သိပ္ပံပညာကမ္ဘာ ကမ္ဘာ့ညဏ်ကြီးရှင် ဂျူနီယာဝင်း

သိပ္ပံပညာကမ္ဘာ

ကမ္ဘာ့ညဏ်ကြီးရှင်

သိပ္ပံပညာကမ္ဘာ  ကမ္ဘာ့ညဏ်ကြီးရှင်  ဂျူနီယာဝင်း

(အောင်ဆုလူငယ်ဂျာနယ်

            ၂ဝဝ၆၊ အောက်တိုဘာလ၊ ၁ ရက်)

            သင်္ချာပညာရပ်ဟူသည် ကိန်းဂဏန်းများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော သိပ္ပံပညာဖြစ်သည်။ ဒီထက်မကဆိုရလျှင် သိပ္ပံပညာရပ်များ အားလုံး၏ ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ သင်္ချာပညာသည် သိပ္ပံပညာရှင်တွေကို ဆုံးဖြတ်ချက်တွေပေးသည်။ နှိုင်းယှဉ်ချက်တွေပေးသည်။ သင်္ချာ ဖြင့် နေကိုပတ်နေသော ကမ္ဘာ၏ လှုပ်ရှားမှုကို တိတိကျကျ တွက်ချက်နိုင်သည်။ သင်္ချာဖြင့် ကောင်းကင်သို့ ပစ်လွှတ်လိုက်သော ဒုံးပျံက ဘယ်နေရာကို ကျမလဲဆိုတာ တွက်ချက်နိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးကတော့ Issac Newton (၁၆၄၂-၁၇၂၇) ပါပဲ။

၁၆၄၂ ခုနှစ် Galileo ကွယ်လွန်သည့်နှစ်မှာ Newton(နျူတန်) ကို မွေးသည်။ သူ့ကို England နိုင်ငံ Woolstorpeမှာ မွေးပါသည်။ သူကျောင်းသားဘဝကတည်းက သင်္ချာကို တွက်ချက်ပြီး အလုပ်လုပ်လေ့ရှိသည်။ 'နျူတန်တစ်ယောက် စွန်ကြိုးကို ဘယ်နေရာ မှာ ချည်ရင်ဘာဖြစ်မလဲဆိုတာ တွက်ချက်နေလေရဲ့' 'သင်္ချာချိန်ပြီးသွားတာဖြင့် ကြာလှပြီ၊ သူက အဲဒီညီမျှခြင်းကို ရှင်းနေတာ မပြီးတော့ဘူး' ဆိုတာတွေက နျူတန်ကလေးကျောင်းသားဘဝမှာ ကြားနေရတာတွေ။

            နျူတန်နှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒွိဟဖြစ်စရာတွေ ရှိနေခဲ့သည်။ အဲဒါကတော့ သူ့ရဲ့မွေးနေ့ဖြစ်သည်။ သူမွေးခဲ့သော ခုနှစ်မှာ ရှိနေတဲ့ ပြက္ခဒိန်အရ သူက ၂၅ ရက် ဒီဇင်ဘာ ၁၆၄၂ ခုနှစ်ဖြစ်သည်။ ၁၇၅၂ ခုနှစ်မှာ Britain တွင် အမှားများပြင်ဆင်ကာ ယနေ့တိုင် အသုံးပြုနေ ကြသော Greforian ပြက္ခဒိန်အရ သူမွေးနေ့က ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် ၁၆၄၃ ခုနှစ်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သူ့မွေးနှစ်နှင့် နေ့လရက်တို့ကို နှစ်မိုျးစလုံးမှန်သည့်ဘက်က လက်ခံနိုင်ကြပါသည်။ နျူတန်မွေးဖွားပြီး သုံးလမှာ ဖခင်ဖြစ်သူ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူ့ပုံစံ သေးသေးကွေးကွေး လေးကို သက်ဆိုးရှည်ပါ့မလား စိတ်ပူနေခဲ့သည်။ နျူတန်သုံးနှစ်သားမှာ မိခင်က နောက်အိမ်ထောင်ပြုသည်။ မွေးစားဖခင်က သုံးနှစ်ကလေး နျူတန်ကို ခေါ်မထားနိုင်သဖြင့် သူ့ဘိုးဘွားများရှိရာ Woolsthorpe မှာ ကျန်နေခဲ့ရလေသည်။

