Wednesday, August 21, 2019

ဂျူနီယာဝင်း - ကွန်ပြူတာနည်းပညာတော်လှန်ရေးသို့ ဝီနာ ထုတ်ပြသော ခေါင်းစဉ်များ


ဂျူနီယာဝင်း - ကွန်ပြူတာနည်းပညာတော်လှန်ရေးသို့ ဝီနာ ထုတ်ပြသော ခေါင်းစဉ်များ

(အတွေးအမြင် သြဂုတ်လ ၂၀၁၉ )
(မိုးမခ) ဇူလိုင် ၃၁၊ ၂၀၁၉



(2001 ခုနှစ်ထုတ် M. Mitchell Waldrop (အမ် မီချယ် ဝါလ့်ဒရော့) ရေးသားသော The Dream Machine ကို ဘာသာပြန်ထားပါတယ်။ J.C.R. Licklider နဲ့ သူ့ရဲ့ ပါစင်နယ်ကွန်ပြူတာ နည်းပညာတော်လှန်ရေး အကြောင်း ဆိုပါတော့ လို့ စာအုပ်မှာ ကြော်ငြာထားပါတယ်။)

(မက်စက်ချူးဆက် အင်ဂျင်နီယာတက္ကသိ်ုလ်မှာ သြဇာသက်ရောက်လှတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး Norbert Wiener ( နော်ဘတ် ဝီနာ ) က ကွန်ပြူတာခေတ်ကို သွားဖို့ ခြေလှမ်းတွေလှမ်းခဲ့တဲ့အထဲမှာ သူချပြခဲ့တဲ့ခေါင်းစဉ်တွေထဲက တစ်ခု အကြောင်း အခုဆက်ပါ့မယ်။ မက်စချူးဆက်တက္ကသိုလ်က Claude Shannon (ကလော့ ရှနွန်) အကြောငး်တွေ ပြန်ပါလာပါ့မယ်။ဘာသာပြန်သူရဲ့ ဖြည့်စွက်ချက်တွေကိုတော့ အခုလို ကွင်းစကွင်းပိတ်နဲ့ ဖော်ပြထားပါတယ်။)

သင်္ချာကိန်းဂဏာန်းတွေကနေ သုညနဲ့တစ်ပဲပါတဲ့ အခြေနှစ်ခု ဘိုင်နရီသင်္ချာ (Binary) စနစ်ဆီသို့

1 အခြေ (တစ်) တွေ နဲ့ 0 (သုည) တွေ ကြီးပဲပါတဲ့ ဘိုင်နရီစနစ် ကို ရွေးချယ်မူဟာ ၁၉၃၀ခုနှစ်တွေတုနး်ကတော့ လွယ်ကူတဲ့ ရွေးချယ်မူ မဟုတ်ပါဘူး။ လူတွေက လက်နှစ်ဖက်ကို မြှောက်ပီး တွက်ချက်နေခဲ့ကြတာပါ။ (ဆိုလိုတာက လက်ဆယ်ချောင်းနဲ့တွက်ချက်နေကြတာ ကိုပြောတာပါ ) အဲဒါကို အခြေတစ်ဆယ်နဲ့ တွက်ချက်မူလို့ ခေါ်ပါတယ်။ ရှနွန်က သူ့ရဲ့ လ ျှပ်စစ်ပတ်လမ်းတွေကို အဲဒါကနေပီး ဘိုင်နရီစနစ်နဲ့ စဉ်းစားပြလိုက်တာပါ။ ခလုပ်ကို ဖွင့်တယ် ပိတ်တယ် အဲဒါဟာ အခြေ သုညနဲ့ တစ်ပဲပါတဲ့ စနစ်။

၁၉၃၇ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ လောက်မှာ သင်္ချာအင်ဂျင်နီယာ လူငယ်လေးတစ်ယောက် George Stibitz (ဂျော့ စတီဘစ် ) ကိုနယူးယောက်က ဘဲလ် တယ်လီကုမဏီဓါတ်ခွဲခန်းကနေ အလုပ်တစ်ခု အပ်တယ်။ သူက တယ်လီဖုန်းစနစ်တစ်ခုကို လေ့လာသုံးသပ်တယ်၊ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ချကြည့်တယ်။ သူစဉ်းစားတဲ့ပုံစံတွေက ကွန်ပြူတာစနစ်တစ်ခုအတွက် ခြေလှမ်းတစ်ခုကို လှမ်းဖို့ဖြစ်လာတယ်တဲ့။ သူက ရှနွန်ရဲ့ Circuit (ဆားကစ် - လ ျှပ်စီးပတ်လမ်း) တွေအကြောင်း နားမလည်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ခလုပ်ဖွင့်-ပိတ်၊ မှန်-မှား၊ ဟုတ်-မဟုတ်၊ ဆိုတဲ့ သုညနဲ့ တစ် ပဲပါတဲ့ စနစ်ကိုတော့ ချက်ချင်းကြီးကို မြင်တယ်တဲ့။ သူက မီးခလုပ်ဖွင့်-ပိတ်တာအပြင် တခြားသော လုပ်ငနး်စဉ်တွေကို လုပ်ဖို့ အကြံတွေရလာလိုက်တာ သူ့အိမ်က မီးဖိုချောင်မှာတောင် လ ျှပ်စစ်ပတ်လမ်းတွေပါတဲ့ ဆားကစ် စနစ်တစ်ခုကို တပ်ဆင်လိုက်နိုင်တယ် ဆိုပဲ။

စတိဘစ် က လ ျှပ်စစ်ပတ်လမ်းတစ်ခုကို ရိုးရိုးရှင်းရှင်းလေး တည်ဆောက်လိုက်တယ်။ ပြီးတော့ ခလုပ်ကို အောက်ကို ဖိတယ်ဆိုတာကို ဝမ်း 1 ၊ လက်ကို ပြန်လွှတ်လိုက်တာကို ဇီးရိုး 0 လို့ ဘိုင်နရီစနစ်နဲ့ အလုပ်လုပ်တယ်။ ဆိုတော့ကာ 1 ဖွင့်တယ်၊ 0 ကပိတ်တယ်ပေါ့။ အဲဒါကို ရိုးရှင်းတယ်လို့ ခေါ်မလား မခေါ်ဘူးလား။ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ်လေ အဲဒါနဲ့ အလုပ်ဖြစ်သွားတယ်။ တခါ 1+1 ဆိုတဲ့သဘောတရားအရ နှစ်ခါ နှိတ် လိုက်တယ်ဆိုတာက မီးခလုပ်က ဖွင့်ပီး ပြန်ပိတ်သွားပါတယ် (တဲ့)။ ဒါကြောင့် အဲဒါက 1+0 နဲ့သွားတူနေပါတယ် (တဲ့)။ ဒါက ရိုးရိုးဒစ်ဂျစ်တယ်နံပါတ် 2 နဲ့လည်း တူနေပါတယ် (တဲ့)။ ရှနွန်က သူ့သီအိုရီနဲ့ အောင်မြင်ခဲ့တာကို စတီဗစ်က ဒါကို ကွန်ပြူတာ (ဟာ့ဝဲလ်)hardware အတွက် ပုံစံသစ်တစ်ခု ဖော်ဆောင်လိုက်ပါတယ်။ (ဟာ့ဝဲလ် ဆိုတာကွန်ပြူတာ စက်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းစားနည်းပညာပေါ့လေ)

နောက်တနေ့မနက်မှာ သူ (စတီဘစ်) က သူလုပ်ထားတဲ့ ဆားကစ် (လျပ်စစ်ပတ်လမ်း)ကို ဘဲလ် ဓါတ်ခွဲခန်းမှာ သူ့အဖော်တွေကို ချပြခဲ့တယ်။ ပြောရရင်တော့ အပျော်လုပ်ပြလိုက်တာပေမယ့် အဲဒါက လူတိုင်း အံ့သြမင်သက်သွားပါတယ်။ စတီဗစ်အတွက်တော့ အဲဒါက ကစားစရာလေးလိုပါ။ ဒါပေမယ့် ဒါဟာ တကယ် ့ကို ထူးဆန်တဲ့ ကစားစရာဖြစ်သွားတယ်။ သည်တော့ ဒါကို သည်လိုပဲ ထားထားလို့ ဘယ်ဖြစ်ပါ့မလဲ။ စတီဘစ်က အဲသည ်ဘိုင်နရီစနစ်ကို ပေါင်းနှူတ်မြှောက်စားကို ပါ လုပ်ပြဖို့ ဘိုင်နရီဆားကစ်ကို ဆက်သွားပါတယ်။ သည်တော့ အခြေနှစ်နဲ့ စဉ်းစားထားတာထဲနဲ့ ဘိုင်နရီစနစ်က တကယ်ပဲ အလုပ်ဖြစ်လာပီလားဆိုတာက ဆက်လက်စောင့်ကြည့်ရမှာပါ။ ရိုးရိုး အခြေခံ ဆယ် စနစ်ကနေ ဘိုင်နရီ နှစ် စနစ်ဆီကို ပြောင်းပစ်ဖို့ ဆားကစ်တစ်ခုက လိုအပ်လာပါပီ။

သိ်ပ်မကြာခင်မှာ စတီဘစ် ဟာသူ့ရဲ့မူလပထမ တာဝန်ဆိုတာကို တောင် မေ့သွားတယ်။ ဘဲလ် ဓါတ်ခွဲခန်းကို ရောက်လာတဲ့ သူ့ရဲ့ဆားကစ်ဟာ ကလေးကစားစရာထက် ပိုတယ်ဆိုတာ သိသာလာတယ်။ ၁၉၃၈ အစောပိုင်းကာလမှာ သူ့ဆရာက သင်္ချာပုစ္ဆာတွေကို ဖြေရှင်းဖို့ calculator ကယ်ကူလေတာ လေးတစ်လုံး (ဂဏာန်းတွက်စက်) တည်ဆောက်ခိုင်းလိုက်တယ်။ အဲသည်မှာ Imaginary (အင်မဂျင်နရီ)ကိန်းဂဏာန်းတွေရော၊ Complex ကွန်ပလက်စ် ကိန်းဂဏာန်းတွေရော ပါ ပါနိုင်မလားတဲ့။ (အင်မဂျင်နရီ ဆိုတာ ကွန်ပလက်စ်ကိန်းတွေတွက်ချက်ရင် သုံးရတဲ့ ကိန်းတွေလို့ပဲ ဆိုကြပါစို့) (ကွန်ပလက်စ် နံပါတ်တွေဆိုတာ -1 ကို နှစ်ထပ်ကိန်းရှာတဲ့ ကိန်းတွေကို ပြောတာပါ။) အဲဒါက အမှန်ပြောရရင် AT&T (American Telephones & Telegraphs - အမေရိကန် ကြေးနန်းနဲ့တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး) က ဆွဲထားတဲ့ဒီဇိုင်းစနစ်ပုံစံမျိူးပေါ့။ သူတို့ကတော့ လိုင်းတွေဆွဲပီး အကွာအဝေး ရှာပြီး ဖြေရှင်းကြတာပါ။ ဘဲလ် ရဲ့ကွန်ပြူတာဒီဇိုင်းက တဲ့၊ မိန်းကလေးအဖွဲ့ဝင်တွေက ကွန်ပလက်စ် ကိန်းတွေကို ပေါငး်နှူတ်မြှောာက်စားတွေကို စားပွဲတင် ကယ်ကူလေတာလေးတွေနဲ့ တွက်ချက်ပေးကြမှာဖြစ်ပါတယ် တဲ့။ (သူက ကောင်မလေးတွေ လည်း သူတို့အလုပ်တွေမှာ ပါဝင်ကူညီလို့ရအောင် စဉ်းစားထားပေးတဲ့သဘောပါ။)

စတီဘစ်က Samuel B. Williams (ဆယ်မြူရယ် ဘီ ဝီလီယမ်) ဆိုတဲ့ အင်ဂျင်နီယာတစ်ယောက်နဲ့ အလုပ်တွဲလုပ်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ရလဒ်က ၁၉၃၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာမှာ ထွက်လာပါတယ်။ Complex Computer ကွန်ပလက်စ်ကွန်ပြူတာ အတွက် ဒေါ်လာ ၂သောင်းတော့ အသက်အောင့်ပီး ပေးရပါတယ်တဲ့။ သူက ဆက်သွယ်ချက်ပေါင်း ၄၅၀၊ စက်ကရိယာ ၃မျိူးနဲ့ အစအဆုံး ပရင့်လုပ်ပီး အဖြေထုတ်ပေးမှာပါတဲ့။ ပြောရရင်တော့ ၁၉၃၉ ခုနှစ် စံနှူနး်တိုင်အောင် သိပ်အမြန်ကြီး အလုပ်မလုပ်နိုင်သေးပါဘူး။ ကိန်းဂဏာန်း ၈ လုံးတွဲ နှစ်တွဲကို မြှောက်တဲ့အဖြေတစ်ခုရဖို့ ၁ မိနစ်ကြာပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အလုပ်ဖြစ်ပါတယ်နော်။ ၁၉၄၀ ခုနှစ် နွေရာသီမှာ ဘဲလ်ဓတ်ခွဲခန်းမှာ နောက်ဆုံးပေါ်ပညာနဲ့ အလုပ်လုပ်နေပီ (အဲဒါ စက်ကို ပြောတာပါ။) စက်တင်ဘာလမှာ ကွန်ပလက်စ် ကွန်ပြူတာကို လူထုရှေ့ ချပြဖို့ American Mathematical Society (အမေရိကန် သင်္ချာအဖွဲ့အစည်း) ကနေ အစည်းအဝေးစခေါ်ပါတယ်။ New Hampshire နယူးဟန်ရှရီ က Hanover ဟန်နိုဗာအရပ်မှာရှိတဲ့ Dartmouth College ဒါမောက်ကောလိပ်မှာ လုပ်ပါတယ်။

အဲဒါ ဘယ်လောက်ထိ သင်္ချာပညာရှင်တွေ တက်ရောက်ပြီး အထင်ကြီးခံရသလဲ ဆိုတာတော့ ပြောရခက်ပါတယ်။ ကွန်ပလက်စ် ကွန်ပြူတာ ကိုယ်တိုင်ကိုက ကမ္ဘာ့ကွန်ပြူတာ ကွန်ယက်ကို စတင် ခြေချပြတာလည်း ဖြစ်နေပါတယ်။ “ဝီလီယမ် က ကိန်းဂဏာန်းအမှတ်အသားတွေနဲ့ ကြေးနန်းအချက်ပြ အမှတ်အသားတွေပါတဲ့ ပုံစံကို ဒီဇိုင်းဆွဲပြထားတာဖြစ်တယ်။“ လို့ နယူးယောက်က ကြေးနနး်အချက်ပြဆိုင်ရာ ပြသနာတွေ ဖြေရှင်းဖို့ ဖွဲ့စည်းတဲ့ အဖွဲ့ တစ်ခုမှာ တက်ရောက်ခဲ့တဲ့ သူတွေက ပြောခဲ့ကြဖူးပါတယ်။ ပြောရရင် ဝေဖန်မူတွေ များခဲ့ဖူးတယ်ပေါ့။

အခု သည်တွေ့ဆုံပွဲမှာတော့ ကွန်ပလက်ကွန်ပြူတာက ဟစ် ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ နော်ဘတ်ဝီနာ ကတောင် ဒါကို နည်းနည်း မြင်တတ်လာတယ်တဲ့။ သူက အဲသည် ကြေးနန်းလိုဟာပုံစံနဲ့ အချိန်ဖြုန်းလိုက်သေးတယ်တဲ့။ အဲသည်နောက်တော့ သူက ဒါကို 0 (သုည) ဆိုတဲ့ကိန်းတစ်ခုတည်းနဲ့ အဝေးထိန်းကရိယာကို လုပ်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။ စတီဘစ်နဲ့ ဝီလီယမ် တို့ကတောင် ဒါကို မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ ဆန့်ကျင်ကြသေးတယ်။ ဝီနာကတော့ သူ့လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေကို ဘိုင်နရီသင်္ချာသဘောတရား (သုညနဲ့တစ် ပဲပါတဲ့ သင်္ချာ) ဟာ အနာဂတ်ရဲ့တွက်ချက်မူ ဖြစ်လာမယ်လို့ သေချာပေါက် ပြောပြခဲ့တယ်။ အမှန်ပါပဲ သူက လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာဌာနက ပါမောက္ခ Vannwvar Bush (ဗန်နာဗာဘွတ်ချ်) ဆီကို အဲသည် ဆွေးနွေးပဲရလဒ်တွေကိုရော၊ ဆွေးနွေးတာတွေကိုပါ ပေးပို့ပီး သူ့ယုံကြည်မူကို ပြသဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။

(နောက်လကျ နောက်ခေါင်းစဉ်တစ်ခု အကြောင်းဆက်ပါ့မယ်။)
ဂျူနီယာဝင်း

Tuesday, July 9, 2019

ဂျူနီယာဝင်း - ကွန်ပြူတာနည်းပညာတော်လှန်ရေးသို့ ခြေလှမ်းများ


ဂျူနီယာဝင်း - ကွန်ပြူတာနည်းပညာတော်လှန်ရေးသို့ ခြေလှမ်းများ


(အတွေးအမြင် ဇူလိုင် ၂၀၁၉)



(Claude Shannon)


မိုးမခ၊ ဇူလိုင် ၆၊ ၂၀၁၉










(2001 ခုနှစ်ထုတ် M. Mitchell Waldrop (အမ် မီချယ် ဝါလ့်ဒရော့) ရေးသားသော The Dream Machine မှ J.C.R. Licklider နဲ့ သူ့ရဲ့ ပါစင်နယ်ကွန်ပြူတာ နည်းပညာတော်လှန်ရေး ဖြစ်ပါတယ်။ Dream Machine “အိပ်မက်ထဲကစက်ပစ္စည်း“ အမည်နဲ့ သည်စာအုပ်ကို မိတ်ဆက်ထားခဲ့ပီးပါပီ။ Joseph Carl Robnett Licklider (J.C.R Licklider) (March 11, 1915 – June 26, 1990) ဂျူးဆက် ကားလ် ရော့ဘ်နက် လစ်ကလီဒါ (အတိုကောက် J.C.R ဒါမှမဟုတ်) ‘Lick’ လစ် အ ကြောင်းဆိုပေမယ့် နည်းပညာရှင်တွေ အ ကြောင်းတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ အရင်လက လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာဌာနက ပါမောက္ခ Vannevar Bush (ဗာနက်ဗာ ဘွတ်ချ်) နည်းပညာခေတ်တစ်ခုကို ပြောင်းလဲပေးမယ့် စာတမ်း တစ်ခုအကြောင်း ကအရင်လမှာ မိတ်ဆက်ထားပါတယ်။ အခုလမှာတော့ The Dream Machine မှ အခန်း ၂ The Last Transition မှ Memo of Vannevar Bush (ဘွတ်ချ် ထံကို ပေးပို့လိုက်သော အဲသည် စာတမ်းတစ်စောင် အပိုင်း) ကို ဆက်လက် ဘာသာပြန်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။)




အမှန်တာ့ ဘွတ်ချ် က ဘွဲ့ရ ခေတ်ပညာတတ် ထက်မြက်တဲ့ လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ လူငယ် တစ်ယောက်၊ သူ့ရဲ့ အမ်အိုင်တီ(MIT) (Massachusetts Institute of Technology) (မက်စ်က်ချူးစက် စက်မူတက္ကသိုလ်) မှာ မာစတာ ဒီဂရီတက်မယ့် အလုပ်လုပ်ဖို့ ဝန်မလေးတဲ့ သူကိုရှာနေတယ်။ Rockefeller Analyzer (ရော့ကာဖယ်လာအနာလိုက်ဇာ) ဓတ်ခွဲခန်း အသစ် မှာ တခြားသော လုပ်ငန်းစဉ်တွေနဲ့ သူလည်း တော်တော်အလုပ်များနေတယ် ။




ဘွတ်ချ် ရဲ့ အကြံတွေကို တကယ်အကောင်အထည်ဖော်ဖြစ်ဖို့ ဖြစ်လာဖို့ မူရင်းမူလပထမ Differential Analyzer (ဒစ်ဖရင်ရှယ် အနာလိုက်ဇာ) ကို ပြုပြင်ရန်ဆိုပီး သိပ္ဗံပညာရှင်တွေ ဖိတ်ခေါ်တယ် ပြသနာတွေကို စက်ထဲထည့်ပီး ကွင်းဆင်းကြတယ်ပေါ့။ ဒီတော့ ၁၉၃၆ခုနှစ်နွေဦးရာသီမှာ တတိုင်းပြည်လုံးဆီက တက္ကသိုလ် ကောလိပ်တွေဆီကို သူက ကြော်ငြာ ပို့စကပ်တွေ လှမ်းပို့တယ်။ သူပို့တဲ့ကဒ်ကလေးက မီချီကန်တက္ကသိုလ်က လူငယ်လေးတစ်ယောက်ဆီ ကိုရောက်သွားတယ်။ သူက အသက်က ၂၀ ဝန်းကျင်၊ ရှက်တတ်ပြီး ပိန်ပိန်ပါးပါးနဲ့ နားရွက်ကားကား၊ ဆံပင်နက်နက်၊ ပြုံးစစမျက်နှာလေးနဲ့တဲ့။ သူ့နံမယ်က Claude Shannon (ကလော့ ရှနွန် )။ (ရှေ့က ဆောင်းပါးများမှာ ရော့ကာဖက်လာ အင်နာလိုက်ဇာ နဲ့ ဒစ်ဖရင်ရှယ်တို့အကြောင်း ရှင်းပီးဖြစ်လို့ ထပ်မရှင်းတော့ပါ။ ထပ်ရှင်းလည်း သိပ်မထူးပါဘူး ။ သည်အတိုင်း ပဲ ဆက်ဖတ်တာပေါ့။)







ရှနွန်ရဲ့အမြင်တွေကို ကြည့်ရအောင်။

ဘွတ်ချ် ရဲ့ ပို့စကဒ် သူ့လက်ထဲ မရောက်သေးခင်ဆိုပါတော့။ သူဘွဲ့ယူရမယ့်နေ့ နီးလာပီ (မာစတာဘွဲ့လို့ ထင်တာပဲ) ။ သူက ကျောင်းပဲဆက်တက်မလား၊ အလုပ်ထွက်လုပ်တော့မလား ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် ၂ခု လွန်ဆွဲနေတဲ့ ကာလပေါ့။ နှစ်ခုစလုံးလည်း လုပ်လို့မရဘူး။ သူက အိုမီနီ ဆိုတဲ့ မဂ္ဂဇင်း မှာ ၁၉၈၇ တုန်းက အင်တာဗျူးဖြေခဲ့ဖူးတာကို အမှတ်ရနေတယ်။ ဖြည့်ပြောရရင် မီချီကန်အရပ်က ဂေလွန်ဆိုတဲ့ သူ့မွေးရပ်မြေမှာတုန်းက လေယျဉ်ပျံမော်ဒယ်တွေနဲ့ ရေဒီယိုဆားကစ် (circus) (လျပ်စစ်ပတ်လမ်းများ) တွေ ကြားထဲ အလုပ်များနေတဲ့ ကောင်ကလေး တစ်ယောက်။ “ကျွန်တော်က ဘာမှန်းမသိတဲ့အရာတွေကို ဆက်စပ်ပီး ဆောက်လုပ်ရတဲ့အလုပ်ကို စိတ်ဝင်စားတယ်။ ဒါပေမယ့် နောက်ပိုင်းကျတော့ လျှပ်စစ်ဘက်ကို ကူးသွားတယ်။“ လို့ ဆိုတယ်။




ဒီတော့ ဟော အခုသူက ဒစ်ဖရင်ရှယ်အနာလိုက်ဇာ ဘက်ကို စိတ်ပါနေတယ်ပေါ့။ “အဓိက အားဖြင့်တော့ စက်ပစ္စည်းက အပြားတွေရယ်၊ လည်ပတ်နေတဲ့အရာတွေ နဲ့ပေါင်းပီး အလုပ်လုပ်နေတယ် ဆိုပါတော့ “ လို့သူက အိုမီနီ ကို သူက ပြောခဲ့တယ်။ “ရှူပ်ထွေးတဲ့ ဆားကစ်တွေနဲ့ အလုပ်လုပ်မယ်။ ဒါတွေကို နားလည်အောင် ကြိုးစားမယ်။ အဲဒါ ကျွန်တော်စိတ်ဝင်စားတာဗျ။”




