့ပေမယ့် သူတို့အားလုံး ညစဉ် တွေ့ဆုံပျော်ပါးကြတော့ အတူတူပါပဲ။ လစ်က အိပ်တောင်အိပ်ရဲ့လားမသိ၊ အလုပ်တွေလည်းလုပ် ပါတီပွဲတွေလည်း ညစဉ်နွဲပေါ့။

လစ် ဟာ Louise Carpenter Thomas (လူဝှစ် ကာပန်ဒါသောမတ် ) ဆိုတဲ့ အသက် ၂၃နှစ်အရွယ် အမျိူးသမီးအတွင်းရေးမှူးမလေးနဲ့ ခင်မင်ရင်းနှီးခဲ့ကြတယ်။ အဲသည်တုန်းက အတွင်းရေးမှူးမိန်းခလေးဆိုလို့ ၂ယောက်ပဲရှိပါတယ်။ (သည်နေရာမှာ ဘာသာပြန်သူအနေနဲ့့ ဖြတ်ပြောရရင်တော့ သူတို့၂ယောက် အကြောင်းတွေကို စာရေးဆရာက စာ၂မျက်နှာလောက် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ရေးထားပါတယ်။ အဒီမိန်းခလေးမှာ အိမ်ထောင်ရှိတယ်။ သူတို့၂ယောက်က အလုပ်ခန်းမှာ တွေ့ကြတယ်။ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေ ဖြစ်လာတယ်။ လူဝှစ် က လစ်ကို ရယ်စရာမောစရာတွေ ပြောတတ်တဲ့သူတစ်ယောက်အဖြစ် မြင်တယ်။ ပျော်ပျော်နေတတ်တယ်၊ အကြံညဏ်တွေလည်း ထုတ်နေတတ်တဲ့သူ လို့ဆိုထားပါတယ်။ နောက်တော့ လူဝှစ်ဟာ သူ့ခင်ပွန်းဖြစ်သူနဲ့ ၁၉၄၄မှာ ကွာရှင်းခဲ့ကာ လစ်နဲ့ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂ဝမှာ လက်ထပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါလောက် အတိုချူပ်ပဲ သိထားရင် ဖြစ်တာကြောင့် ယခု ငရဲခန်းက အကြောင်းတွေ ဆက်ပါ့မယ်။)

သိပ်တော့မလွယ်ဘူးလေ။ စဉ်းစားကြည့် သည်လောက် အလုပ်တွေများ၊ ခက်ခဲ ပီး ငရဲလိုအခန်းမှာ အလုပ်လုပ်နေကြရတဲ့ အချိန်မှာ သူက (လစ်ကို ပြောတာပါ) အချစ်ရေးကိစ္စတွေ၊ အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စတွေက ပါဝင်ပတ်သက်လာနေတယ်ဆိုတော့။ ဒါပေမယ့် အဲသလိုဆုုိပီး သူ့ကို အလုပ်မှာ လစ်ဟာသွားတဲ့သူလို့ပြော လို့မရအောင် လစ် ဟာ သူ့အချိန်တွေ ကို အလစ်မပေးပဲ အဆုံးမရှိ အလုပ်တွေလုပ်နေတယ်။

“သူက အလုပ်ခန်းထဲမှာ တချိန်လုံး နှစ်မြုပ်နေတာပါပဲ” လို့ သူနဲ့အတူတူလုပ်တဲ့ လီရို ဘားနက်က ပြောပြပါတယ်။ သူ့ဇနီးဖြစ်လာတဲ့ လူဝှစ် ကလည်း သူ့ယောကျင်္းက တချိန်လုံး တွေးခေါ်ကြံဆနေတာ၊ အကြံညဏ်တွေ ထုတ်နေတာ ကို သိတယ်။

“သူက ဘာဆက်လုပ်ရမယ် ဆိုတာကို တချိန်လုံး တွေးနေတော့ကာ ခုနက ရတဲ့ စိတ်ကူးတောင် ဟောင်းသွားပီ။ သူစိတ်ဝင်စားပါတယ်ဆိုတာကလည်း ဖြတ်ကနဲဆို သိပ်စိတ်မဝင်စားတော့ဘူး ဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။ သူက ရူပဗေဒကို လေ့လာချင်တယ်။ သချာင်္ဘာသာကိုလည်း လေ့လာကြံဆချင်တယ်။ သူက တစ်ခုခုကို လေ့လာချင်ပြီဆိုရင် အဲဒီဘာသာရပ်မှာ ထိတ်ဆုံးရောက်နေတဲ့သူနောက်ကို လိုက်တော့တာပဲ။ “ လို့ လစ်ရဲ့ ဇနီးသည် လူဝှစ် က လစ် အကြောင်းတွေကို ပြန်ပြောင်း ပြောပြခဲ့ပါတယ်။

မမေ့သွားအောင် ထပ်ပြောရရင်တော့ လစ်က ကွန်ပြူတာတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ရှည်လျားတဲ့ လမ်းတစ်ခုကို ဖောက်နေတာပါ။ ကွန်ပြူတာဆိုတဲ့ ပန်းတိုင်ကိုရောက်မယ့် ကြီးကျယ် တဲ့ လမ်းတစ်ခုကို ဖောက်နေတာပါ။ သူက သူစိတ်ဝင်စားတဲ့ ဘာသာရပ်တွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ထိတ်ဆုံးရောက်နေတဲ့သူတွေဆီ မရရအောင် လိုက်နေတယ် ဆိုတာက သူ့ကို တစ်ခုခု သင်ပေးဖို့၊ သူ ဟားဗက်မှာ သင်ကြားခဲ့တာတွေနဲ့ မတူတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သူ့ကို ပို့ချဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ သည်လိုနဲ့ သူဟာ ယခု ရောက်ရှိနေတဲ့ ကန်းဘရစ်ကနေ ၂မိုင်အကွာက မက်ဆက်ချူးဆက် စက်မူတက္ကသိုလ် Massachusetts Institute of Technology (MIT) က သူ့ကို ပညာတွေသင်ပေးမယ့်သူတွေရှိရာအရပ်သို့ တပည့်ခံရန် သွားခဲ့ပါတော့တယ်။

(ဖြည့်စွက်ချက်။ လစ်ဟာ ဟားဗက်တက္ကသိုလ် က အလုပ်ခန်းမှာ ၁၉၄၃မှ ၁၉၅၀ သုတေသနဆိုင်ရာ အလုပ်လုပ်သူအနေနဲ့ တာဝန်ယူထားရုံမက ကထိက အဖြစ်လည်း စိတ်ပညာဆိုင်ရာ အသံဗေဒ ဌာနမှာ အလုပ်လုပ်ခဲ့ပါတယ်။)

ဂျူနီယာဝင်း

(ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်)