            ၁၆၅၃ ခုနှစ်မှာ နျူတန်၏ မွေးစားဖခင်ကွယ်လွန်ခဲ့သဖြင့် ၁ဝ နှစ်သား နျူတန်ရှိရာ Woolsthorpeသို့ မိခင်က ပြန်လာသည်။ အသက် ၁၂ နှစ်မှာ Grantham ကျောင်းတွင် စာသင်သည်။ အဲဒီမှာ လက်တင်၊ ဂရိဘာသာနှင့် ဘုရားကျမ်းစာများကို အဲဒီခေတ်က အဆင့် မြင့် ပုံစံမိုျးဖြင့် သင်ကြားခဲ့ရသည်။ နျူတန်က Grantham မှာ အဆင့်အနိမ့်ဆုံး နေရာမှာ ရှိသည်။ သို့သော် ကစားကွင်းမှာ ဆော်ကြ၊ ချကြပြီဆိုရင်တော့ သူက ထိပ်ဆုံးမှာဖြစ်လေသည်။

            နျူတန်က တစ်ကိုယ်တည်းအနေများသည် ''တည်ငြိမ်၊ အေးဆေး၊ တိတ်ဆိတ်၊ ငြိမ်သက်၊ တစ်ချိန်လုံးစဉ်းစားနေသော လူကလေး'' ဖြစ်သည်။ သူပေါင်းသင်းဆက်ဆံတာဆိုလို့ မိန်းကလေးတွေနှင့်သာ အများဆုံးဖြစ်သည်။ ကလေးဘဝ Grathamမှာ နျူတန်တီထွင်တာတွေ အတွက် ''ကစားစရာအရုပ်ကလေးရဲ့ ပရိဘောဂတွေ'' ပြီးတော့ သူ့အတွက် 'လေးဘီးတပ်ယာဉ်' တို့ဖြစ်သည်။

            နျူတန်အသက် ၁၇ နှစ်မှာ မိခင်ဖြစ်သူက သူ့ကို Woolsthorpe မှ လယ်တောကို ပြန်ခေါ်ပြီး သူ့တကယ့်ဘဝကို သင်ယူခိုင်းခဲ့ သည်။ နျူတန်က အဲဒီမှာ ကောင်းကောင်းမလုပ်နိုင်ချေ။ သိုးတွေကို ကြည့်နေရင်းက ခေတ်မှီတဲ့ ရေရဟပ်ကို တည်ဆောက်နေသည်။ သိုးတွေက ထွက်ပြေးတာ အကြိမ်ကြိမ်။ သူ့ဦးလေးနှင့် သူ့ဆရာက သူ့အဖြစ်ကို ဟိုးအဝေးကြီးက နေကြည့်နေခဲ့ကြပြီး နောက်တော့ မိခင်ဖြစ် သူကို နျူတန်အား ကျောင်းပြန်ထားဖို့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပြောဆိုပြီးပြန်ပို့ပေးခဲ့သည်။ အဲဒီကနေ တက္ကသိုလ်တက်ခိုင်းဖို့ ဖြစ်သည်။ ဆရာကြီး က နျူတန်အား ကျောင်းလခကင်းလွတ်ခွင့်ပေးကာ တက်ခိုင်းမည်ဆိုသောအခါမှ မိခင်က ခွင့်ပြုခဲ့သည်။