ရှနွန်က လျှပ်စစ်ပစ္စည်းလိုအရာတွေကို သူ့အလိုလိုအလျောက်လျောက် အောတိုမစ်တစ် သွားနေအောင်လုပ်ချင်တယ်။ သူက circuit (လျှပ်စီးပတ်လမ်း) ဆားကစ်တွနောက်ကို လိုက်တယ်။ ကွာစီသင်္ချာသဘောတရားတို့၊ လောဂျစ်တို့ ဘာတို့နဲ့ တိုးတက်အောင် လုပ်ချင်တယ်။ သူက အဖွင့် အပိတ် ဆိုတဲ့ (ဆိုလိုတာက မီးခလုပ်အဖွင့်အပိတ် သဘောနဲ့တူတာပဲ) သဘောတရားကို သုညရယ် တစ်ရယ် (0 1) နဲ့စဉ်းစားပြနေတယ်။ ဒါက မှားရင်မှားမယ် မှန်ရင်မှန်မယ် တစ်ခုမဟုတ် နောက်တစ်ခု ဆိုတဲ့ အချက်ကို အခြေခံထားတယ်။ (သူက ပြောလိုက်သေးတယ်) “ဆိုကရေးတိသည် လူတစ်ယောက် ဖြစ်သည် “ ဆိုတဲ့အဆိုက မှန်တယ်ဆိုတဲ့ အချက်ကို ချပြတယ်။ တဖန် “လသည် အစိမ်းရောက်ချိစ် နဲ့ပြုလုပ်ထားသည်“ ဆိုတဲ့အဆိုက မှားသည် ဆိုတာကိုလည်း စဉ်းစားပြထားတယ်။




ဒိထက်မကပြောရရင်တော့ ရှနွန် က သူသင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့တဲ့ ရူပဗေဒပညာရပ်ကို မမေ့သေးဘူး။ အခြေခံကအစ မှတ်မိနေတယ်။ ဒီတော့ ဆားကစ်တွေ ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲဆိုတာ ကို သူက စဉ်းစားတတ်တယ်။ “သို့မဟုတ်“ “တစ်ခုမဟုတ် တစ်ခု“ “ နှစ်ခုပြိုင်တူ “ ဆိုတဲ့ လောဂျစ်တွေကို သူက အသုံးချတတ်တယ်။ သူနဲ့ အိုမနီ န့ ဲ အလုပ်တွဲလုပ်တုန်းက အချိန်တွေတော်တော်များများ ကုန်လွန်ခဲ့ရာမှာ အကျိူးတွေ ရှိခဲ့တယ်ပေါ့။ “တကယ်ပဲ တီထွင်ဖန်တီးမူတွေ ရှိခဲ့တယ်“ လို့သူက ရှနွန်က ပြောခဲ့ပါတယ်။




“သင်္ချာအော်ပရေးရှင်းတွေ အများကြီးလုပ်ပီး လျှပ်စစ်သဘောတရားတွေကို နားလည်အောင် လုပ်ရပါတယ်။ အစုသီအိုရီတွေကနေ ဆားကစ်တွေဆီကို ကူးရပါတယ်။ ဒီလိုနဲ့ သုညနဲ့ တစ် တွေကြီးပဲပါတဲ့ အော်ပရေးရှင်း ဘိုင်နိုမီရယ် အော်ပရေးရှင်း (Binomial Operation အဲဒါသင်္ချာသဘောတရားပါ။) ဆီကို သွားတယ်ပေါ့“ လို့ သူက ဆက်ပြောပြတယ်။ ဒါ့အပြင်ကို သူ က ဆက်ရှင်းပြသေးတယ်။ “အကယ်၍ X နံပါတ်က Y ဆိုတဲ့ နံပါတ်နဲ့တူတယ် ဆိုပါတော့။ ဒါဆိုရင် P,Q နဲ့ R ဆိုတဲ့ အော်ပရေးရှင်းကို လုပ်ပါမယ်။“ လို့သူက အဲသည် အချက်ကို ဆက်ပြောတယ်။ သည်ကနေ စီးရီးတွေ တည်ဆောက်ပြတယ်။ သည်နေရာမှာ လူတိုင်းနားလည်မယ့် အပေါင်း အနှူတ် အမြှောက် အစားတွေနဲ့ စက်ထဲမှာ တွက်ချက်ပြရာကနေ ဘယ်ဆားကစ်ကို ယူမလဲ လို့ ဆုံးဖြတ်ပါ့မယ်တဲ့။ (အဲ…ဘာတွေလဲတော့မသိဘူး ။ စာဖတ်သူလည်း သည်လိုပဲ ဖတ်သွားလိုက်ပေါ့။ သင်္ချာဘာသာရပ်က ကွန်ပြူတာမှာ ဘယ်လောက် အရေးပါလဲ ဆိုတာတော့ တွေ့ရပါတယ်။) (ကွန်ပြူတာခေတ်ကို မကူးခင် စပ်ကူးမတ်ကူးမှာ သူတို့တွေ ဘယ်လို အလုပ်လုပ်နေတယ် ဆိုတာလေး ပေါ်ရင် တော်ပါပီ)




အခုဆို အနှစ် ၆၀ ကြာပီ (တဲ့)။ အခုထိကို အဲသည်ကနေမတက်သေးပါဘူး။ ရှနွန်က အခုထက်ထိ ကွန်ပြူတာဆီကို ကူးဖို့အရေး ဘယ်ဆားကစ်ကို ရွေးရမယ်ဆိုတာ မသိသေးပါဘူး။ A ရယ် B ရယ် C ရယ်ကနေ လုံးချာလိုက်နေတုနး်ပါပဲ။ ပရိုကရမ်တွေလည်း ဆွဲလိုက်ရတာတဲ့။ ဒါပေမယ့် သည်နေရာမှာ ဖြတ်ပြောရရင်တော့တဲ့ ကလောက်ရှနွန် (ရှနွန်ရဲ့ နံမယ် အရှည်ပါ) ဟာ သီအိုရီပိ်ုင်းဆိုင်ရာမှာတော့ တော်တော်လေး ရှေ့ရောက်နေပါပီလို့ ပြောရမှာပါ။ ကွန်ပြူတာဒီဇိုင်း အုတ်မြစ်ကြီးအတွက် သူက ပုံတော့ ထွက်လာပီလို့ ဆိုတယ်။ ရှနွန်ရဲ့ ပညာလို့ဆိုရမယ့် မိုက်ကရိုဒီဇိုင်းတစ်ခုဟာ သူ့ကြောင့် အချိန်တွေ မလင့်ပဲ အဆင်သင့် ရှိနေခဲ့တယ်လို့ ပြောရမှာပါ။




ဟုတ်တယ်လေ ၁၉၃၇ခုနှစ် မှာ သည်လို စိတ်ကူးမျိူး ဗန်နာဗာဘွတ်ချ် တောင် သတိမထားမိခဲ့သေးဘူး။ အမှန်အတိုင်းပြောရရင် ရှနွန်ရဲ့ လုပ်ခဲ့တာက အသေးအမွှားလေးပါ။ အဲသည် ရှက်တတ်တဲ့ မီချီကန်က ကောင်ကလေးက ဒီလိုနက်နဲတဲ့ အရာလေးတစ်ခုရဲ့ပိုင်ရှင် လေးပေါ့လို့ ဝီနာက ဆိုခဲ့ပါတယ်။ ဘွတ်ချ်က သူ့ကို အဆင့်မြင့် လုပ်ငန်းစဉ်ထဲ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ထည့်ခဲ့တယ်။ အမ်အိုင်တီမှာတော့ သီအိုရီအရ တည်ဆောက်ထားတဲ့ အန်နာလော့ကွန်ပြူတာက ရုန်းကန်နေရဆဲပဲ။ ရှနွန်ရဲ့ဆားကစ်တွေနဲ့ ပေါင်းခဲ့တာတောင် နှေးနေသေးတယ်။ ဘွတ်ချ်ရဲ့ အားပေးမူကြောင့် ရှနွန်ဟာ ဒေါက်တာဘွဲ့အတွက် ကျောင်းဆက်တက်ခဲ့ပါတယ်။ တကမ္ဘာလုံး အမေရိကအပါအဝင်ပေါ့လေ လူတိုင်းက အတွက်အချက်ပိုင်းဆိုင်ရာမှာ အပြိုင်အဆိုင် လုံးပန်းလျက်ရှိနေကြပါတယ်။ အားလုံးရဲ့ ရည်မှန်းချက်က ဝီနာ ရေးဆွဲထားတဲ့ ခေါင်းစဉ်တွေ အပေါ်မှာ ဝဲပျံနေကြတယ်ပေါ့။




ဂျူနီယာဝင်း

Saturday, June 8, 2019

ဂျူနီယာဝင်း - ခေတ်ကို ပြောင်းလဲပေးခဲ့တဲ့ စာတမ်းတစ်စောင်


ဂျူနီယာဝင်း - ခေတ်ကို ပြောင်းလဲပေးခဲ့တဲ့ စာတမ်းတစ်စောင်

(အတွေးအမြင် ၃၂၁။ ဇွန် ၂၀၁၉ )(မိုးမခ) ဇွန် ၄၊ ၂၀၁၉






Vannevar Bush (ဗာနက်ဗာ ဘွတ်ချ်)


(2001 ခုနှစ်ထုတ် M. Mitchell Waldrop (အမ် မီချယ် ဝါလ့်ဒရော့) ရေးသားသော The Dream Machine မှ အခန်း ၂ The Last Transition မှ Memo of Vannevar Bush (ဘွတ်ချ် ထံကို ပေးပို့လိုက်သော စာတမ်းတစ်စောင် လို့တိုက်ရိုက်ဆိုလို့ရမယ် အပိုင်း) ကို ဘာသာပြန်ထားသည်။ J.C.R. Licklider နဲ့ သူ့ရဲ့ ပါစင်နယ်ကွန်ပြူတာ နည်းပညာတော်လှန်ရေး အကြောင်း ဆိုပါတော့ လို့စာအုပ်မှာ ကြော်ငြာထားပါတယ်။)


(Dream Machine “အိပ်မက်ထဲကစက်ပစ္စည်း“ အမည်နဲ့ သည်စာအုပ်ကို မိတ်ဆက်ထားခဲ့ပီးပါပီ။ “မစ်ဇူရီကကောင်ကလေး“ အခန်းမှာ Joseph Carl Robnett Licklider (J.C.R Licklider) (March 11, 1915 – June 26, 1990) ဂျူးဆက် ကားလ် ရော့ဘ်နက် လစ်ကလီဒါ (အတိုကောက် J.C.R ဒါမှမဟုတ်) ‘Lick’ လစ် ကိုမိတ်ဆက်ထားပါတယ်။ သူ့မိသားစုတွေနဲ့မိတ်ဆက်ပေးထားတယ်။ သူဟာ ဒေါက်တာဘွဲ့ရပီးလို့ သူ့ဘဝကို ထိမ်းကျောင်းတော့မယ့်အချိန် ၁၉၄၂ ကာလတွေမှာ မလွဲသာမရှောင်သာ ကမ္ဘာစစ်ကြီးနဲ့ တိုးခဲ့တယ်။ တတိယအပိုင်းမှာ “ငရဲခန်းတဖြစ်လဲ အလုပ်ခန်း“ အခန်းမှာ လစ် ဟာ စစ်အတွင်း သူ့အလုပ်တွေကို မရပ်မနားလုပ်ခဲ့၊ သူအိမ်ထောင်ကျခဲ့၊ နောက်တော့ ပညာရှာတဲ့နေရာမှာ လောဘကြီးကြီးရှာခဲ့တာမှာ ယခု ရောက်ရှိနေတဲ့ ကန်းဘရစ်ကနေ ၂မိုင်အကွာက မက်ဆက်ချူးဆက် စက်မူတက္ကသိုလ် Massachusetts Institute of Technology (MIT) (အမ် အိုင် တီ) က သူ့ကို ပညာတွေသင်ပေးမယ့်သူတွေရှိရာအရပ်သို့ တပည့်ခံရန် သွားခဲ့ပါတော့တယ် ဆိုပီး အဆုံးသတ်ခဲ့တယ်။


နောက်တော့ လစ် ရောက်လာမယ့် အမ်အိုင်တီ မှာ ရောက်နှင့်နေတဲ့ ပညာရှင်တွေ ထဲက မစ်ဇူရီ အရပ်က ကောင်ကလေး တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ Wiener (ဝီနာ) ရဲ့ အကြောင်းတွေ အများကြီး မိတ်ဆက်ပေးထားတယ်။ ၁၉၂၅ခုနှစ်တွေကတည်းက နေစလို့ ၊ အမ်အိုင်တီမှာ သူ့စိတ်ကူးတွေကို အကောင်အထည်ဖော်လို့၊ လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာဌာနက ပါမောက္ခ Vannevar Bush (ဗာနက်ဗာ ဘွတ်ချ်) နဲ့ တွေ့ဆုံဖို့ ဖြစ်လာတယ် ဆိုပီး အဆုံးသတ်ထားတယ်။ အရင်လမှာတော့ အမ်အိုင်တီ မှာ ရှိနှင့်နေတဲ့ Norbert Wiener ( နော်ဘတ် ဝီနာ )ဆိုတဲ့သူ တစ်ယောက်ကို မိတ်ဆက်ထားတယ် ။ အခုအဲသည်ရဲ့အဆက်ပါ။)

(အခုလမှာတော့ Vannevar Bush (ဗာနက်ဗာ ဘွတ်ချ်) ကိုယ်တိုင်ရေးသား ပြီး လူထုရှေ့ကို ချပြခဲ့တဲ့ နည်းပညာခေတ်တစ်ခုကို ပြောင်းလဲပေးမယ့် စာတမ်း တစ်ခုအကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ဖြစ်နေတဲ့ကာလ တစ်ခုကို ပုံဖော်ထားတယ်။)

Norbert Wiener ( နော်ဘတ် ဝီနာ ) က အချိန်သိပ်ဆွဲမနေဘူး။ သူက သိနေတယ်လေ။ စစ်ကြောင့် တော်တော်ကြီးမားတဲ့ အပျက်အဆီးတွေ လာတော့မယ်။ Vannevar Bush (ဗာနက်ဗာ ဘွတ်ချ်) လောက်တော့ အမှီလိုက်တယ်ပေါ့။ နှစ်တွေနည်းနည်းကြာလာတော့ နာဇီဟာ ဥရောပက ဂျူးတွေကို အိပ်မက်ဆိုးတွေ ပေးလာပီ ဆိုတာကို တွေ့တယ်။ သူဟာ (ဝီနာကိုပြောတာပါ) ညဘက် အိပ်လို့တောင်မပျော်တော့ပဲ စိတ်ရောဂါရလာတာ စိတ်ပညာဆရာဝန်ဆီတောင် အတင်းပို့ခံရတယ်။ ၁၉၃၅- ၃၆လောက်မှာတော့ ဝီနာဟာ ယခုအခါ ပီကင်းလို့ လူအများသိကြတဲ့ ဇင်းဟူရာ တက္ကသိုလ်မှာ ဧည့်သည်ပါမောက္ခအဖြစ် သွားရောက်ခဲ့ရတဲ့ကာလမှာ သူ့ဘဝရဲ့ အပျော်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့တယ်။ ပြောရရင်တော့ အဲဒီအရပ်မှာ ဘာမှအလုပ်မရှိပဲ အချိန်ဖြုန်းခဲ့ရတာပါ။ ဒါပေမယ့် အဲသည်လို ဘာအလုပ်မှမလုပ်ပဲ နေခဲ့ရတဲ့ အဲသည်ကာလ - သူကတော့ ဘာမှမစဉ်းစားပဲနေနေရတဲ့ ကာလ လို့ ပြောတယ်ဗျ - အဲသည်ကာလမှာ သူက တစ်ခုခု လုပ်တယ်ဆိုပါတော့။ ၁၉၄၀ နွေရာသီကာလ ဘွတ်ချ်က ဝီနာ ကို အလုပ်တစ်ခု စလုပ်ဖို့ကမ်းလှမ်းတယ်။ စစ်ကြီးထဲကို ဝင်ဖို့ တိုင်းပြည်၇ဲ့ လိုအပ်ချက်တစ်ခုကို တစ်ထောင့်တစ်နေရာက ဝင်ကြစို့ ဆိုပဲ။ ဝီနာ ကချက်ချင်း အ ဖြေ ပေးလိုက်တယ်။

ဘွတ်ချ် ကွန်ပြူတာတွေ ဆိုပီး သူ့သူငယ်ချင်းတွေကို အကြံစပေးတယ်။ အဲသည်ထဲမှာ နည်းပညာ ဆိုတဲ့အကြောင်းအရာတွေပါတယ်။ ၁၉၄၀ခုနှစ်မှာ အဲဒီအကြောင်းအရာဟာ တကယ်ပဲ လူတွေကြားထဲ ပြောစရာဆိုစရာ ဖြစ်လာတယ်။ ကွန်ပြူတာတွေကို တည်ဆောက်ကြပါစို့တဲ့။ အယ်နာလော့ကွန်ပြူတာ တဲ့၊ ဘိုင်နိုမီရယ် သင်္ချာတဲ့၊ တွက်ချက်မူပညာ တဲ့၊ များပြားတဲ့ ပမာဏတွေကို သိမ်းဆည်းပေးမယ်တဲ့၊ သံလိုက်တိတ်သားတွေနဲ့ အလုပ်လုပ်မှာ တဲ့၊ လျှပ်စစ်နည်းပညာနဲ့ အမြန်နှူန်းမြင့် ဆိုပဲ။ လူတွေက ပရိုဂရမ်တွေဆွဲပြီး ထိန်းချူပ်ပေးမယ် “အဲသည်လို ဟာတွေပါဝင်တဲ့ စက်ပစ္စည်း ဟာ အလုပ်လုပ်နိုင်ပီ ဆိုပါက ယနေ့ယခု သုံးနေတာတွေအားလုံး တကယ်ပဲ အသုံးမဝင်နီးပါး ဖြစ်သွားလိမ့်မယ်“ လို့ ဝီနာ ကဟောကိန်းထုတ်လိုက်ပါတယ်။ (အခုသည်မှာ သုံးထားတဲ့ ဝေါဟာရများဟာ အခုခေတ် မှာတော့ မဆန်းဘူးပေါ့ အဲသည်ခေတ်တုန်းက တော့ တကယ်ကို ဆန်းသစ်နေပါတယ်။)

ဝီနာ က ၁၉၄၀ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့မှာ စာမျက်နှာ ၂၀ မျက်နှာပါတဲ့ စာတမ်းတစ်ခုကို ထုတ်ပါတယ်။ ဘွတ်ချ် လက်ထဲ ရောက်သွားပါတယ်။ ဝါရှင်တန်က ရက်စ် ဆိုတဲ့ အဖြေကို မျော်လင့်လျက်နဲ့ပါ။ ဒါပေမယ့် အဖြေ က နိုး လို့ တုန့်ပြန်ပါတယ်။ ဘွတ်ချ် က သှုူ့သူငယ်ချင်းတွေဆီ ကို တကယ်လက်တွေ့ဆန်တဲ့ ပုံစံနဲ့ချည်းကပ်ဖို့ ယဉ်ယဉ်ကျေးကျေးပဲ အကြံပေးတယ်။ “တကယ်လက်တွေ့ဆန်ဆန် ဖြစ်အောင် ပြနိုင်ရမယ်“

ဝီနာ က စက်ပစ္စည်းပုံစံကို အကြမ်း ရေးဆွဲပေးပါတယ်။ တကယ်ပဲ လျှပ်စစ်ဆိုင်ရာ ဒစ်ဂျစ်တယ် ဆိုင်ရာ .. ယနေ့အသုံးပြုနေတဲ့ ကွန်ပြူတာ စက်ပစ္စည်း ပုံကြမ်း နီးပါး ပါပဲလေ။ ဘွတ်ချ် က ဒါကို လက်ခံဖို့ သိပ်မလွယ်သေးဘူး။ အဲသည်ခေတ်မှာ သည်လို စွန့်စားတဲ့အလုပ် ပိုက်ဆံငွေကြေး ပုံအောရမယ့်အလုပ် ။ သည်တော့ ဘယ်လို ဖြစ်မလဲ။

ကဲ… သည်တော့ မျှမျှတတ လုပ်ရအောင်။ ဘွတ်ချ်က ဝီနာ့အတွေးတွေ စိတ်ကူးတွေကို သည်လို လုပ်မယ်။ သူ့ရဲ့ နိုး က လအနည်းကြာရင် ဘာဖြစ်မလဲပေါ့။ သုတေသန အတွက်သုံးရတဲ့ ဒေါ်လာတွေကလည်း ရှားတယ်။ ဘွတ်ချ် အတွက်လည်း ရွေးစရာ သိပ်မရှိတော့ဘူး။ အဲသည်ကာလမှာ လန်ဒန်ကို ဗုံးချတဲ့ဒဏ်၊ ဂျာမန် သင်္ဘောတွေ မြောက်အန္တလန်တိတ်မှာ ပျက်စီးနေတဲ့သတင်းတွေ တက်လာတယ်။ အဲသည်တော့ ရေဒါ တို့၊ အမြောက်ပစ်လက်နက်တွေအတွက် ထိန်းချူပ်မူ စနစ်တို့၊ ရေငုတ်သင်္ဘောတွေအတွက် စစ် ရေးဆိုင်ရာတို့ ဘာတို့က လိုအပ်လာပီ။ အဲသည်တော့ ၁၉၄၁ခုနှစ်မှာ ကွန်ပြူတာဆိုတဲ့ ထိမ်းချူပ်ရေးစနစ်က သိပ်ကို လိုအပ်နေပီ။ ၁၉၄၀ မှာ ကွန်ပြူတာရဲ့ ခေတ်က အဝေးကြီးမှာလို ပြောရပေမယ့် သူ့ကို နည်းစနစ်ကျကျ သုံးဖို့အခြေအနေက ပေးလာပီ လို့ပြောရမယ်။ ဝီနာရဲ့ ကမ်းလှမ်းချက်ဟာ သီအိုရီအရတော့ ဒီဇိုင်း ဆွဲထားတယ်ဆိုသောလည်း သူ့လက်ရာက ကပျက်ကချော်တော့ ဖြစ်နေတယ်။ သူက အင်ဂျင်နီယာ စစ်စစ်တော့ မဟုတ်ဘူးလေ။ ဝီနာ ကိုယ်တိုင်လည်း သူ့ဟာသူ တော့ စိတ်မကောင်းဖြစ် နေပါတယ်။

“ဘွတ်ချ် က ခန့်မှန်းတန်ဖိုးကိုတော့တွက်ထားပေမယ့် ဆောက်လုပ်မယ်ဆိုရင် လိုရင်းတကယ်ရောက်ဖို့ တော်တော်ကြီးကို ရင်းရမှာ“ (ဟုတ်တယ် အဲဒါတော့ မှန်တယ်။ ခန့်မှန်းတန်ဖိုးထက် ၂ ဆ ၃ဆ တော့ ကုန်မှာသေချာတယ်။ အဲသည်အဆိုက အခုခေတ်ထိ မှန်နေတုန်းပါ။)

၁၉၄၀ တုန်းက ဒီဟာကို ချပြခဲ့စဉ်တုန်းကနဲ့ ယှဉ်ရင်တော့ အခု နည်းနည်းတော့ သဘောပေါက် လွယ်တယ်ပေါ့။ အခု ကျွန်တော်တို့က “ကွန်ပြူတာ“ ဆိုတဲ့စကားလုံးနဲ့ ယဉ်ပါးလာပီ။ စကားလုံးကို ပဲပြောတာနော်။ သူက အတွက်အချက်တော့ ကောင်းကောင်းလုပ်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် ဝီနာ က အဲသည်မှာတင် ရပ်မနေဘူး။ သူက “ခေတ်သစ် ဒစ်ဂျစ်တယ် ကွန်ပြူတာ“ ဆိုပီး ကွန့်ထားတယ်။ အထွေထွေသော အပိုင်းအစတွေကို ဆက်မှာတဲ့။ လူတွေနားလည်ထားတဲ့ တွက်ချက်ခြင်း ဆိုတာကို သူက နောက်တစ်နည်းနဲ့ ပြမှာ။ အဲသည်အချိန်တုန်းက ဝီနာ ရဲ့ စိတ်ကူးက လူတွေနားလည်ထားတာထက် ဟိုးအဝေးကို ရှေ့ရောက်နေသေးတယ်။ နေရာအနှံ့မှာ ဖြန့်ကျက်ထားတာတွေကို နည်းစနစ်မှန်မှန်ကန်ကန်နဲ့ အတူတကွ ပေါင်းစပ်မှာ။ အဲသည် အပြောင်းအလဲက တကယ်ပဲ အရှိန်အဟုန်နဲ့ တိုးတက်သွားမှာ ဖြစ်တယ်။ အကယ်၍ အလုပ်တကယ်ဖြစ်ရင်ပေါ့။