            ၁၆၆၁ ခုနှစ် ဇွန်လမှာ Cambridge သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကာ Trinityကောလိပ်မှာ တက်ခွင့်ရခဲ့ပါသည်။ သို့သော်လည်း ဆင်းရဲ သော ကျောင်းသားလေးဘဝဖြင့် ချမ်းသာသော အတန်းဖော်များ သြဇာသက်ရောက်နေသော အတန်းကြီးများကြားမှာ လက်တွေ့ပြသရသော လေ့ကျင့်မှုများမှာ အားနည်းခဲ့ရသည်။ ယင်းသည် သူ့မိခင်က သူ့ပညာရေးအတွက် ငွေကြေး ဒီထက်မက မပေးနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်နိုင်လေ သည်။ Cambridge မှာ ဒဿနိကဆိုင်ရာ ပုစ္ဆာများ၊ အယူအဆများကို ထုတ်ဖော်နိုင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ဒဿနိက ပညာရှင် Decartes  ၏ ဒဿနိက ဆိုင်ရာပုစ္ဆာများကို လိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ Decartes၏ ပညာရပ်များ လေ့လာခဲ့ပြီးသည့် နောက်မှာ နျူတန်သည် မက္ကင်းနစ် ဒဿနိကဘာသာကို လိုက်စားခဲ့သည်။ ပြီးတော့ သူ့ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ရှိနေတဲ့ အရာတွေကို မေးခွန်းတွေ စထုတ်ပါတော့သည်။ အဲဒီထဲမှာ အရာဝတ္ထုတွေ၏ သဘာဝတွေ၊ အလင်း၊ အရောင်၊ ခံစားမှုတွေ အကြောင်းတွေပါသည်။

            နျူတန်သည် အရောင်တွေနှင့် ပတ်သက်ပြီး မေးခွန်းတစ်ခုကို အခုလို စမ်းသပ်ခဲ့သည်။ မျက်စိတစ်ဖက်ကို ပိတ်ထားပြီးနေရောင်ကို စူးစိိုက်ကြည့်သည်မှာ ရှိသမျှ အရောင်တွေပြောင်းသွားသည့်တိုင်အောင် ဖြစ်သည်။ ရလာတဲ့ရလဒ်ကတော့ ရက်ပေါင်းများစွာ မျက်စိတွေ ပိတ် ထားပြီး အမှောင်ထဲမှာ နေနေရခြင်းဖြစ်သည်။ သူ့မျက်လုံးထဲမှာ ပြေးနေသော အနက်ရောင် အစက်တစ်စက် မပျောက်မချင်း သူ့ခမျာ မျက်စိ ကို မဖွင့်ဘဲ အနားပေးထားရသည့် သဘောဖြစ်လေသည်။

            သူ့အတွက် Cambridgeမှာ ပညာဆက်သင်နိုင်ဖို့ အခွင့်အရေးကတော့ ၁၆၆၄ မှာ စကော်လားရှစ် (ပညာရည်ချွန်) ရဖို့ဖြစ်လေ သည်။ ဒေါက်တာ Issac Barrow က သူ့ကို စာမေးပွဲဖြေခိုင်းပြီး အနည်းဆုံးလေးနှစ်အတွက် စကော်လားရှစ်ပေးခဲ့သည်။ နျူတန်သည် အစားပျက်၊ အအိပ်ပျက်ကာ ကြိုးစားခဲ့ရရှာလေသည်။

            နျူတန် အသက် ၂၃ နှစ်၊ ၁၆၆၅ ခုနှစ် နွေရာသီမှာ အင်္ဂလန်နေရာ တော်တော်များများတွင် ပလိပ်ရောဂါဖြစ်ကာ ဒုက္ခရောက်ခဲ့ရ သည်။ ဖျားနာမှုက Cambridge သို့ ရောက်လာသောကြောင့် အောက်တိုဘာ ၁ဝ ရက်နေ့မှာ တက္ကသိုလ်ကို ပိတ်ခဲ့ရသည်။ ကျောင်းသား တော်တော်များများက အဲဒီရက်မတိုင်မီကပင် မိဘများနေရပ်ရှိရာသို့ ပြန်ကုန်ကြပြီးဖြစ်လေသည်။ ပလိပ်ရောဂါသည် Cambridge မှာ နှစ်နှစ်ကြာ ကျရောက်နေခဲ့သောကြောင့် ၁၆၆၇ ခုနှစ် နွေဦးရာသီမှပင် တက္ကသိုလ် ပြန်ဖွင့်နိုင်ခဲ့သည်။ နျူတန်သည် တက္ကသိုလ်ပိတ်စဉ် ကာလတွင် Woolsthorpe သို့ ပြန်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ရပ်ရွာသို့ ပြန်ခဲ့သော ၁၆၆၆ ခုနှစ်မှသည် ကျောင်းပိတ်ကာလ ၁၈ လအတွင်း နျူတန်၏ ရွှေရောင်လွှမ်းသော အိပ်မက်များ ဖွံ့ဖြိုးလာသောနေများအဖြစ် ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန်ဆိုရမည် ဖြစ်တော့သည်။ သူ၏ထူးခြားသော အယူ အဆများ၊ အကြံညဏ်များကို ယင်းကာလအတွင်းမှာ များစွာရရှိခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။