အခု အပြောင်းအလဲက Analog computer အန်နာလော့ကွန်ပြူတာ ကနေ Digital computer ဒစ်ဂျစ်တယ်ကွန်ပြူတာ ကို ဖြစ်တယ်။ Differential Analyzer ဒစ်ဖရင်ရှယ် အန်နာလိုင်ဇာ ဆိုတဲ့ လက်နဲ့တွက်ချက်ကြတဲ့ ဆီကနေ စက်ပစ္စည်းဆီကို သွားမှာ ဖြစ်တယ်။၁၉၄၀ တုန်းကတောင်မှ ဒစ်ဂျစ်တယ်တွက်ချက်မူမှာ တိကျမူ ကနည်းနည်း လိုနေသေးတယ်။ Calculator (ကယ်ကူလေတ) ဆိုတဲ့ ဂဏာန်းတွက်စက်က ၂ နဲ့ ၂ပေါင်း ၄ ဆီကနေ တက်တာမဟုတ်ဘူးလေ။ အဲ.. နောက်တော့ ဒစ်ဖရင်ရှယ် အန်နာလိုင်ဇာ နဲ့ကျတော့ ၄ အပေါင်း သို့မဟုတ် အနှူတ် ၂ ဆိုတာမျိူးတွေ ရလာတာ။ ဒါပေမယ့် သူ့မှာ အမြန်နူန်းက မရှိသေးဘူး။ အထူးသဖြင့် ကြီးမားတဲ့ ဂဏာန်းတွေထည့်လိုက်ရင် ပြဿနာတွေ ဖြစ်နေတယ်။

ဘွတ်ချ်နဲ့ သူ့သူငယ်ချင်းတွေကတော့ အန်နာလော့စက်ပစ္စည်းတွေကို ကောင်းတယ်လို့ပဲ မြင်ပါတယ်။ အဖြေကောင်းကောင်း မထုတ်နိုင်သေးသောလည်း ကမ္ဘာကိုတော့ ချပြနိုင်တယ်လေ။ နည်းလား။ လူတွေရဲ့ မျက်စိတွေကိုတော့ ဆွဲဆောင်နိုင်ပါတယ်။ ဘွတ်ချ်က “သင်္ချာပညာကို အနည်းဆုံးတော့ အသက်ဝင်လာအောင် လုပ်ပြနိုင်ပါတယ်“ လို့ရေးသားခဲ့ပါတယ်။ ဒစ်ဂျစ်တယ် ကွန်ပြူတာ ကျပြန်တော့ လူသေတစ်ကောင်လိုပဲ မြင်တယ်။ သူက လျှပ်စစ်ဓါတ်တွေနဲ့ ဝါယာကြိုးတွေနဲ့ ပဲ အလုပ်လုပ်နေတာကိုး။


အဲသည်လို အမြင်မျိူးကို ဘွတ်ချ် က ၁၉၅၀ ကာလတွေမှာ ခံစားမိတာ။ သူ စ ခဲ့တဲ့ အန်နာလော့ ကွန်ပြူတာဆီကို ပြန်သွားဖို့လုပ်ခဲ့ပေမယ့် သူ ကွယ်လွန်သည့်တိုင် သူ့ဆန္ဒဟာ မအောင်မြင်ခဲ့ဘူး။ ဒါပေမယ့် သူရဲ့ ၁၉၃၉ ပုံကြမ်း ‘Memex’ (မီးမက်စ်) (အင်တာနက်ခေတ်ကို ရောက်ဖို့ခြေလှမ်းမယ့် နည်းပညာပုံကြမ်းတစ်ခု) ဟာ အဲသည်ကာလမှာပဲ အရောင် တောက်လာပီ။ သူ့သူငယ်ချင်း မိတ်ဆွေတွေဆီက ပြန်ကြားရတာတော့ သူက “သည် တော် တော် သောက်သုံးမကျတဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ် ကွန်ပြူတာ“ ဆိုပီး ဆဲဆိုခဲ့တယ် ဆိုပဲ။

ပြောရရင်တော့ ကံကြမ္ဗာဆိုတာ လှောင်ပြောင်တတ်သလား လို့ မေးရမလိုပဲ။ အသေအကြေလုပ်ခဲ့တဲ့ အရာတစ်ခုဟာ တကယ်တန်းကျတော့ ဘာမှမဟုတ်ဘူး ဆိုတာ ကိုယ်တွေ့သူတွေ့လာရတော့လေ။ အန်နာလော့ကွန်ပြူတာတွေနေရာမှာ ဒစ်ဂျစ်တယ်ကွန်ပြူတာတွေ ဝင်ရောက်လာတာဟာ ဟာသလိုလိုပါပဲ။ ဘာမှ အထူးတလည် တီထွင်မူတွေ မပါပဲနဲ့ ကြိုးတွေ၊ အီလက်ထရွန်တွေ၊ လျှပ်စစ်သံလိုက်တွေနဲ့တင် အလုပ်ဖြစ်နေတာ ဆိုတော့လေ။ လူကလုပ်တာဆိုလို့ ခလုပ်လေးနှိတ်တဲ့ အလုပ်ပဲ အားစိုက်ရတယ်ပေါ့။ အနောက်ကနေတော့ ပရိုဂဂရမ်တွေ ဆွဲရ၊ ဘာညာတော့ ရှိတာပေါ့။ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ်လေ အခုလက်ရှိ အင်တာနက်ကွန်ပြူတာခေတ်ဟာ Vannevar Bush (ဗာနက်ဗာ ဘွတ်ချ်) သူ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် Differential Analyzer ဒစ်ဖရင်ရှယ်အန်နာလိုင်ဇာ ဆိုတဲ့ စက်ပစ္စည်းတွေ နည်းပညာတွေကနေ စခဲ့ကြတာဖြစ်လို့ သူ့ကိုတော့ ကျေးဇူးတင်ရမယ့်လူသား တစ်ယောက် ဆိုတာကိုတော့ ယနေ့ခေတ်လူတွေ သိထားကြဖို့လိုတာပေါ့။

ဂျူနီယာဝင်း

Thursday, May 2, 2019

ဂျူနီယာဝင်း - အကူးအပြောင်းကာလ

ဂျူနီယာဝင်း - အကူးအပြောင်းကာလ

(အတွေးအမြင် ၃၂၀ ၊ ၂၀၁၉ မေလ )

မိုးမခ၊ မေ ၂၊ ၂၀၁၉




























(2001 ခုနှစ်ထုတ် M. Mitchell Waldrop (အမ် မီချယ် ဝါလ့်ဒရော့) ရေးသားသော The Dream Machine မှ အခန်း ၂ The Last Transition ကို ဘာသာပြန်ထားသည်။ J.C.R. Licklider နဲ့ သူ့ရဲ့ ပါစင်နယ်ကွန်ပြူတာ နည်းပညာတော်လှန်ရေး အကြောင်း ဆိုပါတော့ လို့စာအုပ်မှာ ကြော်ငြာထားပါတယ်။)

(Dream Machine “အိပ်မက်ထဲကစက်ပစ္စည်း“ အမည်နဲ့ သည်စာအုပ်ကို မိတ်ဆက်ထားခဲ့ပီးပါပီ။


“မစ်ဇူရီကကောင်ကလေး“ အခန်းမှာ Joseph Carl Robnett Licklider (J.C.R Licklider) (March 11, 1915 – June 26, 1990) ဂျူးဆက် ကားလ် ရော့ဘ်နက် လစ်ကလီဒါ (အတိုကောက် J.C.R ဒါမှမဟုတ်) ‘Lick’ လစ် ကိုမိတ်ဆက်ထားပါတယ်။ သူ့မိသားစုတွေနဲ့မိတ်ဆက်ပေးထားတယ်။ သူဟာ ဒေါက်တာဘွဲ့ရပီးလို့ သူ့ဘဝကို ထိမ်းကျောင်းတော့မယ့်အချိန် ၁၉၄၂ ကာလတွေမှာ မလွဲသာမရှောင်သာ ကမ္ဘာစစ်ကြီးနဲ့ တိုးခဲ့တယ်။


တတိယအပိုင်းမှာ “ငရဲခန်းတဖြစ်လဲ အလုပ်ခန်း“ အခန်းမှာ လစ် ဟာ စစ်အတွင်း သူ့အလုပ်တွေကို မရပ်မနားလုပ်ခဲ့၊ သူအိမ်ထောင်ကျခဲ့၊ နောက်တော့ ပညာရှာတဲ့နေရာမှာ လောဘကြီးကြီးရှာခဲ့တာမှာ ယခု ရောက်ရှိနေတဲ့ ကန်းဘရစ်ကနေ ၂မိုင်အကွာက မက်ဆက်ချူးဆက် စက်မူတက္ကသိုလ် Massachusetts Institute of Technology (MIT) (အမ် အိုင် တီ) က သူ့ကို ပညာတွေသင်ပေးမယ့်သူတွေရှိရာအရပ်သို့ တပည့်ခံရန် သွားခဲ့ပါတော့တယ် ဆိုပီး အဆုံးသတ်ခဲ့တယ်။


နောက်အရင်တလကတော့ လစ် ရောက်လာမယ့် အမ်အိုင်တီ မှာ ရောက်နှင့်နေတဲ့ ပညာရှင်တွေ ထဲက မစ်ဇူရီ အရပ်က ကောင်ကလေး တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ Wiener (ဝီနာ) ရဲ့ အကြောင်းတွေ အများကြီး မိတ်ဆက်ပေးထားတယ်။ ၁၉၂၅ခုနှစ်တွေကတည်းက နေစလို့ ၊ အမ်အိုင်တီမှာ သူ့စိတ်ကူးတွေကို အကောင်အထည်ဖော်လို့၊ လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာဌာနက ပါမောက္ခ Vannwvar Bush (ဗာနက်ဗာ ဘွတ်ချ်) နဲ့ တွေ့ဆုံဖို့ ဖြစ်လာတယ် ဆိုပီး အဆုံးသတ်ထားတယ်။ အခု အဲသည်ကရဲ့အဆက်ပါ။ အခုအဆက်မှာ အမ်အိုင်တီ မှာ ရှိနှင့်နေတဲ့ နောက် တစ်ယောက်ကို မိတ်ဆက်ထားတယ်။)

(အခု သည် အခန်းမှာ Vannevar Bush (ဗာနက်ဗာ ဘွတ်ချ်) ၊ Norbert Wiener ( နော်ဘတ် ဝီနာ ) တို့နံမယ်တွေ အများဆုံးတွေ့ရမယ် ဆိုတာ ကြိုတင် ပြောထားပါရစေ။ လစ် တစ်ယောက်ကတော့ ရောက်မလာသေးပါဘူး။)

၁၉၂၀မှာ သူတို့၂ဦး (ဘွတ်ချ် နဲ့ဝီနာ ) တွေ့ဆုံစဉ်မှာ ဘွတ်ချ် က အသက် ၃၅ ဝန်းကျင်ပါ။ ဘွတ်ချ် အကြောင်းကို ပြောရရင် သူက နယူးအင်္ဂလန်သမားစစ်စ်၊ သင်္ဘောကပ္ဗတိန်လည်း လုပ်ဖူးတယ်၊ သူက ခြေဦးတည့်ရာ သွားလာလည်ပတ်နေထိုင်သူလိုလို၊ တကိုယ်တည်းနေတဲ့ ရှင်းရှင်း ဘွင်းဘွင်းသမားပေါ့။ Uncle Sam အန်ကန်ဆမ် ဆိုတဲ့ ဝတ္တုထဲကသူလို့သာ မြင်ကြည့်လိုက်၊ မုတ်ဆိတ်မွေးတွေကိုတော့ ဖယ်လိုက်ပေါ့နော်။

(Uncle Sam ကို သူကရှင်းမထားလို့ ဘာသာပြန်သူက ဝင်ရှင်းပေးပါ့မယ်။ အန်ကယ်ဆမ် Uncle Sam ရဲ့ ထိတ်စီး စာလုံးတွေကို ယူလိုက်ရင် US အမေရိက ပါ။ အမေရိကန်အစိုးရ သို့မဟုတ် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ရဲ့အမျိူးသားကိုယ်စားပြုဖြစ်ပါတယ် ဒဏ္ဍာရီ အရ တော့ ၁၈၁၂ ခုနှစ် စစ်အတွင်းမှာ Samuel Wilson ဆယ်မြူရယ် ဝီလ်ဆင် ကိုခေါ်တယ်လိုု့ဆိုတယ်။ ၁၈ရာစု မှာ သူက နယူးယောက် က ထရွိင် မြို့ကလေးကို ပထမဦးဆုံး အခြေချခဲ့တဲ့ သူတွေထဲမှာ တစ်ယောက် ဖြစ်တယ် ဆိုပါတယ်။ သို့သော် ၁၉ ရာစု အစောပိုင်းမှာ အန်ကယ်ဆမ် အမည်ကို နိုင်ငံရေးခံစားချက်တွေနဲ့ ခေါ်ဝေါ်ကြတယ်။


အန်ကယ် ဆမ် ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကို ဖော်ညွှန်းသော ကိုလန်ဘီယာ အစိုးရ လို့ ဆိုတယ်။ James Montgomery Flagg (J.M. Flagg) ဂျေအမ်ဖလက်ချ် ဆိုတဲ့ အမေရိကန် ကာတွန်းဆရာ တစ်ဟောက်က အန်ကယ်ဆမ် ပိုစတာကို ၁၉၁၇ခုနှစ်မှာ ရေးဆွဲခဲ့တုန်းက သူ့ရဲ့ ပုံကို အန်ကယ်ဆမ် ဆိုပီး ထည့်ဆွဲခဲ့တယ်။ ပိုစတာ မှာ “သင့်ကို အမေရိကန် စစ်တပ် က အလိုရှိသည်“ လို့ လက်ညိုးထိုးနေတဲ့ပုံကိုရေးဆွဲထားတယ်။ ဦထုတ်နဲ့ မှူတ်ဆိတ်မွေးတွေနဲ့ပေါ့။ စာရေးဆရာက အန်ကယ်ဆမ် လို့ပြောလိုက်ရင ်စာဖတ်သူတွေက အဲဒါပိုစတာကို အလိုလို မြင်ယောင်သွားကြမှာမို့ သူက မရှင်းပဲ ရေးခဲ့တာ ဖြစ်ပုံရပါတယ်။ ဆောင်းပါးကို ဆက်ပါ့မယ်။)

သူ (ဘွတ်ချ် ) က တကယ်ပဲ ပြိုင်ဘက်ကင်းတဲ့သူ၊ သြဇာအာဏာရှိတဲ့သူပါ။ ကွန်ပြူတာဟာ့ဝဲတွေကို ဖွတ်ဖွတ်ကြေနေတဲ့ ဝီနာ က ဘွန်ချ် ကို တွေ့လိုက်ရတာ အံ့သြမှင်သက်သွားတယ် ဆိုပဲ။ ‘အမေရိကမှာ နည်းပညာရပ်ဆိုင်ရာ ကြီးကျယ်ဆုံးပုဂ္ဂိ်ုလ် တစ်ဦးကို တွေ့လိုက်ရတာပါပဲ“ တဲ့။ ဝီနာ ကဆိုပါတယ်။ နောက်တော့ သူကပဲ အခုလို ကောက်ချက်ချ လိုက်သေးတယ် ။ “ဒီလူက .. သူ့လက်တွေနဲ့ ရော၊ သူ့ဥနှောက်နဲ့ပါ စဉ်းစားတာဗျ။“ (ဆိုလိုတာက ဘွတ်ချ် က ဥနှောက်နဲ့ စဉ်းစားတာတွေကို လက်တွေ့လုပ်တတ်သူ လို့ဆိုလိုပုံပါ။)

ကုန်ကုန်ပြောရရင်တော့ ဝီနာ့အတွက် ဘွတ်ချ် က သူသိသမ ျှ အတွက်အချက်စက်ပစ္စည်းတွေကို အိတ်သွန်ဖာမောက် ဝေမ ျှခံစားပေးတဲ့သူပါတဲ့။ မှန်ပါတယ်။ တခြားသော အဖွဲ့သားတွေက အတွက်အချက်တွေနဲ့ ညင်းခုန်မယ် ပြောကြဆိုကြမယ် ဆိုရင် သူတို့က ရှူပ်ထွေးတဲ့ ဒါမှမဟုတ်လည်း စိတ္တဇ ဆန်တဲ့ ကျိူးကြောင်းဆင်ခြင်သုံးသပ်တဲ့ နည်းပညာမျိူးနဲ့ ချည်းကပ်မယ်။ Slide rule (ဆလိုက်ရူး) (အဲဒါက ဂဏာန်းတွက်စက်မပေါ်ခင် အင်ဂျင်နီယာကျောင်းသားတွေ သုံးတဲ့ စက်ပစ္စည်းပါ။ ကိုယ့်ဦးလေးတွေထဲမှာ အင်ဂျင်နီယာ ကျောင်းထွက်တွေပါရင ်မေးကြည့်ပါ။ သူတို့ရှင်းပြပါလိမ့်မယ်။ အခုအဲသည်ခေတ်တုန်းက ဂဏာန်းတွက်စက် မပြောနဲ့ စလိုက်ရူးတောင် အစပဲရှိဦးမယ်။) အဲဒီ စလိုက်ရူးတွေဟာ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ၊ အင်ဂျင်နီယာတွေ အတွက် မရှိမဖြစ် အသုံးပြုနေရတဲ့ စက်ပစ္စည်းတွေ ဖြစ်နေတယ်။ ကိန်းဂဏာန်းအကြီးကြီးတွေ ကိုင်တွယ်ဖို့ သုံးတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီခေတ်တုန်းကတော့ သူတို့က အဲဒီလို အတွက်အချက်တွေ လုပ်ပေးနေတဲ့ စက်ကရိယာတွေရဲ့ အလုပ်တွေကို မိန်းမတွေရဲ့အလုပ် လို့ ခေါ်တယ်။ ၁၉ ၂၀ ခုနှစ်တွေမှာ ကွန်ပြူတာ ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို အလုပ် ဆိုတဲ့ သဘောတရားမျိူးနဲ့ သုံးကြတယ်။ လက်နှိတ်စက်သမားတွေ လို အလုပ်လုပ်နေရတဲ့ပုံစံပေါ့။ အတွက်အချက်လုပ်ပေးတဲ့ စက်ပစ္စည်းတဲ့။ သူတို့က အဲဒါကို အလကားတောက်တိုမယ်ရအလုပ် လို့အကြမ်းစားခေါ်ဝေါ်ကြပါတယ်။

ဝီနာ က သင်္ချာပညာရှင်တွေ ကြားထဲမှာ ရောက်နေသောလည်းပဲ သူ့အလုပ်က ကွန်ပြူတာပါ။ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းမှာ သူလုပ်ရတာက ကိန်းဂဏာန်းတွေကို တွက်ချက်ရတာတွေနဲ့ပါ။ ပန့်ချ် ဆိုတဲ့ အပေါက်လေးတွေပါတဲ့ ကဒ်ပြားလေးတွေသုံးပီး အဲသည်ကနေ စက်ပစ္စည်းထဲကို ပေါင်းထည့်ရတဲ့ အလုပ်ကို သူလုပ်ပါတယ်။ (Punch ပန့်ချ် ကဒ်တွေအကြောင်းလည်း ကွန်ပြူတာဌာနက အသိအကျွမ်းတွေကို မေးကြည့်ပါ။ လူကြီးတွေ ကောင်းကောင်း ရှင်းပြနိုင်ပါတယ်။) အမှန်တော့ ဝီနာ က ဟားဗက်တက္ကသိုလ် ဇီဝဗေဒဌာနမှာ တက်ခဲ့တာပါ။ သူ့ရဲ့ပြင်မရတဲ့ အကျင့်ဆိုးကလေးတွေကြောင့် ဓါတ်ခွဲခန်းထဲ မှာပြသနာဖြစ်ရလွန်းလို့ဆိုပီး သူ့ကို သင်္ချာဘက်ကို ပို့လိုက်တယ်။ ဒါကိုက သူ့ဥနှောက်ကို သိပ္ပံပညာရပ်မှာ အသုံးပြုဖို့ ဖြစ်လာပါတယ်။ ဝီနာ့အတွက်တော့ တွက်ချက်ခြင်း ကွန်ပြူတာနည်းပညာဟာ သူ့ကို စိန်ခေါ်နေပါတယ်။ အဲသည်နည်းပညာကို တာဝန်တစ်ခုလိုယူပီး လုပ်နေရတာကိုက သူ့အရည်အချင်းကို သွေးနေရတယ်လို့ ဆိုရမှာပါ။

ကဲ.. အခု ဗာနက်ဗာဘွတ်ချ် ဘက်ကို လှည့်ပါမယ်။

ဘွတ်ချ် ဟာ ၁၉၂၅ ခုနှစ်ပိုင်းလောက်မှာ အဲသည်ကာလပိုင်းလောက်တုန်းက ပြဿနာအကြီးဆုံးလို့ ဆိုနိုင်တဲ့ နည်းပညာပြဿနာတွေကို လ ျှပ်စစ်ဗေဒဆိုင်ရာ နက်ဝေါ့နည်းပညာနဲ့ ဖြေရှင်းဖို့ ကြိုးစားခဲ့သူပါ။ Network ( နက်ဝေါ့ ဆိုတာ ဖြန့်ကျက်နတဲ့ ကွန်ရက်တွေပေါ့။) ကိုလေ့လာလိုက်စား ဖို့ဆိုရင် အင်မတန်ကို လေ့ကျင့်တတ်မြောက်ထားရမယ့် အခြေခံဝိသေသတွေ ရှိရမယ်။ လက်နဲ့ချည်းပဲတော့ ဖြေရှင်းလို့မရနိုင်ပါဘူး။ အဆင့်မြင့်တဲ့ ဗို့အားတွေကို ထိမ်းကျောင်းမယ့် စွမး်အင်ပြည့်ကုမဏီတွေပါရမယ်။ ဘွတ်ချ်ဟာ နောက်ထပ် ပိုကောင်းတဲ့ နည်းတွေရှိရမယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။

သူပြောတာမှန်ပါတယ်။ ၁၉၂၇ခုနှစ်မှာ စက်ကရိယာတွေနဲ့ စမ်းသပ်မူတွေ လုပ်တယ်။ ဘွတ်ချ်နဲ့ သူ့ကျောင်းသားတွေဟာ Differential Analyzer (ဒစ်ဖရန်ရှယ်အနာလစ်ဆစ် ဆိုတဲ့ အဆင့်မြင့်သင်္ချာ ပညာရပ်) ကိုအသုံးပြုထားတဲ့ တည်ဆောက်မူ ကိုစတင်ပြီး လုပ်ကြည့်တယ်။ အဲသည်မှာ ဂီယာတို့၊ ဆွဲသီးတို့၊ ချိန်သီးတို့ ဘာတို့ညာတို့ ပါတယ်။ ၁၉၃၀မှာ Analog computer (အန်းနာလော့ကွန်ပြူတာ) ဆိုတာ ဖြစ်လာတယ်။ အဲသည်စက်ပစ္စည်းက ဒစ်ဂျစ်တယ် ကမ္ဘာကြီးအဖြစ် ကို ပုံသွင်းလာတော့မယ့်၊ ကိန်းဂဏာန်းတွေမပါတဲ့ သင်္ချာကိန်းထွေတွေ သာပါတဲ့ လုပ်ငန်းကြီးတစ်ခုပေါ့။


ဥပမာပြောရရင် …. ဥပမာ စွမ်းအင်သုံးကွန်ယက်တစ်ခုကို ဖြေရှင်းမယ် ဆိုပါတော့။ ကိန်းထွေတစ်ခုကို တဖက်မှာ ထားမယ်။ အဲဒါနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ လျှပ်စစ်လှိူင်းတစ်ခုက တဖက်မှာ စမ်းစစ်မယ်တဲ့။ အဲသည်လိုနဲ့ ဆက် သွားမယ် တဲ့။ အဲဒါကို ပရိုဂရမ် လို့ခေါ်မယ်တဲ့။ ကွန်ယက်ညီမ ျှခြင်းတွေကို အဲသည်နည်းနဲ့ ဆက် ဆက်သွားတဲ့အခါ ဂီယာတို့ ချိန်သီးတို့ ဘာတို့ကလည်း သူ့ဟာနဲ့သူ ဆက်သွယ် လာရင်းကနေ ညီမ ျှခြင်းတွေပါတဲ့ ပုံစံတစ်ခု ရလာမယ်။ အဲသည်လိုနဲ့ ကွန်ပြူနာ မော်ဒယ်တစ်ခုဟာ ရုပ်လုံးပေါ်လာပါတော့တယ်။ (အဲဒါ သူရေးထားတဲ့အတိုင်းပါပဲ၊ အမှန်အတိုင်းပြောရရင် ဘာတွေမှန်းမသိဘူး။ နားလည်သလို ကြည့်ပီး ပြန်ပေးထားတာပါ။)

(Analog computer (အန်းနာလော့ကွန်ပြူတာ) ဆိုတာကို နားလည်သလောက် ရှင်းပြပါ့မယ်။ အန်းနာလော့ ဆိုတာ ဒစ်ဂျစ်တယ် နဲ့ မတူတဲ့ အရာပေါ့။ ဥပမာ အန်းနာလော့ နဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ် ကွာခြားချက်ကို ပြောရရင် အင်နာလော့ က အချက်အလက်တွေနဲ့ဖော်ပြတယ်၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်က ကိန်းဂဏာန်းတွေနဲ့ဖော်ပြတယ်။ အခု အန်းနာလော့ ကွန်ပြူတာဆိုတာ အချက်အလက်တွေနဲ့ တည်ဆောက်ထားတယ်။ ရှင်းမှ ပိုရှူပ်သွားတယ်ဆိုရင် အဲဒါကိုကျော်သာဖတ်သွားပါ။)

သူတို့လုပ်ရကျိူးနပ်ပါတယ်။ နောက်ဆုံးအဆင့်က တော်တော် ရှူပ်ထွေးပါတယ်။ သူတို့ဆွဲထားတဲ့ ကွန်ယက်ကို လုပ်ငန်းခွင်ဝင်ဖို့ ၂ ရက်လောက်ကြာတယ်။ သည်တော့ နောက်ဆုံးတော့ သူတို့ ဟိုဆက် သည်ဆက်လုပ်ထားတဲ့ အရာက ပြီးသွားပီ ဆိုပါတော့။ သူတို့ချရေးထားတဲ့ ညီမ ျှခြင်းက ရိုးရှင်းလိုက်ပုံများ မော်တာတစ်ခု နှိူးရသလောက်ပါပဲတဲ့။ ဂီယာကလည်း အလုပ်လုပ်တယ်၊ ဆွဲသီးကလည်း သွားနေတယ်၊ ဒုတ်တံကလည်း လည်တယ်၊ ခဲတံလို အချောင်းလေးကလည်း ပေးထားတဲ့ စာရွက်တွေပေါ်မှာ ရေးခြစ်နိုင်တယ်။ ဟော…. ရက်တွေ၊ နေ့တွေ၊ ရက်သတ္တပါတ်တွေပေါင်းများစွာ တွက်ချက်နေရတဲ့ ကိန်းဂဏာန်းတွေရဲ့ အဖြေတစ်ခုဟာ မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ထွက်လာပီ။ အဖြေမှန်နဲ့ ၂ ရာခိုင်နှူနး်လောက်ပဲ လွဲပါသတဲ့။

သိပ္ပံပညာရှင် တွေနဲ့ သုတေသနပညာရှင်တွေအတွက် ဆလိုက်ရူးနဲ့ တွက်ချက်တဲ့စက်ပစ္စည်းတွေ သုံးပီး ချွေးတလုံးလုံးနာရီပေါင်းများစွာ အလုပ်လုပ်နေရာကနေ အခုရလိုက်တဲ့ တီထွင်မူကတော့ တကယ်ပဲ ဘုရားပေးတဲ့ဆုပါပဲ။ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွေမှာ ကမ္ဘာပေါ်က သုတေသနပညာရှင်တွေဟာ ရူပဗေဒ၊ အက်တောမစ် ရူပဗေဒ၊ ငလျင်လှိူင်းဗေဒ၊ အာကာသဆိုင်ရာ ဗေဒ စတဲ့ ပညာရပ်တွေကို လေ့လာလိုက်စားရင်းနဲ့ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ သံလိုက်ဓါတ်စက်ကွင်း တွေအကြောင်းကိုပါ တွက်ချက်လာနိုင်ကြတယ်။ ဒါဟာ “အန်းနာလော့ စက်ပစ္စည်း“ လို့ သူတို့ခေါ်ဝေါ်လာတဲ့ တီထွင်မူကြောင့်ပါပဲ။ နော်ဘတ်ဝီနာ ဟာ ဘွတ်ချ်ရဲ့ ဓါတ်ခွဲခန်းမှာ နှစ်များစွာ ပုံမှန် လာရောက်သူဖြစ်လာတယ်။ သူတို့၂ယောက် မိတ်ဆွေတွေဖြစ်လာတယ်။ သူ့စိတ်ထဲမှာ “သင်္ချာပညာရှင်နဲ့ အင်ဂျင်နီယာပညာရှင် ဟာ အတွဲတွေဖြစ်လာလိမ့်မယ်လို့ စိတ်ကူးထဲမှာတောင် မထင်မိပါဘူး“ တဲ့။

ဘွတ်ချ်မှာ ဒိထက်မက ကြီးကျယ်တဲ့ စိတ်ကူးတွေ ရှိပါတယ်။ ၁၉၃၅ နွေဦးရာသီမှာ ဘွတ်ချ် က အမြင့်ဆုံးအလျင်နဲ့ အလုပ်လုပ်ပေးမယ့် လ ျှပ်စစ် ပတ်လမ်းတွေအတွက် အခြေခံပီး ဒုတိယမျိူးဆက်တွေအတွက် တဲ့၊ ဒစ်ဖရင်ရှယ်အနာလစ်ဆစ် ကိုအခြေခံတဲ့ တိုးတက်မူတစ်ခုရရှိဖို့ Rockerfeller Foundation (ရော့ကာဖယ်လာဖောင်ဒေးရှင်း) ကို ဒေါ်လာ ၈သောင်းခွဲ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့တယ်။ ဟုတ်တယ်.. အဲ သည် စက်ပစ္စည်းအသစ်က အန်းနာလော့ကွန်ပြူတာ (လို့ခေါ်ဝေါ်တော့မယ့် အမည်) အတွက်ပရိုကရမ်တွေ ဘာတွေဆွဲပေးတော့မှာ။ ရေးဆွဲလိုက်တဲ့ ညီမ ျှခြင်းတိုင်းအတွက် ပုံစံသစ်တစ်ခုကို ပေးတော့မှာ။ ဒုတ်ချောင်းတွေ၊ ဂီယာတွေ၊ ဆွဲသီးတွေ အစား ဗို့အားတို့၊ လ ျှပ်စစ်ပတ်လမ်းတို့ ရောက်လာတော့မှာ။ Rockerfeller Analyzer “ရော့ကာဖယ်လာ အန်နာလစ်ဇာ“ လို့ သူတို့ခေါ်ဝေါ်လိုက်တဲ့ အဲသည် တီထွင်မူဟာ ၁၉၄၂ခုနှစ်မှာ နောက်ဆုံး ထွက်လာတော့မယ်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်းမှာ အလုပ်လုပ်ပေးတော့မယ် တဲ့။

ဘွတ်ချ် က သိပ်ကို ရည်မှနး်ချက်ကြီးမားတဲ့သူပါ။ သူ့ရဲ့ ရော့ကာဖယ်လာ ပရောဂျက်ကြီးကနေ မိုက်ကရိုဖလင်တို့၊ ဖိုတိုခန်းတို့၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်တို့ဘာတို့ဆီကိုပါ တွက်ချက်ပေးတော့မှာ။ သို့သော်လည်း အဲသည်ကိုဦးတည်လာနေတဲ့ သူ့ရဲ့ ကမ်းလှမ်းချက်တွေဟာ ၁၉၃၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီတိုင်အောင် အဲသည် အသီးအပွင့်တွေ မစားရသေးဘူး။ (ဆိုလိုတာက အဲဒါတွေ အကောင်အထည်ပေါ်လာဖို့ ပိုက်ဆံလိုတယ်လေ။)


Carnegie Corporation (ကားနက်ဂျီကော်ပိုရေးရှင်း)က နောက်ဆုံးမှာ (၁၉၃၉ ဇန်နဝါရီမှာ) ဒေါ်လာ ၄သောင်းခွဲနဲ့ မ တည်ပေးဖို့ သဘောတူလိုက်တယ်။ စင်တာအသစ်တစ်ခု ဖိုးပေါ့။ အဲသည် လုပ်ငန်းစဉ် ဆက်သွားဖို့ကို Vannwvar Bush (ဗာနက်ဗာ ဘွတ်ချ်) မပါပဲ ဖြစ်မလား စဉ်းစားကြည့်လေ။ ပိုက်ဆံတွေ MIT (မက်ဆက်ချူးဆက် စက်မူတက္ကသိုလ်) ရောက်လဲ ရောက်ရော၊ ဘွတ်ချ် က ထွက်သွားယ်။

အမှန်တော့ ဘွတ်ချ်က ၁၉၃၂ ခုနှစ်လောက်ကတည်းက သူ့ရဲ့ ကွန်ပြူတာ ဆိုတဲ့ စက်ကြီးဆိုတာကြီးနဲ့ နပမ်းလုံးနေရတာ ညီးငွေ့လာလာ နေပီ။ အဲသည်အချိန်တုန်းကဆို အမ်အိုင်တီ ဥက္ကဌ Karl Compton (ကားလ် ကွန်တွန်) က သူ့ကို အမ်အိုင်တီ က စတင် ဖွဲ့တည်လိုက်တဲ့ အင်ဂျင်နီယာကျောင်းသားတွေအတွက် ပထမဦးဆုံး အလုပ်လုပ်ပေးဖို့ရယ်၊ အဲသည်တက္ကသိုလ်မှာပဲ ဒုတိယဥက္ကဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ဖို့ရယ် ကမ်းလှမ်းခဲ့တယ်။ အဲသည်နှစ်တွေ တိုက်စားလာတဲ့ပြီးနောက် စီမံခန့်ခွဲတယ်ဆိုတဲ့ တာဝန်ကြီးကို သူက သိပ်ကို စိတ်ကုန်လာတယ်၊ စစ်ကလည်း ဖြစ်လာဖို့ဦးတည်လာနေတာကိုလည်း စိတ်ပူပန် စိတ်သောကတွေနဲ့ နေနေရတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘွတ်ချ်ဟာ အမေရိကန်အတွက် စစ်ရေးစစ်ရာမှာ နည်းပညာရော၊ စစ်တပ်ရေးရာပါ လိုအပ်နေတာကို တွေ့တယ်။ ဒါကို ဘယ်သူမှ ဘွတ်ချ် လို ကြိုမြင်မှာမဟုတ်ဘူး။ သူ့ကို ကမ်းလှမး်တဲ့ Washington Carnegie ဝါရှင်တန် ကားနက်ချ် လို့အမည်ပေးထားတဲ့ အဖွဲ့အစည်း မှာ ဒါရိုက်တာအလုပ်ကို လက်ခံလိုက်တယ်။ အဲသည်မှာ စွမ်းအင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖောင်ဒေးရှင်းအလုပ်တွေ ကို သူ့သြဇာအာဏာသုံးပီး လုပ်ပိုင်ခွင့်တွေနဲ့ သူလုပ်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။

ဘွတ်ချ် တစ်ယောက် ၁၉၃၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီမှာ ဝါရှင်တန်မှာ အလုပ်လုပ်ဖို့ ထွက်လာခဲ့တယ်။ ချက်ချင်းဆိုသလို နိုင်ငံရေးကစားပွဲထဲကို ဝင်ဖို့၊ ပြင်ဆင်ဖို့ သူ့အတွက် အသိပညာပေးဖို့ စတင်တယ်။ ကားနက်ဂျီ အရပ်မှာ သူဟာ တကယ်ပဲ အံ့ဝင်ခွင်ကျဖြစ်ဖို့ ကြိုးစားတယ်။ ကြိုးပြတ်နေတဲ့ သူ့ရည်မှန်းချက်တွေ ပြန်ဆက်ဖို့ ၅နှစ်ကျော် ကြိူးပမ်းခဲ့ပါသတဲ့။

ဘွတ်ချ်ရဲ့စိတ်ကူးတွေ ပထမဦးဆုံး ၁၉၃၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီမှာ ပုံနှိတ်ဖော်ပြခြင်း ခံခဲ့ရဖူးပါတယ်။ သူက မိုက်ကရိုဖလင် အကြောင်းကို သေချာရေးသားခဲ့တာပါ။ (ဒီအပိုင်းမှာ သူ့ရဲ့ ဖန်တီးမူတွေကို ရှင်းပြထားပါတယ်။ ဘာတွေမှန်းတော့မသိဘူး။ သူကလူတွေကို သူ့စိတိ်ကူးတွေကို စိတ်ဝင်စားလာအောင် ဖန်တီးရေးသားနိုင်စွမ်းရှိတယ် လို့ဆိုရမှာပါ။ မဂ္ဂဇင်းတစ်ခုရဲ့ ထုတ်ဝေသူ Eric Hodgins အဲရစ်ဟော့ဂျင် သူ့ကို အခုလို ချီးကျူးပြောဆိုခဲ့တယ်။)

Fortune magazine ထုတ်ဝေသူ Eric Hodgins (အဲရစ် ဟော့ဂျင်) က ၄၅ မျက်နှာ ပုံနှိတ်ထားတဲ့ ဘွတ်ချ်ရဲ့ “စက်ပစ္စည်းများနှင့် မှတ်တမ်းများ“ ဆိုတဲ့စာတမ်းဆောင်းပါး နဲ့ပတ်သက်လို့ အခုလိုပြောခဲ့တယ်။ အဲဒိဆောင်းပါးဟာ ၁၉၃၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့မှာ လူထုကို ချပြဖို့ ဘွတ်ချ်က ရည်ရွယ်ထားပါတယ်တဲ့။ ဟောဂျင် က အဲဒါကို သိပ်သဘောကျပါတယ်။ “ကျွန်တော့်ရဲ့ ထုတ်ဝေမူသမိုင်းမှာ ကျွန်တော့ဘဝမှာ သိပ်ကို စိတ်လှူပ်ရှားစရာကောင်းတဲ့ အဖြစ်အပျက်တစ်ခု ကို တွေ့လိုက်ရတာပါ“ လို့ အဲသည် စာတမ်းကို ဖတ်ပြီး ပြောခဲ့တယ်။ “ အကယ်၍ တစ်ယောက်ယောက်ကများ ဟောသည် ကမ္ဘာကြီးရဲ့အနာဂတ်က ဘာများလဲလို့ မေးလာရင် ဘွတ်ချ် အက်ဆေးကို ပဲထိုးပေးလိုက်တော့မယ်ဗျာ” တဲ့။

တကယ် သူပြောသလိုပါပဲ။ ၁၉၃၉ ခှုနှစ် မှာ ပါ။ လူတွေက သူ့ဆောင်းပါးဘာလဲ ဆိုတာ သိသွားကြပီ။ လက်လည်း လက်ခံကြတယ်။ ဘွတ်ချ်ရဲ့နည်းပညာဆိုင်ရာ အမြင်တွေဟာ အလှမ်းဝေးနေတယ်လို့ဆိုသောလည်း အန်းနာလော့ကွန်ပြူတာ အကြောင်းကို တိီးမိခေါက်မိသွားကြတယ်။ ၁၉၃၀ခုနှစ်တုန်းက မိုက်ကရိုဖလင်တွေနဲ့ ဖိုတို(ဓါတ်ပုံပိုင်းဆိ်ုင်ရာ) တီထွင်မူတွေကို အခြေခံထားတဲ့ နည်းပညာဆိုပါတော့။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်မှာ ချပြခဲ့တဲ့ ပုံကြမ်းကို တကယ်ပဲ အသက်သွင်းပေးတော့မှာလား။


ဒါကို အရင်ဆုံး ချသုံးမှာ စာကြည့်တိုက်တွေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ လေ့ကျင့်ထားတဲ့ စာကြည့်တိုက်မှူးတွေအတွက် တကယ်ပဲ အသုံးဝင်တဲ့ စက်ပစ္စည်း ဆိုပါတော့။ အလုပ်ခွင်မှာ လျင်လျင် မြန်မြန်နဲ့ အချိန်တိုတိုအတွင်း အလုပ်တွင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အမည်တွေကို အက္ခရာစဉ်လိုက် စဉ်ထားပေးပီး ရှာပေးတဲ့စက် လို့ အကြမ်းအားဖြင့် ပြောတာပေါ့။ သူ့အန်နာလော့ ကွန်ပြူတာတွေဟာ စာကြည့်တိုက်တွေမှာ စသုံးလာတာဟာ နောင်တချိန်မှာ ကိုယ်ပိုင်ကွန်ပြူတာခေတ်တစ်ခုကို ဦးတည်လာနေပီ လို့ စိန်ခေါ်လိုက်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါက ဘွတ်ချ် ရဲ့ ပထမစိတ်ကူး အကြံညဏ် လို့ဆိုတယ်။ ဒုတိယ စိတ်ကူးက ဘာလဲ။

အဲသည်လို အက္ခရာစဉ်လိုက်စီထားပေးပြီး စာမျက်နှာတွေကိုလည်း ကျကျနန စီထားပေးပီး လူတိုင်း လူတိုင်း အသုံးပြုလို့ရအောင် လုပ်ပေးတဲ့ စနစ်တစ်ခုကို အခြေခံပီးတော့ ဘွတ်ချ် က Index ( အင်ဒက်စ် ) ဆိုတဲ့ ပုံစံတစ်ခုကို ချပေးပြီးတဲ့နောက် သူက ဘာလုပ်မယ်တဲ့လဲ။ သူ့ရဲ့ ဒုတိယ ခြေလှမ်းက ဘာလဲ….

“လူ့ဦးနှောက်…...“

တော်တော်လည်း ရှေ့ရောက်နေတဲ့ အတွေးလို့ ထင်စရာ။ ကြောက်စရာတောင် ကောင်းနေတယ် မဟုတ်လား။ သူက အခုလို ပြောတယ်..

“လူ့ဦးနှောက်ထဲကအတွေးတွေကို ဆွဲထုတ်ပေးမယ်၊ ဦးနှောက်ရဲ့ အတွင်းပိုင်းက ကလပ်စည်းတွေကနေ ခိုင်းစေသမ ျှတွေကို ဖော်ထုတ်ပေးမယ်၊ အဲဒီလို အရာတွေက ရုပ်ပုံကားချပ်တွေလို အသေးစိတ် မြင်ကြရမှာ၊ သဘာဝတရားကြီးကို အံ့သြမှိူင်းသင့်သွားအောင် လုပ်ပေးမှာ။“ တဲ့။ သူ့စကားလုံးတွေက ထိတ်လန့်စရာ။

သူက သူ့စိတ်ကူးတွေကို ဆောင်းပါးရှည်ကြီးတစ်ခုနဲ့ ပရိသတ်ကို အသိပေးလိုက်တယ်။ “သည်တော့“ တဲ့။ သူကဆက်ရေးတယ်.. “ဒါတွေကို ကြည့်လိုက်ရင် ခလုပ်လေးတစ်ခုကို နှိတ်လိုက်တာနဲ့ အကွဲကွဲ အပြားပြားဖြစ်နေတဲ့ အရာတွေက တခါတည်း စုစည်းပီး စာအုပ်အသစ်တစ်အုပ်လို ထွက်လာမယ်။ အဲဒါထက်တောင်ပိုပါတယ်လေ… မရေတွက်နိုင်တဲ့ အရာတွေကိုတောင် စုစည်းပေးလိုက်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။“

ဟော…. သည်တော့ အဲသည် စက်ပစ္စည်းအတွက် အမည်တစ်ခုတော့ ပေးရတော့မယ်။ ဘွတ်ချ် က ဆိုလိုက်တော့ သူ့ရဲ့ ဦးနှောက်မှတ်ညဏ်က အမည်တစ်ခု ထွက်လာတယ်။ ‘Memex’ (မီးမက်စ်) တဲ့။ ၁၉၃၉ ခုနှစ် မှာ ပထမဦးဆုံးထွက်လာတဲ့ ပုံကြမ်း ဆိုပါတော့ တဲ့။

(သည်နေရာမှာ Memex ဆိုတာကို သူကရှင်းတော့ပြထားပါတယ်။ သိပ်တော့ မရှင်းဘူး။ ဒါကို ဘာသာပြန်သူက ဖြည့်ပေးပါ့မယ်။ နားလည်သလောက်ပေါ့။ မီးမက်စ် ဆိုတာ အချက်အလက်များကို သိမ်းဆည်းပေးတဲ့အလုပ်ကိုလုပ်ပေးတဲ့ အရာဖြစ်ပါတယ်။ ကြီးမားကျယ်ပြန့်လှတဲ့ အသိပညာတွေ၊ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ပညာရပ်တွေကို လူတွေအတွက် ကူညီပေး ထောက်ပံ့ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘွတ်ချ် က လူတစ်ယောက်ဟာ အချက်အလက်တွေ အများကြီးထဲက ကိုယ်ရှာဖွေလိုတဲ့အချက်လေးတစ်ခုအတွက် လွယ်လွယ်ကူကူနဲ့ ရှာတွေ့အောင် ကူညီပေးတာ လို့ဆိုတယ်။ မီးမက်စ် က အဲသည်လို ပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မီးမက်စ် ဟာ အင်တာနက် ဆိုတဲ့အရာကို ဖန်တီးပေးမယ့် ကြီးကျယ်တဲ့ အရေးပါလှတဲ့ အချိူးအကွေ့တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ယနေ့ခေတ် www (world wide web) ဆီကို ခြေလှမ်းလှမ်းပေးတော့မယ့် အရာလို့ပဲ ဆိုကြပါစို့။)

ဘွတ်ချ်ရဲ့ နည်းပညာဟာ လူတွေဆီကို နောက်ထပ် ၆ နှစ် တိုင် မရောက်သေးပါဘူး။ ၁၉၄၀ ခုနှစ်တွေမှာ ကမ္ဘာကြီးဟာ စိတ်ဓါတ်ကျစရာတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ မီးမက်စ် ဆောင်းပါးကို ပြန်လည် တည်းဖြတ်ထားတဲ့ ဆောင်းပါးဟာ ၁၉၄၅ခုနှစ် ဂျူလိုင်မှာ အန္တလန်တိတ် လစဉ် မဂ္ဂဇင်းမှာ “ကျွန်တော်တို့ စဉ်းစားမိသမ ျှ “ ဆိုတဲ့အမည်နဲ့ ထွက်ပေါ်လာပါတယ်။ ပြောရရင် အနည်းနဲ့အများတော့ အမှားလေးတွေ ပါနေပါတယ်။ ဘွတ်ချ် ကတော့ ကျေနပ်ပါတယ်တဲ့။ နောက် အနှစ် ၂၀ ၃၀ မှာ လူတွေဆီကို နည်းပညာဗုံးတစ်လုံး ပစ်ဖောက်ဖို့ အသင့်ဖြစ်နေပါတယ် ဆိုပဲ။

သည့်နောက်တော့ ဘွတ်ချ်တစ်ယောက် အလုပ်တွေသိပ်များနေပါတယ်။ ၁၉၃၉ စက်တင်ဘာ ၁ ရက်နေ့မှာ ဥရောပမှာ စစ်အရိပ်အယောင်တွေဖြစ်လာပီ။ ဟစ်တလာက ပိုလန် ကို ကျူးကျော်လာပီ။ နောက် ၃လမှာ ဘွတ်ချ ်ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ် က ဖော်ကျူး ဆ ိုတဲ့ မဂ္ဂဇင်းမှာ ဖော်ပြခဲ့တယ်။ နောက် ၃လ အကြာမှာ ဘွတ်ချ် ဟာ အိမ်ဖြူတော်ကို အမျိူးသား ခုခံရေးသုတေသန ကောင်စီ ရဲ့ ကမ်းလှမး်ချက်နဲ့ သွားရောက်ခဲ့ရတယ်။ ဒါဟာ တိုင်းပြည်ရဲ့ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ နည်းပညာနဲ့ ပတ်သက်နေတယ်။ ဘွတ်ချ် က ဥက္ကဌ အဖြစ်နဲ့ပေါ့။ ၁၅ မိနစ်အတွင်းမှာ သူတင်တဲ့ စာတမ်းဟာ အိုကေ ဆိုတဲ့ စကားလုံးနဲ့ သူအလုပ်ဆက်လုပ်ဖို့ လမ်းပွင့်ခဲ့ပါတယ်။