            သိပ္ပံပညာရှင်တွေရဲ့ ဘဝတွေမှာ အဲဒီလိုပဲ။ သူတို့ရဲ့ဘဝအပြောင်းအလဲတွေ သူတို့ရဲ့စဉ်းစားချိန်တွေအတွက် အချိန်တော်တော်များများ ပေးလိုက်နိုင်ပြီဆိုရင် ထူးခြားတဲ့မှတ်တိုင်တွေ ဖြစ်လာတော့တာပဲ။ နျူတန်သည် ပထမဦးစွာ Law of Gravity(ဆွဲအား နိယာမများ) ကို စူးစမ်းလေ့လာခဲ့လေသည်။ သူက Calulus (ကဲကုလ) ဘာသာကို တီထွင်ခဲ့သည်။ ထိုအရာက သင်္ချာဘာသာ၏ စနစ်သစ်။ ပြီးတော့ အလင်းနှင့် အရောင်တွေကို လေ့လာသည်။ ''နေရောင်သည် သုံးမြှောင့်ချွန်ဖန်တုံးဖြတ်၍ အရောင်ခုနှစ်မိုျး ဖြစ်စေတယ်။ ထိုအရာများသည် သက်တန့်၏ ရောင်စဉ်ခုနှစ်သွယ်''။ ပြီးတော့ သိပ္ပံပညာသစ် (ခေါ်) မက္ကင်းနစ်ပညာ၏ အခြေခံနှင့် ပတ်သက်သော ဖော်မြူလာတွေ ထုတ်ခဲ့ သည်။ ဒီရေ၏ ဥပဒေသများကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဒီတော့ နျူတန်ကို ကမ္ဘာ့ညဏ်ကြီးရှင်လို့ ခေါ်ကြတာ ဘာဆန်းသလဲ။

နျူတန်၏ အကြောင်းတွေထဲမှာ လူသိများသော အကြောင်းအရာတစ်ခုကတော့ သစ်သီးပင်တစ်ပင်အောက်မှာ ထိုင်နေစဉ် ကြွေကျ လာတဲ့ ပန်းသီးတစ်လုံးကို နျူတန်တွေ့မြင်ခဲ့ပြီးနောက် နျူတန်သည် ကမ္ဘာကြီးမှာ ဆွဲအားရှိတယ်ဟု ဆိုခဲ့သောအကြောင်းလေးပါပဲ။ လမင်း ကြီးနှင့် ပန်းသီးလေးတစ်လုံးမှာ ရှိနေသော ရွေ့လျားမှုကို ထိန်းခုျပ်သော အားသည်တူသည်ကို နျူတန်က ယုံကြည်ပါသည်။ လမင်းကြီးကို ပတ်လမ်းထဲမှာ ထိမ်းထားရန် လိုအပ်သောအားကို နျူတန်က တွက်ချပြခဲ့သည်။ ပြီးတော့ ကမ္ဘာမြေဆီသို့ အရာဝတ္ထုဆွဲချနေသောအားနှင့် နှိုင်း ယှဉ် ပြခဲ့သည်။ ကမ္ဘာကြီးသည် ဆွဲအားရှိသော တစ်ခုတည်းသော အရာဝတ္ထုမဟုတ်ပါ။ ရှိရှိသမျှသော အရာဝတ္ထုတိုင်း အသေး၊ အကြီး မရွေး ဆွဲအားရှိကြသည်။ ကမ္ဘာကြီး၏ ဆွဲငင်အားသည် သင့်ကို ခလုတ်တိုက်သည့်အခါ လဲကျသွားအောင် သင်လမ်းလျှောက်နေရာကနေ ပျံတက်မသွားအောင် ဆွဲနေသည့်အားဖြစ်သည်။