အခုလက်ရှိခုနှစ် ၁၉၄၀ ဂျွန်လ ၁၂ ရက်ပါ။ ၂ ရက်အကြာမှာ ဂျာမဏီဟာ ပါရီ ကို ချီတက်လာပါပီ။


ဂျူနီယာဝင်း

( အခန်း ၂ The Last Transition ရဲ့ ပထမပိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ဆက်တွဲ ကို ဆက်လက်ဘာသာပြန်ပါဦးမယ်။ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းပါတယ်။ ခေတ်တခေတ်ရဲ့ နည်းပညာ သူရဲ့ကောင်းတွေ အကြောင်းပါပဲ။ သူတို့ကျော်ဖြတ်လာတဲ့ ခေတ်ကြီးကို ကြည့်လိုက်စမ်းပါ။ စစ်ကြီးတွေဖြစ်၊ တိုက်ပွဲတွေဖြစ်၊ ငွေရေးကြေးရေး အကြပ်အတည်းတွေကြားထဲမှာ ဒီလို သူရဲ့ကောင်းတွေ ပေါ်လာတာကို တွေ့ကြမှာပေါ့။)

Friday, March 15, 2019

ဂ်ဴနီယာ၀င္း – မစ္ဇူရီက ေကာင္ကေလးတေယာက္ သုုိ႕မဟုုတ္ “၀ီနာ ေလ်ာက္ေသာလမ္း“



ဂ်ဴနီယာ၀င္း – မစ္ဇူရီက ေကာင္ကေလးတေယာက္ သုုိ႕မဟုုတ္ “၀ီနာ ေလ်ာက္ေသာလမ္း“
(အေတြးအျမင္ ၃၁၉ ။ မတ္လ ၂၀၁၉)
မိုးမခ၊ မတ္ ၁၄၊ ၂၀၁၉





(2001 ခုုနွစ္ထုုတ္ M. Mitchell Waldrop (အမ္ မီခ်ယ္ ၀ါလ့္ဒေရာ့) ေရးသားေသာ The Dream Machine မွ Missouri Boys အခန္းမွ ေခါင္းစဥ္တစ္ခုုျဖစ္ေသာ The Wienerweg အခန္းကုိ ဘာသာျပန္ ထားပါတယ္။ J.C.R. Licklider နဲ႕ သူ႕ရဲ႕ ပါစင္နယ္ကြန္ျပဴတာ နည္းပညာေတာ္လွန္ေရး အေၾကာင္း ဆုုိပါေတာ့လုုိ႕စာအုုပ္မွာ ေၾကာ္ျငာထားပါတယ္။)

(Dream Machine “အိပ္မက္ထဲကစက္ပစၥည္း“ အမည္နဲ႕ သည္စာအုပ္ကုိ မိတ္ဆက္ထားခဲ့ပီးပါပီ။ “မစ္ဇူရီကေကာင္ကေလး“ အခန္းမွာ Joseph Carl Robnett Licklider (J.C.R Licklider) (March 11, 1915 – June 26, 1990) ဂ်ဴးဆက္ ကားလ္ ေရာ့ဘ္နက္ လစ္ကလီဒါ (အတိုုေကာက္ J.C.R ဒါမွမဟုုတ္) ‘Lick’ လစ္ ကိုမိတ္ဆက္ထားပါတယ္။ သူ႕မိသားစုေတြနဲ႕မိတ္ဆက္ေပးထားတယ္။ သူဟာ ေဒါက္တာဘဲြ႕ရပီးလုိ႕ သူ႕ဘ၀ကို ထိမ္းေက်ာင္းေတာ့မယ့္အခ်ိန္ ၁၉၄၂ ကာလေတြမွာ မလဲြသာမေရွာင္သာ ကမာၻစစ္ၾကီးနဲ႕ တုုိးခဲ့တယ္။ တတိယအပုုိင္းမွာ “ငရဲခန္းတျဖစ္လဲ အလုပ္ခန္း“ အခန္းမွာ လစ္ ဟာ စစ္အတြင္း သူ႕အလုုပ္ေတြကုုိ မရပ္မနားလုုပ္ခဲ့၊ သူအိမ္ေထာင္က်ခဲ့၊ ေနာက္ေတာ့ ပညာရွာတဲ့ေနရာမွာ ေလာဘၾကီးၾကီးရွာခဲ့တာမွာ ယခု ေရာက္ရွိေနတဲ့ ကန္းဘရစ္ကေန ၂မုိင္အကြာက မက္ဆက္ခ်ဴးဆက္ စက္မူတကၠသိုလ္ Massachusetts Institute of Technology (MIT) (အမ္ အုုိင္ တီ) က သူ႕ကုိ ပညာေတြသင္ေပးမယ့္သူေတြရွိရာအရပ္သို႕ တပည့္ခံရန္ သြားခဲ့ပါေတာ့တယ္ ဆုုိပီး အဆုုံးသတ္ခဲ့တယ္။

အခုုအပိုုင္းက အဲသည္ရဲ႕အဆက္ အမ္အုုိင္တီ ကုုိေရာက္လာတဲ့ လစ္ အေၾကာင္းေတြ လိုု႕ စာဖတ္သူမ်ား ထင္ရင္ မွားသြားလိမ့္မယ္။ ဘာသာျပန္သူက ေက်ာ္လုုိက္တာမဟုုတ္ပါဘူး။ သူ႕အတုုိင္းပါပဲ။ လစ္ ေရာက္လာမယ့္ အမ္အုုိင္တီ မွာ ေရာက္နွင့္ေနတဲ့ ပညာရွင္ေတြ အေၾကာင္း ျဖစ္ပါတယ္။ အဲသည္ ထဲက မစ္ဇူရီ အရပ္က ေကာင္ကေလး တစ္ေယာက္ျဖစ္တဲ့ Wiener (၀ီနာ) ရဲ႕ အေၾကာင္းေတြ အမ်ားၾကီး မိတ္ဆက္ေပးထားတယ္။ စာေရးဆရာရဲ႕ စတုုိင္အတုုိင္း ဘာသာျပန္တင္ဆက္ထားတာပါ။ ခံစားၾကည့္တာေပါ့။)

ဟားဗက္ကေန အမ္အုိင္တီ ကုိသြားတဲ့ လမ္းဟာျဖင့္ရင္ စစ္ၾကီးရဲ႕ ေနာက္ဆုံးေန႕ေတြမွာျဖစ္လုိ႕ တကယ့္ကုိ ေျပာစမွတ္တြင္ေလာက္မွာပဲ။ ဟားဗက္ – လြန္ခဲ့တဲ့ နွစ္ ၃၀၀ေက်ာ္ေလာက္က ရွိခဲ့ပီးသား၊ ေတြ႕ရွိပီးသားေနနရာတစ္ခု။ ကမ္းဘရစ္ရဲ႕ အေရွ႕ဘက္ျခမ္း။ သစ္ပင္ေတြ၊ ေတာအိမ္ကေလးေတြ၊ စာအုပ္ဆုိင္ေလးေတြနဲ႕ ေနလုိ႕ေကာင္းမယ့္ ေနရာတစ္ခုျဖစ္ေနဆဲ။ ဒါေပမယ့္ အဲသည္ေဒသက အမ္အုိင္တီ ဆိုတဲ့ ၁၈၆၁ခုနွစ္မွာ တည္ေထာင္ခဲ့တဲ့ မက္စက္ခ်ူးစက္ စက္မူတကၠသိုလ္ ကေတာ့ ေဒသရဲ႕ အေရွ႕ဖက္က စက္မူဇုံကြင္းျပင္တစ္ခုသာသာ။ အနီေရာင္ေက်ာက္တုံးေက်ာက္ခဲေတြနဲ႕ စက္မူေက်ာင္းေလးတစ္ခု။ အဓိက ေက်င္းေတာ္ၾကီးကေတာ့ သူ႕အရည္အခ်င္းေတြနဲ႕ သူ႕ဘာသာသူ လုံေလာက္ပါတယ္။

ေဘာ့စတြန္အတြက္လွပတဲ့ ေနရာတစ္ခုလည္းျဖစ္တယ္။ ခ်ားစ္ျမစ္စီးဆင္းရာကုိ သူ႕ဆီက ျမက္ခင္းျပင္ေလး လွိမ့္ဆင္းသြားပုံက ကဗ်ာဆန္ဆန္။ သုိ႕ေသာ္လည္း စစ္အတြင္းတုန္းက M. I. T (အမ္အုိင္တီ) ရဲ႕အစကေတာ့ Radiation Laboratory (ဓါတ္ေရာင္ျခည္ ဓါတ္ခဲြခန္း) ဆုိတဲ့ ထိတ္တန္းလ်ဴိ႕၀ွက္ ေဂဟာတစ္ခုျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ခဲ့။ အဲသည္မွာ ရူပေဗဒပညာရွင္နဲ႕ အင္ဂ်င္နီယာ ၄ေထာင္ေက်ာ္ ဟာ ဓါတ္ေရာင္ျခည္ဆုိင္ရာ နည္းပညာကုိ အၾကီးအက်ယ္ သပ္သပ္ရပ္ရပ္ နဲ႕ အျပင္းအထန္အလုပ္လုပ္ခဲ့ၾကဖူးတယ္။ အဲသည္အရပ္ဟာ သူတုိ႕အတြက္ အိမ္ေဂဟာျဖစ္ခဲ့၊ သည္လုိနဲ႕ အနီးအနား ပတ္၀န္းက်င္ဟာ သူတုိ႕အလုပ္ ျဖန္႕က်က္ရာျဖစ္ခဲ့၊ အက်ဥ္းတန္အရုပ္ဆုိးတဲ့ ဓါတ္ခဲြအေဆာက္အဦေတြ ျဖစ္လာခဲ့၊ တုိးခဲ်႕ခဲ့ တယ္ဆုိပါေတာ့ဗ်ာ။ စစ္မျဖစ္ခင္တုန္းကေတာင္ အဲသည္ဧရိယာဟာ ေျခာက္ေသြ႕တဲ့ ကုန္ေလွာင္ရုံေတြ၊ စက္ရုံေတြနဲ႕ စက္မူလုပ္ငန္းေတြ နဲ႕ ျပည့္ေနတယ္လို႕ ဆုိပါတယ္။ အခုေတာင္ သည္ေနရာက ပုိပီး ေျခာက္ေသြ႕ေနပါသတဲ့။

အခု လစ္ရဲ႕ ဟားဗက္ကေန အမ္အုိင္တီ ခရီးကို ျပန္စရရင္ ေနာက္ဇာတ္လမ္းတစ္ပုဒ္ ျဖစ္သြားပါပီ။ ဟုိးေရွးေရွးတုန္းက… အဲသည္ တကၠသိုလ္ၾကီးဟာ စက္မူေက်ာင္းေလးတစ္ေက်ာင္း သာျဖစ္ပါတယ္။ အဲသည္ထက္ပုိလည္းမပုိပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ၁၉၉၀ ခုနွစ္မွာေတာ့ ရူပေဗဒပညာရွင္တစ္ဦးလည္းျဖစ္၊ ဥကၠဌအလုပ္ကုိ လုပ္ေနသူလည္းျဖစ္တဲ့ ကားလ္ သြန္ပ္ဆင္ ရဲ႕ လက္ေအာက္မွာ အမ္အုိင္တီဟာ ရူပေဗဒ၊ ဓါတုေဗဒ၊ သခ်ာၤ၊ အာခီနဲ႕ တျခားေသာ ဘာသာရပ္ေတြရဲ႕ အဓိက သင္တန္းမ်ားပုိ႕ခ်ရာ ေနရာတစ္ခု ျဖစ္လာပါတယ္။

တဖန္ ဒုတိယ ကမာၻစစ္ၾကီးက ၀င္ေရာက္ ေႏွာက္ယွက္လုိက္ျပန္ေတာ့ အစုိးရက ဓါတ္ေရာင္ျခည္ဆုိင္ရာ သုေတသနခန္း၊၊ ဓါတ္ခဲြခန္း၊ စက္မူပုိင္ဆုိ္င္ရာ ဓါတ္ခဲြခန္း၊ အေရးပါေသာ အဆင့္ျမင့္ ဓတ္ခဲြခန္းေတြ အတြက္ ္ေဒၚလာ သန္း ၁၁၇ သန္းျမဳတ္နွံလုိက္တယ္။ သည္ေတာ့ အမ္အုိင္တီဟာ ေရွ႕မွာဆုိခဲ့သလို သိပၸံပညာရွင္ေတြရဲ႕ လက္ေတြ႕စမ္းသပ္ခန္း၊ ဓာတ္ခဲြခန္းေတြ ရွိရာေနရာေဒသျဖစ္လာတယ္။ ၁၉၄၅ခုနွစ္မွာ ကမ္းဘရစ္ အေရွ႕အရပ္ဟာ စြမ္းအင္ေဗဒဆိုင္ရာဘာသာမွာ ျပိဳင္ဘက္ကင္းတဲ့ ေနရာေဒသျဖစ္လာတယ္။ စစ္အတြင္းကာလေတြမွာ ရူပေဗဒပညာရွင္ေတြ ဟာ စိတ္ပညာေဗဒပညာရွင္ေတြနဲ႕ လက္တဲြျပီး အလုပ္ေတြ တရစပ္လုပ္ေနရတယ္ ဆုိတာ ျငင္းစရာမရွိပါဘူး။

သည္လုုိေပါ့ … ရူပေဗဒပညာရွင္ေတြက စိတ္ပညာရွင္ေတြန႕ဲ႕ တဖက္တခ်က္အလုုပ္တဲြလုုပ္တယ္၊ စိတ္ပညာရွင္ေတြက သခ်ာၤပညာရွင္ေတြဆီကေန သင္ယူေလ့လာတယ္၊ သခ်ာၤပညာရွင္ေတြက လ်ပ္စစ္အင္ဂ်င္နီယာပညာရပ္ကုုိ သူတုုိ႕ဘာသာေဗဒနဲ႕ က်ယ္ျပန္႕ေအာင္လုုပ္တယ္။ အဲသည္ ၄ႏွစ္ဆုုိတဲ့ ကာလ၊ ၄ႏွစ္တာဆုုိတဲ့ အတြင္းမွာ သူတုုိ႕ဟာ စကားေတြေျပာၾက၊ ျငင္းခုုန္ၾက၊ တုုိက္ခုုိက္ၾက၊ ဖန္တီးက်တယ္ေပါ့။ ေဟာ … သည္လုုိနဲ႕ သူတုုိ႕ဟာ အၾကံညဏ္သစ္ေတြနဲ႕၊ စိတ္ကူးသစ္ေတြနဲ႕ ၊ နည္းပညာအသစ္ေတြနဲ႕ ၊ နည္းလမ္းအသစ္ေတြနဲ႕ သူတုုိ႕တေတြဟာ အသက္၀င္လာတယ္၊ ကမာၻၾကီးကုုိ အျမင္သစ္ေတြနဲ႕ ၾကည့္လာၾကတယ္ ဆုုိပါေတာ့ေလ။

(သည္ေနရာမွာ လူတစ္ေယာက္နဲ႕ မိတ္ဆက္ေပးမယ္။) သည္ေနရာကုုိ ပညာရွင္ တစ္ေယာက္ – လူပုုံက ခပ္ၾကြားၾကြား၊၊ ၀တ္စုုံျပည့္နဲ႕ ဘာနဲ႕ညာန႕ဲ၊ လက္မွာ ေဆးေပါ့လိပ္ၾကီးကိုု ဟန္ပါပါညွပ္လုုိ႕႕ အမ္အုုိင္တီ ပရ၀ဏ္ထဲကုုိ ဟုုိေငးသည္ေငးနဲဲ႕ ေရာက္လာတယ္ေပါ့။ သူလမ္းေလ်ာက္လာပုုံနဲ႕ ဟန္ပန္ကုုိ ၾကည့္လိုုက္ေတာ့ ဘဲငန္းတစ္ေကာင္ ကႏြဲ႕ကလ် ေလ်ာက္လာသလုုိလုုိ။ ေျပာရရင္ သူ႕ရဲ႕ အနက္ေရာင္ေဘာင္ မ်က္မွန္ထူထူနက္ၾကီးနဲ႕ သူ႕ပုုံကုုိက အဲသည္ေခတ္ သတင္းေထာက္ေတြက သူ႕ကုုိ ခရစ္စမတ္ဘုုိးဘုုိးၾကီး စင္တာကေလာ့ လိုု႕ ေခၚလိုုက္မွာ ေသခ်ာတယ္။ ဒါေပမယ့္ ယေန႕ေခတ္ သတင္း္ေထာက္ေတြဆုုိရင္ေတာ့ သူ႕ကုုိ ခ်က္ခ်င္းၾကီးကုုိ (KFC)ေကဖက္စီ ကင္တာကီ ၾကက္ေက်ာ္ လုုိ႕ေခၚမွာ။

Norbert Wiener (ေနာ္ဘတ္ ၀ီနာ) က တပါးသူရဲ႕ ရုုံးခန္းထဲကုုိ မေၾကျငာပဲ ၀င္လာခဲ့ပီး “ဘယ္နဲ႕လဲ ေဟ့” လိုု႕ ခရီးေရာက္မဆုုိက္ေမးလုုိက္တယ္။ သူက အေျဖကုုိ မေစာင့္ပဲ သူေဆြးေႏြးလုုိတဲ့ ေခါင္းစဥ္ကုုိ တပ္ပီး ေျပာတယ္ဆုုိတယ္ေပါ့။ ဦးေႏွာက္နဲ႕ အာရုုံေၾကာဆုုိင္ရာ ေရာဂါေဗဒကိုု သခ်ာၤအျမင္နဲ႕ ေဆြးေနြးတယ္။ ဆက္သြယ္ေရးဆုုိင္ရာ ပညာရပ္ကုုိ စိတ္ကူးနဲ႕ သူေျပာခ်င္တာေတြ ေျပာတယ္။ သက္မဲ့စက္ပစၥည္းေတြနဲ႕ ပတ္သက္လုုိ႕ ဘယ္လိုုအလုုပ္လုုပ္သလဲ ဆုုိတာကိုု သူ႕အျမင္ေတြတင္ျပတယ္။ ေမးခြန္းထုုတ္တယ္။ သူက တကုုိယ္ေတာ္ေျပာသြားတာေတြ။ အဲဒါေတြက တကယ့္ကုုိ ခ်ီးက်ဴးေလာက္တဲ့ စကားေတြပါ။ Robert Fano (ေရာဘတ္ ဖႏုုိ) (သူက အမ္အုုိင္တီက သိပၺပညာရွင္၊ လ ွ်ပ္စစ္အင္ဂ်င္နီယာ ပါေမာကၡ) က စစ္ျပီးသြားတာေတာင္ ေနာ္ဘတ္၀ီနာ ရဲ႕စကားေတြကုုိ ထပ္ခါတလဲလဲ ေျပာမဆုုံးျဖစ္တုုန္း၊ မေမ့ႏုုိင္ျဖစ္တုုန္းပါ။ ဖႏုုိဟာ စစ္ျပီးသြားေတာ့ သူ႕ရဲ႕လွ်ပ္စစ္အင္ဂ်င္နီယာဘာသာ ေဒါက္တာဘဲြ႕ နဲ႕ ဆက္လက္ အလုုပ္လုုပ္ခဲ့တယ္။ ၀ီနာ ေျပာတဲ့စကားတခြန္း “အခ်က္အလက္ေတြဟာ အျမဲတန္း ေျပာင္းလဲေနတယ္“ ဆုုိတာကုုိ သူ႕ဆီက အျမဲၾကားၾကရတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဖႏိုု နဲ႕ေတြ႕ျပီးေနာက္ပုုိင္း ေနာက္ထပ္ စကားအဆန္းေတြ ထပ္မၾကားရေတာ့ဘူး။ ဖႏိုုဟာ ၀ီနာ ေျပာတဲ့အတုုိင္း စီမံေပးတယ္။ သူ႕ရဲ႕အခ်က္အလက္ဆုုိင္ရာ သီအုုိရီေတြကုုိလည္း အသစ္ျဖစ္ေအာင္ ဖန္တီးေပးတယ္။

အဲသည္ ၀ီနာ ဆုုိတဲ့ ပုုဂၢိဳလ္ၾကီးရဲ႕ နံမယ္ၾကီး စိတ္ကူးစိတ္သန္းေတြေပၚ မွာအေျခခံလိုု႕ “၀ီနာ ေလ်ာက္ေသာလမ္း“ ဆုုိပီး Wienerweg ဆုုိတဲ့စကားလုုံး အသစ္ေပၚထြက္လာတယ္။ အဲဒါက ဂ်ာမန္လိုုေရးထားတာပါ။ အဂၤလိပ္လုုိဆုုိရင္ ‘Wiener’s path’ ဆိုုပီး ျဖစ္ပါတယ္။ (အဲဒါ အခုုေဆာင္းပါးရဲ႕ မူရင္း ေခါင္းစဥ္ပါ။) သူနဲ႕စကားေျပာဖူးသူေတြ၊ သူ႕စကားေတြ နားေထာင္ဖူးသူေတြ၊ သူ႕တရားနာဘူးသူေတြ ေကာင္းေကာင္း သိပါတယ္။ “သူက အဲသည္ေနရာမွာ ဘယ္သူေတြပဲ ရွိရွိ မရွိရွိ ၀င္ခ်လာတယ္၊ သူက ဘာကိုုမွ ဂရုုမစုုိက္ပဲ တန္းပီး ေျပာေတာ့တာ၊ သူမ်ားက စကားေျပာေနသလား ဘာလားကအစ ၾကည့္မေနဘူး၊ တန္းပီး စေျပာေတာ့တာပဲ။“ ေနာက္ပုုိင္း အမ္အုုိင္တီက ဥကၠဌ ျဖစ္လာမယ့္ Jerome Wiesner (ေဂ်ရုုန္း ၀က္စ္နာ)က “သူက အေျပာနဲ႕ အေရးကိုု တျပိဳင္နက္ထဲ လုုပ္သြားတာပဲ။ သိပၺံပညာရပ္ကုုိ အေသအခ်ာ ေဆြးေနြးျပႏုုိင္သူ တစ္ေယာက္ပါပဲ” လုုိ႕ ေက်ေက်နပ္နပ္ ေျပာခဲ့ပါတယ္။

၀ီနာ ဟာ အမ္အုုိင္တီ မွာ တကယ္ပဲ ၾသဇာသက္ေရာက္လာတဲ့ ပုုဂိၢဳလ္ျဖစ္လာတယ္။ သူ႕ရဲ႕ အၾကံသစ္ဥာဏ္သစ္ေတြက တကယ္ပဲ ထိေရာက္ပါတယ္။ ( သူက ၁၈၉၄ ဖြားျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၆၄ မွာ ကြယ္လြန္တယ္။) သူဟာ တကၠသိုုလ္စတက္ခ်ိန္ အသက္၁၁ႏွစ္ ၁၉၀၅ ခုုနွစ္ ကတည္းကေန ေနာက္အနွစ္ ၄၀ ေလာက္ အလုုပ္ေတြ လုုပ္ခဲ့တယ္လ ုုိ႕ ဆုုိပါတယ္။ တကယ့္ကုုိ အရွားပါးဆုုံး သတၱ၀ါၾကီးပါပဲ။ သူ႕ရဲ႕ အသြင္အျပင္နဲ႕ သူ႕ေဆးေပါ့လိပ္ၾကီးေၾကာင့္လုုိ႕ပဲ ဆုုိဆုုိ၊ သူက ဥေရာပသားတစ္ေယာက္နဲ႕ ပဲတူတယ္။ သူ႕အသံထြက္က ဥေရာပဆန္တယ္၊ သူ႕အမည္ကုုိ သူက ဗီယက္နမ္သံနဲ႕ ထြက္တယ္ – ဥပမာ ဗီယက္နမ္ လုုိ ဗီ..နာ (ဗီးးးး နာ လုုိ႕ထြက္သလုုိမ်ဴိး) ကုုိ သူ႕အမည္ ၀ီးးးးးး…နာ လိုု႕ ထြက္တယ္ေပါ့။ သူက အမွန္ေတာ့ အေမရိကန္မူရင္းအသံထြက္သမားပါ။

နည္းပညာပုုိင္းဆုုိင္ရာအေနနဲ႕ သူ႕ကုုိ မိတ္ဆက္ရရင္ေတာ့ သူက မစ္ဇူရီက ေကာင္ကေလးတစ္ေယာက္ပါပဲ။ မစ္ဇူရီအရပ္မွာ ၁၈၉၄ခုုနွစ္ ႏုုိ၀င္ဘာလ ၂၆ ရက္ဖြားပါ။ သူ႕ဖခင္က ရုုရွလူမ်ဴိး လီယုုိ တဲ့။ ကုုိလန္ဘီယာတကၠသိုုလ္မွာ ဂ်ာမန္ဘာသာသင္ၾကားသူ။ သူ႕မိသားစုုက ၁၈၉၅မွာ မက္ဆက္ခ်ဴးဆက္ ကန္းဘရစ္ကုုိ ေျပာင္းေရြ႕လာၾကတယ္။ လီယုုိ ၀ီနာ (ေနာ္ဘတ္၀ီနာ၏ ဖခင္) က တကယ့္ကုုိ ထူးခၽြန္တဲ့ပညာရွင္တစ္ေယာက္ပါ။ သိပၺံနဲ႕ သခ်ာၤ ကုုိက်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ သိထားတယ္။ ဘာသာစကား ၄၀ေလာက္နဲ႕ ေရးထားတဲ့ စာအုုပ္ေတြကုုိ ဖတ္တတ္တယ္။ ဟားဗက္မွာ ဘာသာစကားမ်ားဆုုိင္ရာေတြနဲ႕ ပတ္သက္လုုိ႕ ပါေမာကၡအျဖစ္ အမူထမ္းခဲ့တယ္။ သူက သဘာတရားကုုိ အေလးထားသူ။ ဒါ့အျပင္ အင္ဂ်င္နီယာပညာကုုိလည္း စနစ္တက် ေလ့လာဘူးသူ။

သည္ေတာ့ သည္အေဖက သူ႕သားကုုိ ဘယ္လုုိပညာေရးမ်ဴိးကုုိ ေပးမလဲ။ ႏုုိဘတ္ အသက္၆ႏွစ္အရြယ္ထဲက ဖခင္ရဲ႕ ေလ့်က်င့္သင္ၾကားေပးမူ ေအာက္မွာ ၾကီးျပင္းလာလုုိက္တာ သူကလည္း အလုုိက် ေလ့လာလုုိက္စားခဲ့ေတာ့ မိဘေတြအတြက္ ခ်စ္စရာသားတစ္ေယာက္ျဖစ္လာတာ မဆန္းဘူးေပါ့။ သူေက်င္းစေနေတာ့ သူ႕အသိပညာက ရြယ္တူေတြထက္ ၇နွစ္ေလာက္ ေရွ႕ေရာက္ေနေရာ။ အသက္ ၁၁ႏွစ္မွာ တက္ဖ္တကၠသိုုလ္ကိုု တက္လွမ္းခဲ့ရပီ။ ၁၉၁၃ခုုနွစ္ အသက္ ၁၈နွစ္မွာ ဟားဗက္ကေပးတဲ့ သခ်ာၤဘာသာနဲ႕ သူက ေဒါက္တာဘဲြ႕ရ။ ၁၉၁၇တုုိင္ ပထမကမာၻစစ္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုုမွာ ၾကဳံေတြ႕ခဲ့ရသည့္တုုိင္ သူက ကန္းဘရစ္၊ ကုုိလန္ဘီယာ၊ ေဂါ့တီဂန္၊ ေကာနယ္၊ ကုုိဘန္ေဟဂန္ အစရွိတဲ့ တကၠသိုုလ္ေတြမွာ ေဒါက္တာပူပူေႏြးေႏြးက အလုုပ္ေတြလုုပ္ခဲ့ရာမွာ ဆင္ၾကီးေတြျဖစ္တဲ့ စိ္တ္ပညာေဗဒ-သခ်ာၤပညာရွင္ ဘာထရန္ရူဆယ္တုုိ႕၊ ဂ်ာမန္သခ်ာၤပညာရွင္ၾကီး ေဒးဗစ္ဟားဗက္တုုိ႕နဲ႕ တဲြျပီးလုုပ္ခဲ့ရပါသတဲ့။ ၁၉၁၈ခုုနွစ္ ဟာျဖင့္ ေမ်ာ္လင့္ခ်က္ကင္းမဲ့၊ စိတ္ဓါတ္က်ဆင္းဖြယ္ ကာလေတြျဖစ္ေနတာေတာ္င္ အဲသည္ မ်ဴိးခ်စ္စိတ္အျပည့္နဲ့ အဲသည္ အသက္၂၄ႏွစ္အရြယ္ ေကာင္ကေလးက ေမရီလန္းက စစ္ဘက္ဆုုိင္ရာနယ္ေျမအတြက္ သူ႕သခ်ာၤစြမး္ရည္ေတြန႕ဲ အလုုပ္အေၾကြးျပဳခဲ့ေသးတယ္။ သူ႕က စစ္လက္နက္ၾကီးေတြရဲ႕ ပစ္မွတ္ပုုိင္းဆုုိင္ရာေတြကုုိ လက္နဲ႕ အေသအခ်ာ တြက္ခ်က္ျပခဲ့ပါသတဲ့။ ၁၉၂၀ခုုနွစ္ ေဘာ့စတြန္ဟားရယ္ ဆုုိတဲ့ သတင္းစာအတြက္ ဂ်ာနယ္လစ္တစ္ေယာက္အျဖစ္ နည္းနည္းပါးပါး ၀င္လုုပ္ခဲ့ပီးတဲ့ေနာက္ အမ္အုုိင္တီမွာ သခ်ာၤဘာသာရပ္ဆုုိင္ရာ အျဖစ္ အလုုပ္၀င္လုုပ္ခဲ့ပါတယ္။

အမ္အုုိင္တီမွာ သခ်ာၤဘာသာရပ္ကုုိ အင္ဂ်င္နီယာေက်င္းသားေတြကုုိ အဓိကထား သင္ေပးတယ္။ ၀ီနာရဲ႕ သခ်ာၤဘာသာရပ္ဆုုိင္ရာ သင္ၾကားမူပုုံစံဟာျဖင့္ ဒဏာရီဆန္ဆန္ပဲလုုိ႕ ေျပာၾကဆုုိၾကတာ ၾကားဖူးပါရဲ့။ ၀ီနာ တိုုင္းတာမူ၊ ၀ီနာ လုုပ္ငန္းစဥ္၊ ၀ီနာ ညီမ ွ်ျခင္း၊ ပါလီ-၀ီနာ သီအုုိရမ္မ်ား၊ ၀ီနာ လီနီယာအီေကြးရွင္း၊ ၀ီနာ အနာလစ္ဆစ္ စသျဖင့္ စသျဖင့္။ သူက သူ႕ျမင္ျမင္သမ ွ်ဟာ သခ်ာၤၾကီးပါပဲ။ သူ႕မ်က္စိထဲ သခ်ာၤပဲျမင္ေနေတာ့တယ္။ ၁၉၂၀ နဲ႕၁၉၃၀ႏွစ္ေတြမွာ ကြန္တန္သီအုုိရီနဲ႕ပတ္သက္လုုိ႕ တုိးတက္မူေတြကိုု သူပဲ ခ်ျပခဲ့တယ္။ သူ႕အေဖာ္ေတြကေတာ့ သူလုုပ္သမ ွ် သူ႕စတုုိင္ေတြကုုိ လက္ေကာ ေခါင္းေရာ ခါၾကရပါသတဲ့။ ၀ီနာက သခ်ာၤအမွတ္အသားေတြ၊ သေကၤတေတြ၊ ဘာသာစကားေတြကေန အၾကံဥာဏ္အသစ္ေတြ ေမြးဖြားသန္႕စင္ေပးဖုုိ႕ ဒါပဲစဥ္းစားေတြးေခၚေနေတာ့တာ။

သူက နည္းနည္းေတာ့ အဲ…. မ်ားမ်ားေတာ့ ကုုိးယိုုးကားယားႏုုိင္တယ္။ မွတ္္မိသေလာက္ ေျပာရရင္ သူ႕မ်က္မွန္ၾကီးက ေတာ္ေတာ္ထူတယ္။ သည္ေတာ့ တခါတေလက် ဘယ္ဟာက ဘယ္မွာဆုုိတာ သူမသိဘူး။ (မျမင္ဘူး)။ သည္ေတာ့ ဆုုိလိုုတာက စိတ္မွန္းနဲ႕ သူက ကုုိင္တြယ္ အလုုပ္လုုပ္တယ္ေပါ့။ သူမ်ားတကာေတြ ေဟာေျပာေနခ်ိန္မွာ သူက ေဟာက္ေနတတ္တာေတာ့ လြန္တာေပါ့။ အျပီးသတ္က် သူက ႏိုုးလာပီးေတာ့ ေမးခြန္းေတြ တရစပ္ေကာက္ေမးတာမ်ဴိး။ တေန႕ကလည္း သူက စာသင္ခန္းရွိရာကုုိ ေငးေမာရင္း ေတြးရင္းေလ်ာက္လာတယ္။ နံရံတေလ်ာက္မွာ သူ႕လက္ေခ်ာင္းေလးေတြက လိုုက္ေျပးေနတယ္။ သူ႕စာသင္ခန္းတံခါးက ဖြင့္ထားတဲ့တံခါးနား ေရာက္လာတယ္။ အဲဒါကုုိ သူကဆက္ပီးအခန္းထဲက နံရံေလးဘက္အတုုိင္း အဲသည္လုုိ လက္ေခ်ာင္းေလးေတြ နံရံတေလ်ာက္ လုုိက္ပါရင္း ဆက္ေလ်ာက္သြားလုုိက္တာ တံခါးေပါက္ဆီျပန္ေရာက္လာပီး ျပန္ထြက္သြားတယ္။ သူ႕အေတြးေတြထဲ နစ္ေနပုုံမ်ား။ တခါတုုန္းကသူ႕သူငယ္ခ်င္းနဲ႕ လမ္းမွာေတြ႕တယ္။ စကားတေျပာေျပာနဲ႕ ေလ်ာက္လာၾကျပီး သူ႕သူငယ္ခ်င္းကုုိ သူက အခုုနတုုန္းက သူဘယ္ဘက္ကုုိ သြားမလုုိ႕ လုုပ္ေနတာလဲ လိုု႕ေတြ႕တုုန္းက အေျခအေနကိုု ေမးသတဲ့။ ခုုနတုုန္းကေတာ့ ဘာသာရပ္ဆုုိင္ရာ ျပခန္းကေန ထြက္လာတာလုုိ႕ဆုုိေတာ့ ၀ီနာ က “ေၾသာ္… အဲဒါ ကၽြန္ေတာ္ မနက္စာစားပီးပီလိုု႕ ဆုုိလုုိတာေပါ့“ လုုိ႕ခပ္ေၾကာင္ေၾကာင္ မွတ္ခ်က္ခ်တာမ်ဴိး လုုပ္တယ္။

ေနာက္ဆုုံးေျပာစရာတစ္ခုုကေတာ့ သူက လူေတြန႕ဲ ပတ္သက္ရင္ အေသးစိတ္မမွတ္မိတာ။ George Miller (ေဂ်ာ့မစ္လာ) (သူ႕အေၾကာင္းအရင္ အခန္းေတြမွာ ေဖာ္ျပပီး။ အေမရိကန္ စိတ္ပညာရွင္တစ္ဦး၊ စိတ္ပညာဆုိင္ရာ နယ္ပယ္တစ္ခုကို တည္ေထာင္ခဲ့သူ) က “ကၽြန္ေတာ္ ၀ီနာ နဲ႕ တဒါဇင္ေလာက္ေတြ႕ဖူးတာကုုိ သူက ကၽြန္ေတာ့္ကုုိ ေတြ႕တုိင္း တစိမ္းတစ္ေယာက္အျဖစ္ သူက ျမင္ေနတာ“ လိုု႕ ေျပာပါတယ္။ မစ္လာက အမ္အုုိင္တီမွာ ၁၉၅၀ ကာလေတြမွာ နွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ရွိခဲ့ဘူးပါတယ္။ တခါေတာ့ ၀ီနာ နဲ႕ သူ ၀ီနာ့ရုုံးခန္းမွာ ဂ်ာနယ္လစ္ တစ္ေယာက္နဲ႕ ေတြ႕ေပးဖုုိ႕ကိစၥေၾကာင့္ ဆုုံၾကတယ္။ ဂ်ာနယ္လစ္နဲက ၀ီနာဟာ တရုုတ္ဘာသာနဲ႕ အတုုိင္အေဖာက္ညီေျပာၾကဆုုိၾကတယ္။ ၀ီနာ ကသူ႕ဖခင္ရဲ႕ ဘာသာစကားေလ့လာမႈအေမြကုုိ ရထားတယ္ေလ။ သူကိုုယ္တုုိ္င္ ဘာသာ ၁၃မ်ဴိး တတ္ထားတယ္။ ၂မိနစ္ ၃မိနစ္ေလာက္အၾကာ ရုုတ္တရက ္၀ီနာ က မစ္လာဘက္ကိုုလွည့္ပီး “ခင္ဗ်ား ဘယ္သူလဲ“ လုုိ႕ေမးတယ္။ မစ္လာ ကေတာ့ ဘာမွမေျပာပဲ ထြက္သြားလုုိက္ပါတယ္။

၀ီနာက လူေတြရဲ႕ အၾကိဳက္ေတာ့ မဟုုတ္ဘူး။ သူက သူ႕ပုုံစံနဲ႕သူ နံမယ္ၾကီးတာ သခ်ာၤဘာသာပညာရွင္ တစ္ေယာက္လုုိ လူသိမ်ားတာ။ ၀ီနာဟာ သူ႕သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႕ သိပၺံပညာဆုုိင္ရာ အျငင္းပြားမူေတြမွာ ျငင္းခုုန္တတ္တယ္။ ဒါ့အျပင္သူ႕မွာ လူပုုဂၢိဳလ္ေရးဆုုိင္ရာ တုုိက္ခုုိက္မူေတြလည္း ရွိတတ္တယ္။ သူ႕မိတ္ေဆြေဟာင္း ပက္စီမာစာနီ ကေျပာရာမွာ “ ၀ီနာ ဟာ ယဥ္ေက်းပီး အသည္းနွလုုံး ႏူးညံ႔့သူတစ္ေယာက္ပါပဲ “ လုုိ႕ဆုုိပါတယ္။ “ဒါေပမယ့္ တခါတရံ သူ႕မွာ စိတ္ထိခုုိက္လြယ္၊ စိတ္ပူပန္လြယ္၊ အတၱန႕ဲခံစားခ်က္ ျပင္းထန္ သူတစ္ေယာက္လုုိ တုုန္႔ျပန္တတ္တယ္“ ။

ခပ္တုုိတုုိဆက္ရရင္ ၀ီနာ ဟာ ၁၉၄၀မွာ အမ္အုုိင္တီသခ်ာၤ ဆိုုပီး ပုုံစံေျပာင္းပစ္လုုိက္နိုုင္ခဲ့တယ္။ သည္ေတာ့ ဒုုတိယကမာၻစစ္ ကန္ဘရစ္ဟာျဖင့္ ထူးျခားတဲ့ ပုုံစံသစ္နဲ႕ တည္ရွိေနျပီး အလုုပ္အေကၽြးျပဳႏုုိင္ခဲ့တယ္ေပါ့။ လူေတြဟာ ၀ီနာ ရဲ႕အၾကံသစ္ဥာဏ္သစ္ ေတြကေနျပီး အတူတကြ ေျပာဆုုိ ေဆြးေႏြး အၾကံေပး ေနထုုိင္ အသက္ဆက္ခဲ့ၾကပါတယ္။

စစ္အျပီးမွာ ၀ီနာ ရဲ႕“စူပါေဆြးေႏြးပဲြမ်ား“ ဟာ ခ်က္ခ်င္းဆုုိသလိုု ဆင္ႏြဲခဲ့တယ္။ “ညစာစားခ်ိန္ စကားလက္ဆုုံ အခ်ိန္ဟာျဖင့္ အေရာင္အေသြးစုုံတဲ့ အခ်ိန္ပါပဲ။ တက္ေရာက္လာတဲ့ ဧည့္သည္ေတြဟာ စိတ္၀င္တစား နဲ႕စိတ္ပါလာၾကတယ္“ လုုိ႕ (ဂ်ယ္ရီ၀က္စနာ) ကေျပာပါတယ္။ ညစာစားပီးေတာ့ သူ (၀ီနာ) က သူ႕အလုုပ္နဲ႕ ပတ္သက္ပီး ဘယ္သူမဆုုိ ၀င္ေရာက္ ေျပာဆုုိ ေဆြးေႏြးဖုုိ႕ အခုုလုုိေျပာတယ္။ အဲသည္ အခြင့္အေရးေပးရတာဟာ လြယ္ေတာ့မလြယ္ဘူး။

“စကားေတြကုုိ ခပ္တုုိတုုိပဲ ေျပာၾကဖုုိ႕ ေမ်ာ္လင့္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေျပာတဲ့သူက ျပီးေအာင္ၾကိဳးစားျပီး ေျပာေနခ်ိန္အတြင္း ၀င္ေရာက္ျဖတ္ေျပာတာ၊ ေဆြးေႏြးတာ၊ အျငင္းအခုုန္လုုပ္တာေတြလည္း ရွိႏုုိင္ပါတယ္။ သည္ေတာ့ တခ်ဴိ႕အုုပ္စုုေတြလည္း ညသန္းေခါင္ေလာက္က် ထျပန္တာမ်ဴိး ျဖစ္နုုိင္တယ္။ တခါတေလ အျပင္းအထန္ ျငင္းခုုန္မယ္၊ ဒီေန႕ျပီးရင္လည္း ျပီးႏုုိင္မယ္၊ ျပီးခ်င္မွလည္း ျပီးမယ္လုုိ႕ ျမင္ႏုုိင္ပါလိမ့္မယ္။ ဥပမာဗ်ာ – ဒစ္ဂ်စ္တယ္ကြန္ျပဴတာေတြနဲ႕ လူ႕ဥေႏွာက္ ကဲြျပားျခားနားမူေတြ အေၾကာင္း ေဆြးေႏြးၾကတဲ့အခါ မျပီးႏုုိင္တာမ်ိဴးေပါ့။”

ေဟာ …. လစ္ …. (သည္စာအုုပ္ရဲ႕ ဇာတ္လုုိက္ျဖစ္တဲ့ လစ္ကလီဒါ၊ အခုုမွ သူ႕နံမယ္ ေတြ႕ရပီ။) လစ္ က စတီဗင္၊ မစ္လာတုုိ႕နဲ႕ တဖဲြ႕တည္း၊ Psycho -Acoustics Lab ( စိတ္ပညာေဗဒ- ေရဒီယုုိအသံလွဴိင္း ဓါတ္ခဲြခန္း ) ကသူေတြနဲ႕အတူ သူလည္း အဲသည္ ထဲမွာ ပါတယ္။ ဂ်ယ္ရီ ၀က္စနာ က လစ္ဟာ အဲသည္အုုပ္စုုထဲမွာ အရပ္ရွည္ရွည္ ကလန္ကလားနဲ႕၊ သူက အျငင္းလည္း သန္တယ္ လုုိ႕ အမွတ္တရ ေျပာျပတယ္။ ကုုိကာကိုုလာပုုလင္းကုုိ လက္တစ္ဖက္က ကိုုင္လုုိ႕ သူ႕ပုုံစံက အခုုထိ မ်က္စိထဲ ျမင္ေနမိတုုန္း။ လစ္က လူနဲ႕ စက္ပစၥည္းဆုုိတဲ့ ဆက္သြယ္ခ်က္ေတြကုုိ သိပ္ကုုိ စိတ္၀င္တစား စဥ္းစားေတြးေခၚတတ္သူပါ။ သူကလည္း တျခားသူေတြလုုိပဲ ၀ီနာရဲ့ ေဆြးေႏြးေျပာဆုုိခ်က္ေတြကုုိ ေသခ်ာ နားေထာင္ျပီး လုုိက္ပါခံစားတတ္သူပါ။ သည္ေတာ့ သူုတုုိ႕နွစ္ေယာက္ရဲ႕ ဆက္သြယ္ခ်က္က အဲသည္အျမင္ေတြၾကားထဲ ေနမွာေပ့ါ။

“ေခတ္တစ္ေခတ္ရဲဲ႕ နည္းပညာ ဟာ အဲသည္ေခတ္က အေတြးအျမင္ေတြကုုိ ေရာင္ျပန္ဟတ္ပါတယ္“ လုုိ႕ ၀ီနာ ကစစ္ၾကီးအျပီးမွာ ခပ္တုုိတုုိ မွတ္ခ်က္ခ်ခဲ့ပါတယ္။ ဥပမာနဲ႕ ရွင္းေအာင္ေျပာရရင္ ၁၇ရာစုုနဲ႕ ၁၈ ရာစုု ၾကား သိပၺံပညာ ေတာ္လွန္ေရးအတြင္းမွာ ဂါလီလီယုုိ၊ ကတ္ပါလာ၊ နယူတန္ တုုိ႕ဟာ ေခတ္သစ္သိပၺံပညာရပ္ရဲ႕ အေျခခံ အုုတ္ျမစ္ကုုိ ခ်ေပးခဲ့တယ္၊ ၁၇ ရာစုု ေတြးေခၚပညာရွင္ ရေနးေဒးကား က အပင္ေတြ တိရစာၦန္ေတြရဲ႕ အတြင္းပုုိင္းတည္ေဆာက္မူကုုိ တင္ျပပုုံေဖာ္ေပးခဲ့တယ္။ တဖန္ ၁၉ ရာစုု စက္မူေတာ္လွန္ေရးမွာ နည္းပညာ ဆုုိတဲ့ အဓိပၺါယ္သတ္မွတ္ခ်က္ ဟာ ေရေနြးေငြ႕သုုံးအင္ဂ်င္ကေန အပူကုုိထုုတ္ပီး စြမ္းအင္ထုုတ္တဲ့ သေဘာေတြ ပါလာတယ္။ အဲသည္လုုိနဲ႕ သိပၺံပညာရပ္ဟာ တေျဖးေျဖးနဲ႕ ဇီ၀ေဗဒ၊ အပူေဗဒ၊ စက္မူေဗဒ ဆုုိပီး ေျပာင္းလဲ တုုိးတက္လာတာ မ်က္ျမင္ပါပဲ။

အခုု ၂၀ ရာစုုမွာေတာ့ တဲ့ … ၀ီနာ ကဆက္ေျပာပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးအသစ္တစ္ခုုကိုု စဖုုိ႕ လမ္းစကုုိ ျမင္ေနရပါပီတဲ့။ ဒါေပမယ့္တဲ့ ေရေႏြးေငြ႕ တုုိ႕ဘာတုုိ႕လုုိေတာ့ မဟုုတ္ပါဘူး တဲ့။ နည္းပညာ တုုိးတက္ေျပာင္းလဲမူ လုုိ႕သူက ေခၚလုုိက္ပါတယ္။ ေခတ္သစ္၊ အနာဂတ္ ဆိုုတာကုုိ လမ္းျပေပးမယ့္ ၊ မိမိ ပတ္၀န္းက်င္ကိုု သာမက၊ ကမာၻၾကီးကိုု ပါ တုုိ႕ထိႏုုိင္မယ့္ နည္းပညာပါ တဲ့။ ေခတ္ကုုိ လမ္းျပေပးမယ့္ ပတ္၀န္းက်င္အသစ္တစ္ခုု တဲ့။ “ က်ဴပ္တုိ႕ေျပာေနတဲ့ အဲသည္ စက္ပစၥည္းဟာ စိတ္ကူးယဥ္သက္သက္ မဟုုတ္ပါဘူး။ အနာဂတ္အတြက္ ေမ်ာ္လင့္ခ်က္ေပးေနတာလည္း မဟုုတ္ပါဘူး။ အဲသည္စက္ပစၥည္းက အလုုိအေလ်ာက္ တြက္ခ်က္ေပးမယ္၊ အလ်င္အျမန္ကုုိ တြက္ခ်က္ေပးမယ္၊ ဥပမာဗ်ာ … ဘယ္လုုိေျပာရမလဲ…. စက္မႈနည္းပညာအသစ္ေပါ့။“