            သူ၏ Principia  (ဥပဒေသများ) ဟူသော နာမည်ကျော် စာအုပ်တစ်အုပ်တွင် ''စကြဝဠာထဲက အရာဝတ္ထု၏ မည်သည့် အမှုန်ကို အဆို စကြဝဠာ၏ တခြားသော အမှုန်တိုင်းက ဆွဲငင်လျက်ရှိကြသည်''ဟု ရေးသားခဲ့သည်။ ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံးမှာ အဲဒီအားနဲ့ အတူတကွ တည်ဆောက်ထားပါသတဲ့။ ထိုအားသည် အရာဝတ္ထု၏ အရွယ်အစားနှင့် သူတို့၏ အကွာအဝေးတွေပေါ်မှာ ပြောင်းလဲမှုတည်နေပါသတဲ့။ ထိုအားသည် နျူတန်၏ သင်္ချာဖော်မြူလာများကို တွက်ချက်သည့်အခါ အသုံးဝင်လာခဲ့ပါသည်။

            မမေ့လိုက်နှင့်ဦး။ နျူတန်ကအဲဒီတွေ့ရှိချက်တွေကို ၁၈ လဆိုတဲ့ကာလအတွင်းမှာ တွေ့ရှိခဲ့တာတွေ ဖြစ်သည်။ ထိုအရာတွေကို ချက်ချင်းတော့ ပုံနှိပ်မဖြစ်ခဲ့ပါ။ အကြောင်းကတော့ ဒါတွေကို လုပ်စရာတွေ ကျန်နေသေးသည်။ နျူတန်က သိပ္ပံပညာရှင်ပီပီ သူရဲ့တွေ့ရှိချက် တွေအတွက် တိကျသေချာဖို့၊ လူထုရှေ့ချမပြမီ မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေရဖို့ လုပ်ရပေဦးမည်။ နောက်ဆုံး ပလိပ်ရောဂါဆိုးကြီး မရှိတော သောအခါ လန်ဒန်က Cambridge သို့ ပြန်လာပြီး ကောလိပ်ပြီးအောင် တက်ခဲ့ကာ သူ၏ စမ်းသပ်ချက်တွေကို ဆက်လုပ်ခဲ့ပါတော့သည်။

            နျူတန်သည် သုံးနှစ်ကြာ အလင်း၏ သဘာဝကို လေ့လာစူးစမ်းခဲ့ရသည်။ သူ၏ ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များက သိပ္ပံပညာအတွက် အလွန် အရေးပါသော အချက်တွေပေးခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် စာကြည့်မှန်များ၊ အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်းများနှင့် အနီးကြည့်မှန်ပြောင်းများအတွက် မှန် ဘီလူးများ လုပ်ခဲ့သည်။

            နျူတန်၏ ပထမဦးဆုံးသော အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်းသည် မှန်ဘီလူးများကို ဖြတ်သည့် ကိရိယာမိုျးမဟုတ်ဘဲ ကြည့်မှန်က ပြန်သော အလင်းကို သုံးပြီးတီထွင်ခဲ့သည်။ နျူတန်၏ အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်းသည် တစ်လက်မ ထူသောကြည့်မှန်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ ကာလီဖိုးနီး ယားက Mt.Palomarတက္ကသိုလ်တွင် လက်မ ၂ဝဝ ထူသည့် ကြည့်မှန်ဖြင့် ပြုလုပ်သော အလင်းပြန်သည့် အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်းယနေ့တိုင် ရှိသည်။ ယင်းသည် နျူတန်၏ မူရင်းဥပဒေသအရ ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