သူက “အဲဒါကုုိ အသိဥာဏ္မရွိတဲ့သတၱ၀ါ လိုု႕ပဲေခၚေခၚ၊ စက္ပစၥည္းလုုိ႕ပဲ ေခၚေခၚ ေပါ့၊ ေခၚခ်င္သလုုိေခၚ။“ လုုိ႕သူက ျဖည့္ေျပာလုုိက္ပါေသးတယ္။ ဆက္သြယ္ေရး၊ အဖဲြ႕အစည္း၊ သတင္းအခ်က္အလက္၊ အရာ၀တၱဳ၊ စြမ္းအင္၊ လုုပ္ေဆာင္မႈစတာေတြဟာ အသက္မရွိတဲ့ အရာေတြပဲ လိုု႕သူက ေကာက္ခ်က္ခ်တယ္။ အဓိက ကေတာ့… အင္း…. ဆက္သြယ္ေရးကြန္ယက္နဲ႕ ထိမ္းခ်ဴပ္မႈ …. သူ႕စက္ပစၥည္းက အဲသည္လိုုမ်ဴိး။ (အဲသည္တုုန္းက သူေျပာတာေတြ ဘယ္သူမွ နားလည္ပုုံမရပါဘူး။ လစ္ ကလဲြလိုု႕ေပါ့။ အဲဒီဘာမွန္းမသိတာေတြကိုု သူက အေကာင္အထည္ေဖာ္ျပမွာ။)

၀ီနာက သူ႕စိတ္ကူးေတြကုုိ လစ္နဲ႕ တျခားေသာ သူ႕လိုု ေကာင္ေတြကုုိ တေပ်ာ္တပါးၾကီး ေျပာဆုုိ ရွင္းျပ နားေထာင္ၾက။ အတိုုခ်ဴပ္ေျပာရရင္ “ေအာ္တုုိမစ္တစ္ ကြန္ျပဴတာ“ ဆုုိတဲ့ ယေန႕ေခတ္ အေရးပါဆုုံး ျဖစ္လာမယ့္ စက္ပစၥည္း ဆိုုတာဆီကုုိ ဦးတည္သြားေနၾကတဲ့ လမ္းတစ္ခုုကုုိေဖာက္ေနၾကတာ ျဖစ္မွာေပါ့။ အဲသည္နည္းပညာကိုု ၁၉၂၅ခုုႏွစ္ေတြကတည္းက ေနစလုုိ႕ ၊ အမ္အုုိင္တီမွာ သူ႕စိတ္ကူးေတြကုုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္လုုိ႕၊ လွ်ပ္စစ္အင္ဂ်င္နီယာ နည္းပညာဌာနက ပါေမာကၡ Vannwvar Bush (ဗာနက္ဗာ ဘြတ္ခ်္) နဲ႕ သူတုုိ႕ေတြနဲ႕ ေတြ႕ဆုုံဖုုိ႕ ျဖစ္လာတယ္။

(အဲသည္မွာ မစ္ဇူရီကေကာင္ကေလးမ်ား အခန္း အဆုုံးသတ္ပါတယ္။ မစ္ဇူရီကေကာင္ကေလးမ်ား Missourri Boys ဆုုိတဲ့အခန္းတစ္ခုုလုုံး ပီးပါပီ။ ေနာက္တစ္ခန္းကုုိ ကူးပါမယ္။ သည္ေတာ့ စိတ္၀င္စားရင္ ဆက္ဘာသာျပန္မယ္။ စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းရင္ ေကာင္းသလိုုေပါ့။ )

ဂ်ဴနီယာ၀င္း

Monday, February 4, 2019

ဂ်ဴနီယာ၀င္း – အယ္ဒီတာမ်ား



ဂ်ဴနီယာ၀င္း – အယ္ဒီတာမ်ား


(အေတြးအျမင္မဂၢဇင္း၊ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၀၁၉) မိုးမခ၊ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၊ ၂၀၁၉

(”Journalism“ (သတင္းစာပညာ) လုုိ႕အမည္ေပးထားတဲ့ စာအုုပ္ကုုိ James Glen Stovell (ဂိ်မ္းစ္ ဂလန္ စတုုိဗယ္) ကေရးပါတယ္။ အခုု သူေရးထားတာေတြထဲက စိတ္၀င္စားမယ့္ အေၾကာင္းအရာမ်ားကိုု သင့္ေလ်ာ္သလုုိ ဘာသာျပန္ေပးထားတာပါ။ စာေရးသူျဖည့္စြက္ထားတာေတြကိုု ကြင္းစကြင္းပိတ္နဲ႕ လုုပ္ေပးထားပါတယ္။)

(‘၂၁ရာစု ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္’အမည္နဲ႕ ပထမပုုိင္း ဘာသာျပန္စာအုုပ္ ထြက္တယ္။ အခုု တင္ဆက္ထားတာေတြက စာအုုပ္ထဲမပါပါဘူး။ ဒုုတိယအပုုိင္းေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ အယ္ဒီတာေတြ အေၾကာင္း ပါ။ သူဆုုိလုုိတဲ့ အယ္ဒီတာဆုုိတာ သတင္းေအဂ်င္စီေတြ၊ သတင္းလုုပ္ငန္းေတြနဲ႕ ဆုုိင္တဲ့ အယ္ဒီတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ သုုိ႕ေသာ္ အယ္ဒီတာေတြရဲ႕ သေဘာသဘာ၀ေတြကေတာ့ အတူတူပါပဲ ဆုုိတာ ေတြ႕ရပါတယ္။)

( အယ္ဒီတာ ဆုုိတာ … တဲ့။ )

၁။ အယ္ဒီတာ – သတင္းလုပ္ငန္းမွာ တာ၀န္ရွိဆုုံးပုဂိၢဳလ္ျဖစ္ပါတယ္။ သူက ဌာနၾကီးတစ္ခုလုံး လည္ပတ္မူကို တာ၀န္ယူရပါတယ္။ အယ္ဒီတာမ်ားဟာ ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္လုပ္ငန္းစဥ္ ရဲဲ႕ အဓိက ကုိင္တြယ္သူလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ (ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္ journalism ကုုိ သတင္းစာပညာ လုုိ႕ တုုိက္ရုုိက္ဆိုုရပါမယ္။ အဲသည္ထဲမွာ သတင္းစာ၊ မဂၢဇင္း၊ ဂ်ာနယ္၊ စာေစာင္၊ သတင္းလုုပ္ငန္းနဲ႕ဆုုိင္တဲ့ မီဒီယာမ်ား၊ သတင္းထုုတ္လႊင့္မူမ်ား အကုုန္ပါပါတယ္။ အဲသည္ဌာန အသီးသီးေတြမွာ အယ္ဒီတာအျဖစ္ တာ၀န္ယူလုုပ္ေဆာင္ေနသူေတြကုုိ ရည္ညႊန္းပါတယ္။ အခုုသည္အပိုုင္းမွာ တင္ျပတဲ့ အယ္ဒီတာ ဆုုိတာက သတင္းလုုပ္ငန္းပိုုင္း ကုုိ အဓိက ရည္ရြယ္ထားပါတယ္။)

၂။ ေကာ္ပီအယ္ဒီတာ – သတင္းေထာက္ေတြ၊ တျခားေသာအယ္ဒီတာေတြ ေရးသားတာေတြကုိ စီစစ္ရတဲ့ အဓိကပုဂၢိဳလ္ပါ။ သူတုိ႕မွာ က်ယ္ျပန္႕တဲ့ အသိပညာရွိထားရမယ္။ ဘာသာစကားအသုံးျပဳပုံေတြကုိ နားလည္ သုံးတတ္ရမယ္။ (ေကာ္ပီအယ္ဒီတာ ဟာ အယ္ဒီတာေလာက္ေတာ့ ၾသဇာမေညာင္းဘူးလုိ႕ ေနာက္ပုိင္း သူ ေရးသားထားတာေတြအရ ယူဆပါတယ္။ အယ္ဒီတာတစ္ေယာက္ျဖစ္ခ်င္ရင္ ေကာ္ပီအယ္ဒီတာ အဆင့္တစ္ခုုကိုု ေက်ာ္ျဖတ္ရပါတယ္။)

၃။ အယ္ဒီတာမ်ားဟာ သတင္းေထာက္ေတြနဲ႕ ယုံၾကည္မူ တည္ေဆာက္ထားရမယ္။ တစ္ဦးအေပၚတစ္ဦး စိတ္ခ်င္းဆက္ေနသလုိ နားလည္မူ ယုံၾကည္မူေတြ ရွိထားရမယ္။ သတင္းေထာက္မ်ားဟာ အယ္ဒီတာရဲ႕ အလုပ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ကၽြမ္းက်င္မူ၊ ေထာက္ပံ့မူအေပၚမွာ အားထားသင့္တဲ့ အေနအထားမ်ဴိးနဲ႕ ေနရပါတယ္။

၄။ အယ္ဒီတာမ်ားဟာ သတင္းလုပ္ငန္းမွာ တာ၀န္ရွိသူျဖစ္သလို၊ သတင္းကို စားသုံးသူ ပရိသတ္ေတြအေပၚမွာလည္း တာ၀န္ရွိပါတယ္။ သည္လုိ ပရိသတ္ေတြကို အေကာင္းဆုံးသတင္းေတြကုိ ေပးရမယ္ ဘယ္လုိေပးရမလဲ ဆုိတာ သူတုိ႕တာ၀န္ျဖစ္ပါတယ္။

၅။ အယ္ဒီတာေတြရဲ႕ ရုိးသားေျဖာင့္မတ္မူ၊ သတင္းနယ္ပယ္ဆုိင္ရာမွာ အသိပညာရွိမူေတြဟာ သတင္းလုပ္ငန္းၾကီး ရဲ႕အဆင့္အတန္းကုိ ေရာ၊ နံမယ္ကိုပါ ကုိယ္စားျပဳလ်က္ရွိေနပါတယ္။

မီဒီယာေလာက၏ အေရးအၾကီးဆုံးအလုပ္
ယေန႕မီဒီယာ ေလာကမွာ အယ္ဒီတာထက္ အလုပ္ပုိမ်ားတဲ့သူ၊ အေရးၾကီးတဲ့ အလုပ္ဟာျဖင့္ မရွိေတာ့ပါဘူး။ အယ္ဒီတာေတြက စာေရးဆရာေတြ ထက္ေတာင္ တာ၀န္ၾကီးပါသတဲ့။ (သည္ေနရာမွာ စာေရးဆရာ ဆုုိတာ အမ်ား သိထားနားလည္ထားတဲ့ ၀တၱဳေရးတဲ့သူ၊ ကဗ်ာဆရာ၊ စာေရးဆရာ ဆုုိတဲ့အဓိပၺါယ္ေတြ အျပင္ သတင္းေရးသားသူေတြ ပါပါတယ္။ သည္အပုုိင္းမွာ သတင္းကုုိ စီကာပတ္ကုုံး လူနားလည္ေအာင္ ေရးသားတင္ျပသူေတြ ကုုိ စာေရးဆရာေတြလိုု႕ ကင္ပြန္းတပ္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတုုိ႕ကုုိ writer – ရုုိက္တာ – စာေရးသူေတြ- စာေရးဆရာေတြ- လုုိ႕ေခၚပါတယ္။ အခုုေနာက္ပိုုင္းမွာ စာေရးဆရာ လုုိ႕ေခၚထားတာေတြကုုိ ေတြ႕ရင္ သတင္းနဲ႕ဆုုိင္တဲ့ စာေရးဆရာေတြလုုိ႕ နားလည္ေပးဖုုိ႕ ၾကိဳတင္ေျပာထားပါရေစ။)

သတင္းေထာက္ေတြ၊ သတင္းေရးဆရာေတြရဲ႕ အလုပ္ေတြရဲ႕တာ၀န္ဆုိတာ အယ္ဒီတာေတြ အိပ္ေနသေလာက္ပါပဲ။ အယ္ဒီတာေတြဟာ သတင္းစားသုံးသူ ပရိသတ္ေတြနဲ႕ သတင္းထုတ္လုပ္မူေတြကုိ ေကာင္းေကာင္းၾကီးနားလည္း ခ်ည္းကပ္တတ္ရပါတယ္။ အယ္ဒီတာမ်ားဟာ ဘာသာစကားေတြ နားလည္ထားပီး ထုတ္လုပ္မူပုိင္းဆုိင္ရာ ဥပေဒသေတြ၊ စတုိင္ေတြကု ိသိထားရပါတယ္။ သူတုိ႕က ဦးေဆာင္ႏုိင္ရမယ္၊ ေခ်ာ့တတ္ ေပါင္းတတ္ရမယ္၊ အယ္ဒီတာေတြဟာ သူတုုိ႕ဆီ သတင္းေရးသားေပးပုုိ႕တဲ့ စာေရးဆရာေတြကုိ လည္း အလုပ္ေကာင္းေကာင္း ခုိင္းတတ္ရပါမယ္။

အယ္ဒီတာမ်ားဟာ သတင္းအဖဲြ႕အစည္းေတြ တင္ျပတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ဆုိင္ရာ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကုိ နားလည္ရမယ္။ သူတုိ႕က သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ တစ္ခုနဲ႕တစ္ခု ဆက္စပ္ေနမူေတြကုိလည္း ခ်က္ဆုိ နားခြက္က မီးေတာက္ဆုိသလို အကင္းပါးေနဖုိ႕ လုိပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ယခုလက္ရွိနဲ႕ ဒိအရင္က အျဖစ္အပ်က္ေတြကုိလည္း မွတ္မိတဲ့ မွတ္ညဏ္ေကာင္းရတယ္။ ဒါမွလည္း အေျခအေနကို သုံးသပ္တတ္မယ္၊ ဆုံးျဖတ္တတ္မယ္၊ ယခုလက္ရွိအျဖစ္အပ်က္က အမွန္အကန္ တကယ့္ ပုံစံကုိ ေဖာ္တတ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္ ဆုိတဲ့ သတင္းစာပညာပုိင္းဆုိင္ရာ အေျခအေနမ်ားကို ႏွဴိက္နွဴိက္ခၽြတ္ခၽြတ္ တူးေဖာ္ထားပီး အယ္ဒီတာေတြရဲ႕ သေဘာသဘာ၀အတုိင္း တိက်ျပတ္သားမူ၊ လုပ္ငန္းဆက္သြယ္မူနဲ႕ ေရွ႕ေလ်ာက္ ဘာဆက္လုပ္ရမယ္ ဆုိတာေတြကုိ အၾကမ္းအားျဖင့္ ဆုံးျဖတ္ႏုိင္စြမ္းရွိရပါမယ္။ သူတုိ႕က ပရိသတ္ရဲ႕ ယုံၾကည္မူနဲ႕ သတင္းအားထားမူေတြ အေပၚမွီခုိေနပါတယ္။

(သည္ေတာ့ တုိတုိေျပာရရင္) အယ္ဒီတာေတြဆုိတာ မဂၢဇင္းမွ၊ သတင္းစာမွ မဟုတ္ပါဘူး။ သူတုိ႕ကိုိ တစ္ခုုခုရဲ႕ အယ္ဒီတာ လုိ႕ေခါင္းစဥ္တပ္ လုိက္တာနဲ႕၊ ေခၚေ၀ၚလုိက္တာနဲ႕ အယ္ဒီတာရဲ႕ အရည္အခ်င္းေတြ အရည္အေသြးေတြ အကုန္လုံးပါသြားေတာ့တာပါပဲ။ အဲသလုိ ပါ၀ါရွိတယ္ေပါ့။ သတင္းေခတ္ဆုိတာ သူတို႕မပါပဲ ဘာမွ အလုပ္မျဖစ္ပါဘူး။

အယ္ဒီတာဆုိတာ ဘယ္သူလဲ
ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္ ေခတ္မွာ အယ္ဒီတာဆုိတာ သတင္းအဖဲြ႕အစည္းရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္ပါတယ္။ လုပ္ငန္း ေသးေသးေလးကေန လုပ္ငန္းၾကီးတုိင္ အဲသလုိပဲ သတ္မွတ္ပါတယ္။ တခ်ဴိ႕ေသာ ထုတ္လုပ္သူေတြကေတာ့ သူတုိ႕ကို “ေထာက္ပံ့ကူညီေပးသူ အယ္ဒီတာမ်ား“ လုု႕ိဂုုဏ္တင္ပီး ေခၚၾကပါတယ္။ အမွန္ေတာ့ သူတုိ႕က အဲသေလာက္ၾကီးေတာ့ မဟုတ္ၾကပါဘူး။

(သည္ေနရာမွာ ျဖတ္ေျပာရရင္ ထုုတ္လုုပ္သူ ဆုုိတာ သတင္းစာထုုတ္လုုပ္သူ၊ သတင္းလုုပ္ငန္း ထုုတ္လုုပ္သူ ေတြကုုိ ေခၚပါတယ္။ ကုုမၼဏီပိုုင္ရွင္ သေဌးေပါ့။ သတင္းလုုပ္ငန္း လည္ပတ္ေစဖုုိ႕ ပုုိက္ဆံထုုတ္ေပးသူေပါ့။ သူက ေကာင္းေပ့ေတာ္ေပ့ ဆုုိတဲ့ အယ္ဒီတာကိုု ငွားထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သူတုုိ႕သတင္းလုုပ္ငန္း ေအာင္ျမင္ဖုုိ႕ဆုုိရင္ အယ္ဒီတာေကာင္းေကာင္း ခန္႕ထားရတယ္ေပ့ါ။)

သည္ေတာ့ ေျပာရရရင္ အမ်ားအားျဖင့္ သူတုိ႕ကုိ အယ္ဒီတာခ်ဴပ္ လုုိ႕နံမယ္တပ္ပီး ေခၚေ၀ၚၾကတယ္။ သူ႕ေအာက္မွာ အမည္မ်ဴိးစုုံတပ္ထားတဲ့ အယ္ဒီတာေတြလည္း ရွိပါတယ္။ ဌာနတစ္ခုုခုု ရဲ႕ ေနရာမွာ အယ္ဒီတာအျဖစ္လုုပ္ေနတယ္လိုု႕ အမည္တပ္လုုိက္တယ္ဆုုိတာက သူသည္ ထုုိ ဘာသာရပ္အတြက္ တာ၀န္ရွိသူ လုုိ႕ေခၚလုုိက္တာပါပဲ။စီမံခန္႕ခဲြမူ အယ္ဒီတာ၊ အားကစား အယ္ဒီတာ စသျဖင့္ စသျဖင့္။ သူက အဲသည္ေနရာနဲ႕ သက္ဆုုိင္သမ ွ်အတြက္ တာ၀န္ဟူသမ ွ် ယူေပေတာ့ ဆုုိတဲ့သေဘာ။

အခုု သတင္းထုုတ္လုုပ္ေရး မွာ အယ္ဒီတာမ်ားလိုု႕ ဆုုိလုုိက္ေတာ့ သတင္းအယ္ဒီတာမ်ား၊ အားကစားဆုုိင္ရာ အယ္ဒီတာမ်ား၊ အလုုပ္စီးပြားေရး ဆုုိင္ရာ အယ္ဒီတာမ်ား၊ ဘ၀တက္လမ္းဆုုိင္ရာ အယ္ဒီတာမ်ား၊ ဂရပ္ဖစ္ဆုုိင္ရာ အယ္ဒီတာမ်ား၊ ဓါတ္ပုုံ အယ္ဒီတာမ်ား ဆုုိျပီး ထြက္လာတာပါပဲ။ သူတုုိ႕ဟာ သတင္းေထာက္ေတြနဲ႕ သူတိုု႕လုုိအယ္ဒီတာေတြ အားလုုံးနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ တာ၀န္အျပည့္ ယူထားရပါတယ္။ သူတုုိ႕ထမ္းေဆာင္ေနတဲ့ ဧရိယာ နယ္ပယ္အတြင္းမွာ တိက်တဲ့ တုုိက္ရုုိက္ဆက္ႏြယ္ေနတဲ့ သတင္းေတြကုုိ ကုုိင္ထားပါတယ္။ အဲသည္အယ္ဒီတာ တစ္ေယာက္ခ်ငး္မွာလည္း အယ္ဒီတာအရည္အခ်င္းေတြ အျပည့္အ၀ရွိေနရပါတယ္။

အယ္ဒီတာမ်ားရဲ႕ သေဘာသဘာ၀မ်ား
အယ္ဒီတာေတြဟာ ပါးနပ္ရမယ္၊ စူးရွထက္ျမက္တဲ့ စိတ္ရွိရမယ္။ အခ်က္အလက္ေတြနဲ႕ ပတ္သက္လုုိ႕ သူတုုိ႕က ခ်က္ခ်င္းလက္ငင္း အသုုံးခ်တတ္၊ ျမင္တတ္ရမယ္။ သမုုိုုင္းေၾကာင္းေတြကုုိလည္း သိထားပီး စာေပပညာကုုိလည္း ႏွ႔ံစပ္ေနရမယ္။ သဒၵါပုုိင္းဆုုိင္ရာ (သည္ေနရာမွာ အဂၤလိပ္စာ ဘာသာသဒၵါကုုိ ဆုုိလုုိပါတယ္။ ျမန္မာဘာသာအရဆုုိရင္ စာလုုံးေပါင္း သတ္ပုုံ သဒၵါ ေတြ အကုုန္ပါမယ္) နဲ႕ စကားလုုံး အျဖတ္အေတာက္ ေတြကုုိလည္း ေသေသခ်ာခ်ာ တတ္သိနားလည္ ထားဖုု႕ိလုုိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဂၤလိပ္စာ စာလုုံးေပါင္းေတြကုုိ ေတာ့ အကုုန္ ကၽြမ္းကၽြမ္းက်င္က်င္ သိထားဖုုိ႕မလုုိပါဘူး။ ျဖစ္တတ္တဲ့ အမွားေတြကုုိ ေလာက္ သိထားရင္ေတာ္ပါပီ။

အယ္ဒီတာမ်ားဟာ လူမူ ဆက္ဆံေရးမွာမရွိမျဖစ္ လုုိအပ္တဲ့ လူမူေရးသေဘာတရားနဲ႕ ပထ၀ီ၀င္အေနအထား (အဲဒါက ၾကည့္ရတာေတာ့ ဘယ္ေနရာေဒသမွာ ဘာျဖစ္တယ္ ဆုုိတာနဲ႕ ေျမပုုံကုုိ ျမင္တတ္ေနရမယ့္သေဘာထင္ပါတယ္ အခုုေခတ္ေတာ့ ဂူးဂဲလ္ မက္ ေပါ့။) ေတြကုုိ သိထားသင့္ပါတယ္။ ဘယ္ေနရာမွာ အခ်က္အလက္ ေတြ သတင္းေတြရမယ္ ဆုုိတာကုုိ သိထားရပုုံဟာ သတင္းေထာက္ေတြလုုိပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အခ်ိန္ေတြ ဘယ္ေလာက္ကုုန္ကုုန္ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြရဖုုိ႕ဆုုိ ေပးဆပ္ဖုုိ႕ အသင့္ျဖစ္ေနရပါတယ္။