            နောက်တော့ ကမ္ဘာ့ညဏ်ကြီးရှင်၏ စိတ်ဝင်စားမှုသည် သူစိတ်ဝင်စားဆုံးအရာဖြစ်သော ကမ္ဘာ့ဆွဲငင်အားနှင့် ရွေ့လျားမှုတွေဆီ ပြန်ရောက်သွားသည်။ သူသည် နှစ်ပေါင်း ၂ဝ လောက်အချိန်တွေပေးပြီး သူ့ရှေ့ကလေ့လာခဲ့သော သီအိုရီတွေကို သက်သေပြဖို့ စမ်းသပ်နေခဲ့ သည်။ ၁၆၈၇ ခုနှစ် သူ့အသက် ၄၅ နှစ်မှာ ‘Principia’ ဟု စာအုပ်ထွက်လာသည်။ ထိုစာအုပ်ထဲမှာ သူ၏ ဆွဲအားနိယာမများ၊ ရွေ့လျား ခြင်း ဥပဒေများပါဝင်သည်။ ယင်းစာအုပ်သည် ကမ္ဘာကြီးအား ပြောင်းလဲသွားစေမည့် သိပ္ပံပညာအသိတရားကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။

            သူလုပ်ခဲ့သော အလုပ်များကို လူထု၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံရသောအားဖြင့် ဗြိတိသျှအစိုးရက ၁၆၉၆ ခုနှစ်မှာ Mint (London Mint ပိုက်ဆံအေြွကပြား လုပ်သည့် စက်ရုံ) မှာ စက်ရုံမှူးအဖြစ် ချီးမြှောက်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ ၁၆၉၉ မှာ စက်ရုံမှူးခုျပ်ဖြင့် လာကာ သူ့ဘဝ ဆုံးသည့်တိုင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ သူက ထိုအလုပ်ကို တော်တော်လေး အလေးအနက်ထားပြီး ကျေကျေနပ်နပ် လုပ်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှအေြွကတွေ ကို အတုတွေနှင့် မရောနှောစေအောင် သေချာစိစစ် လုပ်ရသော အလုပ်ဖြစ်လေသည်။ ထိုနှစ်ထဲမှာပင် ပြင်သစ်အကယ်ဒမီ (French Academy of Science) က သူ့အား ရွေးချယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်လူမိုျးများအတွက် အလွန်ဂုဏ်ရှိလှပေသည်။

            ၁၆၆ဝ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် နက္ခဗေဒပညာရှင် Christopher Wren ၏ ပို့ချချက် တစ်ခုတွင် ပြောခဲ့သော အကြံညဏ်ကို အကြောင်းပြု၍ သင်္ချာနှင့် သိပ္ပံဘာသာရပ်ကို တိုးတက်စေမည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဟူ၍ ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့တွင် ၄ဝ ကို စိစစ်ရွေးချယ်ခဲ့ကာ တစ်ပတ်ကို တစ်ရှီလင်နှုန်းဖြင့် အသင်းကို လည်ပတ်စေခဲ့သည်။ ဘုရင် Charles IIကထိုအသင်းအတွက် ငွေကြေး ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။ ထိုအသင်း၏ အဖွဲ့ဝင်များမှာ မတူညီသော ဘာသာရပ်များအလိုက် အရည်အချင်းရှိသူများဖြစ်ကြသည်။ ထို Royal Societyသည် သိပ္ပံပညာရပ်နယ်ပယ်တွင် စတင်အထင်ကရဖြစ်ရခြင်းမှာ ၁၆၇၁ ခုနှစ်တွင် နျူတန်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာချိန်မှ စခဲ့သည်ဟု ဆိုရမည်။ နျူတန်ကို ခေတ်မီသော သိပ္ပံပညာရှင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ သူ Royal Societyမှာ အဖွဲ့သားဖြစ်လာချိန်တွင် သူ၏ ကမ္ဘာ့ ဆွဲအားတို့ အလင်းတန်းတို့ နက္ခတဗေဒတို့မှာ လူထုက လက်ခံအသိအမှတ် ပြုနေပြီဖြစ်သည်။ ၄င်းသည် ၁ရဝ၃ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ Royal Society ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာသည်။ ၁ရဝ၅ ခုနှစ်မှာ ပထမဦးဆုံး ဗြိတိသျှ သိပ္ပံပညာရှင်အဖြစ် ''ဆာဘွဲ့''အပ်နှင်းခြင်း ခံရကာ Sir Issac Newton  ဖြစ်လာသည်။ နျူတန်သည် ထိုအမည်အတွက် အလွန်ဂုဏ်ယူခဲ့ပါသည်။

            နျူတန်သည် ၁၇၂၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂ဝ ရက် အသက် ၈၅ နှစ်တွင် လန်ဒန်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူ့ကို Westminster Abbeyတွင် မြှပ်နှံသဂြိုဟ်ခဲ့ပါသည်။ သူကွယ်လွန်ပြီးတဲ့နောက်မှာ သူ့ရဲ့ ကိုယ်ထဲမှာ ပြဒါးတွေ အမြှောက်အမြား တွေ့ရှိခဲ့ကြပါသည်။ ယင်းသည် သူအဂ္ဂိရတ်ပညာအတတ်ကို လိုက်စားရာမှ ရလာသော ရလဒ်ဖြစ်ချင်ဖြစ်နေလိမ့်မည်။ ပြဒါးတွေ၏ အဆိပ်က နျူတန်၏ နောက်ဆုံးအချိန်များ မှာ ဘာတွေ ထူးခြားနေသလဲဆိုတာကို ဖြေရှင်းချက်ပေးချင် ပေးနိုင်လိမ့်မည်။

            အင်္ဂလိပ်ကဗျာဆရာကြီး Alexandre Pope က နျူတန်၏ ထူးခြားလှသည့် အရည်အချင်းများကို ယခုကဲ့သို့ စာဖွဲ့ခဲ့ပါသည်။

            ‘Nature and nature’s laws lay hid in night; God said ‘Let Newton’s be’ and all was light.’

            ''သဘာဝတရားနှင့် သဘာဝတရား၏ ဥပဒေသတွေက လှို့ျဝှက်ချက်တွေဖြစ်တယ် နျူတန်ကို ဘုရားသခင်က ဖန်ဆင်းလိုက်တော့ အားလုံးပေါ်သွားတယ်''

            နျူတန်၏ ရိုးရိုးသင်္ချာဘာသာရပ်နှင့် ပတ်သက်ပြီး လုပ်ဆောင်သမျှတွေ အားလုံးမှာ လူသိရှင်ကြား မတွေ့ခဲ့ရဘဲ ၁ရဝ၄ ခုနှစ် ‘Poticks ဟူသော စာအုပ်ထွက်လာမှ ထိုစာအုပ်ထဲမှာ မျဉ်းကွေးတွေအကြောင်း၊ Integrationအခြေခံများနှင့် y=x3 မျဉ်းကွေးတွေ အကြောင်း တွေ့ရှိဖတ်ရှုခဲ့ကြရပါသည်။ သူ၏ Cambridge ပို့ချချက်များ (၁၆၇၃ ခုနှစ်နှင့် ၁၆၈၃ ခုနှစ်ကြား)ကို ၁ရဝရ ခုနှစ်တွင် စာအုပ်အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

            နျူတန်နှင့် ပန်းသီးကာတွန်းတွေ ဆွဲကြရာမှာ နူျတန်တစ်ယောက် သစ်ပင်အောက်ထိုင်နေစဉ် ပန်းသီးက သူ့ခေါင်းတည့်တည့် ကြွေကျရာမှ ကမ္ဘာကြီးမှာ ဆွဲအားရှိကြောင်း အကြံရလာပုံဟူ၍လည်းကောင်း၊ Voltaireက ''ဆာအိုင်ဇက်စ်နျူတန်က ခြံထဲမှာလမ်း လျှောက်နေတုန်း ကမ္ဘာ့ဆွဲအားအကြောင်းစဉ်စားနေတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ သစ်ပင်ပေါ်က ပန်းသီးကြွေကြတာကို တွေ့လိုက်တယ်'' ဟူ၍လည်း ကောင်း ဆိုကြရာ နျူတန်၏ ပြောပြချက်ဆိုသော 'အိမ်ရဲ့ ပြတင်းပေါက်မှာ ထိုင်ငေးနေတုန်း သစ်ပင်ပေါ်က ပန်းသီးတစ်လုံးကြွေလာတာကို ကြည့်နေခဲ့ပါတယ်''ဟူ၍ အကျယ်ချဲ့ဆိုခဲ့ကြသလား ဆိုတာကိုတော့ တွေးကြည့်ရတော့မည် ထင်ပါသည်။

            