အယ္ဒီတာမ်ားဟာ သူတုုိ႕စားပဲြေပၚေရာက္လာတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြမွန္သမွ်ကုုိ နားမလည္ရင္ နားမလည္သလုုိ ေမးခြန္းထုုတ္မယ္၊ အမွားရွာမယ္။ သတင္းတစ္ပုုဒ္ကုုိ သူတိုု႕နားမလည္ဘူးဆုုိတာဟာ သတင္းဖတ္သူအနည္းငယ္လည္း နားမလည္ေလာက္ပါဘူး ဆုုိတဲ့သေဘာျဖစ္ပါတယ္။ အယ္ဒီတာေတြလည္းပဲ အနည္းနဲ႕အမ်ားေတာ့ လူတုုိင္းနားလည္တာမ်ဴိးကုုိ နားမလည္တာမ်ဴိးလည္း ျဖစ္တတ္တာပါပဲ။ ဒါေလးေတာင္ မသိဘူးလားလိုု႕ တဖက္သားက ျမင္တာမ်ဴိးမျဖစ္ေအာင္ ဂရုုစိုုက္ဖုုိ႕ေတာ့ လိုုပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ သူတုုိ႕ရဲ႕ ထူးျခားတဲ့ အသိပညာဆုုိတာက သတင္းဖတ္သူေတြရဲ႕ အျမင္၊ စိတ္ပိုုင္းဆုုိင္ရာကုုိ သိေနရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ သည္ေတာ့ ဘယ္သတင္းဟာျဖင့္၊ ဘယ္စာဟာျဖင့္ ဆုုိပီး လူေတြသိခ်င္တယ္၊ မသိခ်င္ဖူး၊ စိတ္မ၀င္စားဖူး ဆုုိတာကုုိ သူတုုိ႕က ကၽြမး္က်င္စြာ ဆုုံးျဖတ္တတ္ရပါတယ္။ ဒါဟာ ထုုတ္လုုပ္ေရးေအာင္ျမင္မူ အတြက္ အေရးပါတဲ့ စိတ္ဓါတ္ဆုုိင္ရာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ဆုုံးတစ္ခ်က္ကေတာ့ အယ္ဒီတာေတြရဲ႕ အေတြ႕အၾကဳံဟာ ရင့္က်က္ေလ အယ္ဒီတာေကာင္းျဖစ္ေလ ပါပဲ။ သည္ေတာ့ အယ္ဒီတာ ျဖစ္ခ်င္ၾကတဲ့ ယေန႕ေခတ္လူငယ္ေတြ အေနနဲ႕ ကိုုယ့္ရဲ႕ အရည္အခ်င္းကိုု ေသြးပီးရင္းေသြးေနရမယ္၊ အသိပညာကုုိလည္း ဆဲြဆန္႕ႏုုိင္သမ ွ် ဆဲြဆန္႕ေနရမယ္၊ အရည္အခ်င္းကိုုလည္း တုုိးတက္ေအာင္ ရယူပီးရင္းကုုိ ရယူေနရပါမယ္။

အယ္ဒီတာနဲ႕ စာေရးဆရာတုုိ႕ရဲ႕ ဆက္သြယ္မူ
(စာေရးဆရာ ဆုုိတဲ့အဓိပၺါယ္ ေရွ႕မွာ ရွင္းျပထားပီးျဖစ္လုုိ႕ ထပ္မရွင္းေတာ့ပါ။)

ကၽြမ္းက်င္တဲ့ စာေရးဆရာေတြ (သတင္းေရးဆရာ ေတြထဲမွာလည္း သိပ္ကုုိ ေတာ္ျပီး ျပည့္စုုံတဲ့ တင္ျပမူေတြနဲ႕ ေရးတတ္သားတတ္သူေတြကုိဆုိလိုပါတယ္။ စာေရးဆရာေတြလုိ အရည္အခ်င္း ျပည့္၀သူေတြ) အတြက္ သူတိုု႕စာကုုိ သူတုုိ႕ စီစစ္ပီး သားျဖစ္ပါတယ္။ (ဆုုိလုုိတာက အယ္ဒီတာက ဘာမွသိပ္ျပင္စရာမလုုိေတာ့ဘူး။) အမ်ားအားျဖင့္ေတာ့ သတင္းေရးဆရာအမ်ားစုုမွာ သူုုတုုိ႕ကုုိယ္ပုုိင္ေရးတဲ့ စာဆုုိတာ မရွိပါဘူး။ (ဆုုိလုုိတာက သတင္းကိုု အခ်က္အလက္ျပည့္စုုံေအာင္ ေရးသားတင္ျပတယ္။ အယ္ဒီတာက စီစစ္တည္းျဖတ္၇တယ္။ ဒီေတာ့ သူတုုိ႕ေရးတဲ့စတုုိင္ စာ ဆုုိတာ မရွိဘူး။) အယ္ဒီတာက သူတုုိ႕ေရးထားတာေတြကုုိ စီစစ္ တည္းျဖတ္ အမွားကင္းေအာင္ လုုပ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သူတုုိ႕ဟာ သတင္းစာလုုပ္ငန္းမွာ အယ္ဒီတာေတြေပၚ မွီခုုိေနၾကရပါတယ္။ ဒိလုုိနဲ႕ အယ္ဒီတာ-စာေရးဆရာ ေတြဆက္ဆံေရး ဆုုိတာ ေပၚလာပါတယ္။

သူတိုု႕နွစ္ဦးနွစ္ဖက္ဟာ ဒီလုုပ္ငန္းအဆင္ေျပဖုုိ႕ တက္ညီလက္ညီေက်ာ္ျဖတ္ရတယ္ေပါ့။ သတင္းေရးသူဟာ ဒီအေၾကာင္းအခ်က္အလက္န႕ဲ ပတ္သက္လုုိ႕ ကၽြမ္းက်င္ေနရမယ္၊ ဒါကုုိ ေရးသားတဲ့ေနရာမွာလည္း အခ်က္အလက္စုုံလင္ရမယ္။ အယ္ဒီတာရဲ႕ တည္းျဖတ္မူေအာက္မွာ သည္လုုိ စုုံစုုံစိစိ ေရးထားတဲ့ ေဆာင္းပါးဟာ သိပ္ကုုိ ျပိးျပည့္စုုံတဲ့ သတင္းတစ္ပုုဒ္ ျဖစ္လာပါတယ္။

သူေရးတဲ့စာကိုု အယ္ဒီတာက စဖတ္လုုိက္တာနဲ႕ ဘာမွမသိတဲ့ အေၾကာင္းအရာတစ္ခုုကုုိ မိတ္ဆက္တာကိုု ခ်က္ခ်င္း သိမယ္။ သတင္းဖတ္သူေတြ သိခ်င္မယ့္ ေမးခြန္းေတြေပၚလာမယ္။ သည္ေတာ့ ေမးေလ့ရွိတဲ့ ေမးခြန္းက “သည္အေၾကာင္းအရာက အဓိပၺါယ္ရွိရဲ႕လား“။ ဒါက သတင္းဖတ္သူေတြဆီက ျဖစ္လာမယ့္ တုုန္႕ျပန္မူတစ္ခုု။

ဟုုတ္တယ္ေလ အယ္ဒီတာေတြက ခ်က္ခ်င္းလက္ငင္း ေပၚလာတဲ့ ဖတ္တဲ့သူေတြဆီက အေတြးေတြကုုိ ဖမ္းဆုုပ္ႏုုိင္စြမ္းရွိတယ္။ ရွင္းလင္းျပတ္သားမူမရွိတာကုုိ ျမင္တယ္။ သတင္းေ၇းတဲ့သူနဲ႕ အယ္ဒီတာဆုုိတာ ႏွစ္ဦးနွစ္ဖက္ ဘက္မ ွ်ေနတယ္။ အယ္ဒီတာက ဖတ္သူေတြရဲ႕ အဆင့္အတန္းကိုု သိတယ္၊ သတင္းဖတ္သူေတြက ဘာကုုိ လက္ခံတယ္ လက္မခံဖူးဆုုိတာကုု ိသိတယ္။ စာဖတ္ပရိသတ္က ဘယ္သူေတြလဲ ဘယ္လုုိ အဆင့္အတန္းလဲ ဘယ္လုုိ အက်ဴိးသက္ေရာက္သလဲ သည္သတင္းစာ၊ သတင္း ထုုတ္လုုပ္မူရ႕ဲ နံမယ္ဟာ သူတုုိ႕အေပၚတည္ေနတယ္။

ေျပာရရင္ေတာ့ အယ္ဒီတာေတြရဲ႕ ေနရာဟာ သိပ္ကုုိ ထူးျခားပီး ေျပာင္ေျမာက္တဲ့ တာ၀န္ၾကီးတစ္ခုုကိုု ရြက္ထားရသလိုုပဲ။ သတင္းေရးသားတင္ျပသူ (စာေရးဆရာ)ေတြထက္ကိုု သူက အေတြ႕အၾကဳံရင့္ေနရမယ္။ သတင္းထုုတ္လုုပ္ေရးရဲ႕ အသက္ဟာ သတင္းေရးသူေတြ၊ စာေရးဆရာေတြထက္ မသာရင္သာေနရမယ္ ေလ်ာ့ေတာ့မေလ်ာ့ပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္ဆုုိ သတင္းေရးသူေတြ ေရးေပးသမ ွ်ကုုိ အယ္ဒီတာေတြကပဲ ဆုုံးျဖတ္ခ်က္ခ်ပီး ျပင္တယ္ ဆင္တယ္ စီစစ္တယ္ တည္းျဖတ္တယ္၊ တခါတေလ အကုုန္လုုံးနီးပါး ကုုိ ေရးသားတဲ့ပုုံစံပါ ေျပာင္းေပးရတတ္တာကုုိး။

အယ္ဒီတာတစ္ေယာက္ျဖစ္လာဖုုိ႕
အယ္ဒီတာ အလုုပ္ဟာ လူတုုိင္းအတြက္ မဟုုတ္ပါဘူး။ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက သတင္းစာလုုပ္ငန္းခြင္ထဲ ၀င္ၾကတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲ – သူတုုိ႕က သတင္းေတြကုုိ တင္ျပခ်င္တယ္၊ သတင္းေတြ ေရးခ်င္တယ္၊ ဓါတ္ပုုံေတြ ရုုပ္ပုုံေတြနဲ႕ ဂရပ္ဖစ္ေတြ လုုပ္ရတာ သေဘာက်တယ္.. စသျဖင့္ စသျဖင့္။ သူတုုိ႕က သူတိုု႕အလုုပ္ကိုု စိတ္စိုု္က္ပီး ဖန္တီးၾကတယ္၊ တခါတရံ တကုုိယ္ေတာ္ လုုပ္လုိၾကတယ္ – တကယ့္ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ေတြလုုိ ေပါ့။- – သူတိုု႕က အယ္ဒီတာေတြလုုိ က်ယ္ျပန္႕တဲ့ နယ္ပယ္ထဲ မကူးခတ္ခ်င္ၾကဘူး။ ကုုိယ့္ေနရာေလးမွာပဲ ေနခ်င္ လုုပ္ခ်င္ၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အယ္ဒီတာအလုုပ္ လူတုုိင္းမလုုပ္ခ်င္ဘူး၊ လူတုုိင္းအတြက္လညး္ မဟုုတ္ဘူး။ အယ္ဒီတာျဖစ္လာဖုိ႕ ေရွ႕မွာ တင္ျပထားသလုိ ပညာေတြအမ်ားၾကီး ယူထားရဦးမယ္။

တခ်ဴိ႕ကက်ျပန္ေတာ့ သတင္းစာလုုပ္ငန္း (ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္ အလုုပ္) ကုုိ စိတ္၀င္စားၾကတာက သတင္းျဖန္႕ျဖဴးမူကုုိ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ လုုပ္ျပခ်င္တာ၊ သူတုုိ႕တကုုိယ္ေတာ္ လုုပ္ျပခ်င္ၾကတာမ်ဴိး ျဖစ္တယ္။ သူတုုိ႕ကၽြမ္းက်င္တဲ့ ဘာသာရပ္ဆုုိင္ရာ ေလ့လာမူ၊ လုုိက္စားမူေတြကိုု အယ္ဒီတာကြ ဆိုုျပီး အသုုံးခ်ျပခ်င္ၾကတယ္။ အယ္ဒီတာေတြကုုိ (ေျပာရရင္ေတာ့) စာေရးဆရာေတြ၊ သတင္းေထာက္ေတြထက္ ပုုိျပီး ပုုိက္ဆံပုုိေပးရတယ္။ လခပုုိရၾကတယ္။ ဒါဟာလည္း အယ္ဒီတာ အလုုပ္ နံမယ္ၾကီးတဲ့ အေၾကာင္းတစ္ေၾကာင္းေပါ့ေလ။

ဒီေတာ့ အယ္ဒီတာ ျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လုိလုုပ္ၾကမလဲ
အမ်ားစုုကေတာ့ သတင္းေထာက္တစ္ေယာက္ ျဖစ္ျဖစ္၊ ေကာ္ပီ အယ္ဒီတာဆုုိတဲ့ သတင္းေတြကုုိ ဖတ္ရူ တည္းျဖတ္ စီစစ္တဲ့သူျဖစ္ျဖစ္ စတင္ျပီး ေျခလွမ္းလွမ္း ၾကပါတယ္။ အဲသည္လုုိ စစခ်င္း အဆင့္မွာ ေတာ္ေတာ္ေလး အလုုပ္ျဖစ္လာပီဆုုိရင္ အဆင့္ျမင့္တဲ့ အယ္ဒီတာတစ္ေယာက္ ျဖစ္လာႏုုိင္တယ္ေပါ့။ ဒါေပမယ္လည္း သတင္းေရးတဲ့အလုုပ္နဲ႕၊ စာေရးသားတဲ့အလုုပ္ေတြမွာ မာစတာျဖစ္မလာလည္း အဲသည္အရည္အခ်င္းေတြ မပါလည္း အယ္ဒီတာေတြ ျဖစ္လာႏုုိင္ပါတယ္။ ဆုုိလုုိတာက အယ္ဒီတာျဖစ္လာမယ့္သူဟာ သတင္းစာပညာကုုိ တတ္သိနားလည္မယ္၊ ဘာလုုိအပ္တယ္ဆုုိတာ ေတာင္းဆုုိတတ္တဲ့ အရည္အခ်င္းရွိရင္ ျဖစ္တယ္။ အေျခခံအားျဖင့္ အယ္ဒီတာမ်ားဟာ ရုုိးသားေျဖာင့္မတ္မယ္ ဆုုိရင္ကုုိ အဆင့္မွီတဲ့ သတင္းလုုပ္ငန္းကိုု လုုပ္လုုိ႕ရပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ အယ္ဒီတာျဖစ္မယ့္သူေတြဟာ တျခားေသာ လူေတြနဲ႕ အဆင္ေျပေျပ ဆက္ဆံအလုုပ္လုုပ္ႏုုိင္ရပါမယ္။ ဒါမွ ဘယ္သူေတြက ဘာအရည္အခ်င္းရွိတယ္၊ ဘယ္သူေတြကုုိ အုုပ္စုုဖဲြ႕ေပးမယ္၊ သူတုုိ႕ကုုိ ဘာလုုပ္ခုုိင္းမယ္ ဆုုိတာကုုိ အသာေလး လုုပ္တတ္ပါမယ္။ ကုုိယ့္လုုပ္ေဖာ္ကိုုင္ဖက္ေတြကုုိလည္း ေလးစားတဲ့ စိတ္ရင္းရွိျပီး ဒါဟာလည္း အယ္ဒီတာတစ္ေယာက္ရဲ႕ အရည္အခ်င္းေကာင္းတစ္ရပ္ ျဖစ္ပါတယ္။

အယ္ဒီတာမ်ားဟာ တင္ျပလာတဲ့ သတင္းေတြကုုိ ဖတ္ပီး ျပန္လွန္ ေမးခြန္းေတြေမးတဲ့အခါမွာ မေက်မနပ္နဲ႕ ေမးတာမ်ဴိး မဟုုတ္ရပါဘူး။ သူတိုု႕ရဲ႕ စကားလုုံးေတြနဲ႕၊ အေျပာအဆုုိေတြမွာ တဖက္သားရဲ႕ အမွားမ်ားနဲ႕ အျပစ္ေျပာစရာေတြကုုိ ေထာက္ျပေပးတဲ့ သေဘာေလာက္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ တဖက္သားကိုု နွိမ္ခ်တဲ့ အျမင္မ်ဴိး မရွိရပါဘူး။ သူတုုိ႕ရဲ႕ အမူအယာေတြကုုိ ၾကည့္လုုိက္တာန႕ဲ သူတုုိ႕ဟာ အယ္ဒီတာဆုုိတဲ့ အလုုပ္ကုုိ ေကာင္းေကာင္းလုုပ္ေနတာပဲလိုု႕ တဖက္က ေတြ႕ျမင္ေနၾကရတာမ်ဴိး။

ေနာက္ဆုုံးေျပာရရင္ေတာ့ အယ္ဒီတာေကာင္းတစ္ေယာက္ဟာ အယ္ဒီတာ အလုုပ္ကုုိ နားလည္ရတယ္၊ ရည္ရြယ္ခ်က္ကိုု မေမ့ရဘူး၊ သူတိုု႕လုုပ္ပိုုင္ခြင့္ေအာက္မွာ လုုိအပ္ရင္လုုိအပ္သလုုိ အစီအစဥ္ေတြ ေျပာင္းတာ၊ ျပင္တာ လုုပ္သြားမယ္။ သည္ေတာ့ အယ္ဒီတာတစ္ေယာက္ျဖစ္ခ်င္ရင္ အေကာင္းဆုုံးကေတာ့ အယ္ဒီတာေကာင္းေတြ ဘယ္လုုိအလုုပ္လုုပ္ေနၾကသလဲ ဆုုိတာကုုိ ၾကည့္သင့္တယ္၊ ေလ့လာသင့္တယ္။ သူတုု႕ိလုုပ္ပုုံကိုုင္ပုုံေတြကုုိ ေသခ်ာေစာင့္ၾကည့္ၾကသင့္ပါတယ္ ဆုုိတာကုုိ တင္ျပလုုိက္ရပါတယ္။

ဂ်ဴနီယာ၀င္း

Wednesday, January 30, 2019

ဂ်ဴနီယာ၀င္း – ေၾကာက္လန္႔ေစေသာ အရာမ်ား



ဂ်ဴနီယာ၀င္း – ေၾကာက္လန္႔ေစေသာ အရာမ်ား


(အမွတ္ ၁၆၃၊ ၂ဝဝ၃ ခုနွစ္၊ စက္တင္ဘာလ အေတြးအျမင္)


မိုးမခ၊ ဇန္န၀ါရီ ၂၄၊ ၂၀၁၉

(‘Scare me’ Discovery Channelမွ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအပိုင္းမွာ ပါဝင္တဲ့ အေျကာင္းအရာေတြ က ေျကာက္ရံြ့မႈေတြအေျကာင္းနဲ့ ဘယ္လိုေျကာက္ရံြ့မႈေတြဟာ လူေတြကို ဘယ္ေလာက္ထိ လႊမ္းမိုးထားတယ္ဆိုတဲ့ အေျကာင္းေတြ ပါဝင္ပါ တယ္။ အဲဒီထဲက စိတ္ဝင္စားဖြယ္ အခို့်ကို တင္ျပလိုက္ပါတယ္။)

ကြ်န္မတို့ လူသားေတြမွာ ရိွတဲ့ ေျကာက္စိတ္ေတြက ဘယ္ကေန ေရာက္လာတာပါလဲ။ ကြ်န္မတို့ဟာ ဒီလိုအရာေတြကို ေျကာက္တတ္ ရမယ္လို့ အစကတည္းက သတ္မွတ္ထားျပီးသားလား သို့မဟုတ္ ေျကာက္ဖို့အတြက္ သင္ယူဖို့လိုအပ္ပါသလား။

သုေတသန ပညာရွင္ေတြက ကြ်န္မတို့မွာ ေမြးရာပါ ေျကာက္စိတ္အနည္းငယ္စီ ပါလာခဲ့တယ္လို့ ယံုျကည္ျကပါတယ္။ အျမင့္ေျကာက္ တဲ့ စိတ္ဟာ ေျခာက္လသား အရြယ္ေလာက္မွာ ရိွလာပါတယ္။ တစ္ေယာက္တည္းခဲြထားခံရရင္လည္း ေျကာက္စိတ္ဝင္လာတတ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ စိတ္ပညာ ေလ့လာမႈေတြအရ ကြ်န္မတို့ဟာ ေျကာက္ေနဖို့ တစ္ခုတည္းနဲ့ ေမြးလာတာ မဟုတ္ဘူးလို့ ဆိုပါတယ္။

ကြ်န္မတို့ကို ေျကာက္လန့္ေစတဲ့ အေျကာင္းအရာ အမ်ားစုဟာ ဦးေနွာက္ကေန ထူပူျပီး ျဖစ္လာတာတစ္ခုတည္းေျကာင့္ မဟုတ္ဘဲ ကိုယ္ပိုင္ အေတြ့အျကံုအရလည္း ျဖစ္လာတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို အေတြ့အျကံုေတြေျကာင့္ ကြ်န္မတို့ဟာ အနၲရာယ္ကို ရင္ဆိုင္ဖို့ အခြင့္အေရး ေတြ၊ အေျခအေနေတြ ေပးလာပါတယ္။ ေျကာက္ရံြ့တဲ့ အေတြ့အျကံုေတြကို ေလ့လာျကည့္လိုက္ေတာ့ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ထိခိုက္ အနာတရျဖစ္ ေစတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြဟာ တိုက္ရိုက္သက္ေရာက္တဲ့ ခြန္အားအျကီးဆံုး လမ္းေျကာင္းတစ္ခု ျဖစ္ေနပါတယ္။

ကေလးတစ္ေယာက္ဟာ ေခြးကိုက္ခံရဖူးရင္ ဦးေနွာက္ထဲမွာ ဒီခံစားမႈအစိုင္အခဲဟာ စိမ့္ဝင္ေနမွာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီခြန္အားျကီးတဲ့ ခံစားမႈဟာ ဦးေနွာက္က မွတ္ညဏ္မွာ ေတာ္ေတာ္ စိုးမိုးရတတ္ပါတယ္။ ျကာျကာလည္း ခံပါတယ္။ မွတ္ညဏ္ရဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္ထဲမွာလည္း သူက ျဖန့္ျကက္လႊမ္းမိုးလ်က္ ရိွေနပါတယ္။ ဒီလႊမ္းမိုးမႈျကီးထြားလာတဲ့ မွတ္ဥာဏ္ဟာ ကြ်န္မတို့ ဘဝတစ္ေလွ်ာက္လံုးမွာ ဆက္လက္ လိုက္ ပါေနပါတယ္။

ထိခိုက္ဒဏ္ရာရတဲ့ ခံစားမႈ၊ ရုတ္တရက္ တစ္ခုခုျဖစ္တဲ့ ခံစားမႈ၊ ရုပ္ရွင္ျကည့္ရင္း ရလာတဲ့ စိုးရိမ္ထိတ္လန့္မႈေတြဟာ မွတ္ညဏ္ထဲမွာ တစ္စစီ စိမ့္ဝင္ေနပါတယ္။ ပင့္ကူရဲ့ တိုက္ခိုက္မႈေတြပါတဲ့ ရုပ္ရွင္ကားတစ္ကားျဖစ္တဲ့ Arachnophobia ”အာရ္ခ္နိုဖိုးဘီးရား”ကို ျကည့္ျပီးတဲ့ အမို်းသမီးတစ္ေယာက္ဟာ ညအိပ္ရင္ေတာင္ ပင့္ကူမလာေအာင္ ကာကြယ္တဲ့ အေနအထားမို်းနဲ့ အိပ္မိတယ္လို့ ေျပာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တကယ္ေတာ့ ဒီလိုထိေအာင္ ေျကာက္ဖို့မလိုအပ္ပါဘူး။ ရုပ္ရွင္ထဲက သရုပ္ေဆာင္ေတြရဲ့ေျကာက္ရံြ့မႈေတြကို ေအးေအး ေဆးေဆး ထိုင္ျကည့္တယ္ဆို လံုေလာက္ပါျပီ။

တြားသြားသတၲဝါေတြနဲ့ အင္းဆက္ေတြဟာ ေျခာက္လွန့္ေစတဲ့ အရာေတြအျဖစ္ ရိွေနျကပါတယ္။ ေဟာလိဝုဒ္ကလည္း ပရိသတ္ေတြကို ဒီအေကာင္ေတြကို အသံုးခ်ျပီး ရိုက္ျပေနျကပါတယ္။ ”အာရ္ခ္နိုဖိုးဘီးရား”လို့ ေခၚတဲ့ ပင့္ကူေျကာက္စိတ္ဟာ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ရိွေနတတ္ပါတယ္။ သူတို့နား မေနရဲတာ၊ သူတို့ကို အနီးကပ္ေတာင္ မျကည့္ဝံ့တာစတဲ့ သိပ္မျပင္းထန္တဲ့ ေျကာက္ရံြ့မႈေတြ ရိွေနတတ္ပါ တယ္။ သူတို့ေလးေတြကို ယဥ္ပါးေအာင္ လုပ္လို့ရပါတယ္လို့ စိတ္ပညာရွင္တစ္ေယာက္က ဆိုပါတယ္။ ပင့္ကူကို အလြန္အမင္း ေျကာက္ စိတ္ရိွေနတဲ့ စိတ္ေဝဒနာရွင္ကို ကုစားဖို့ ပင့္ကူကို ယဥ္ပါးေအာင္လုပ္ျပီး သူ့ကို ျပျကည့္ဖို့ ျကိုးစားရမယ္လို့ ဆိုပါတယ္။

ပင့္ကူကို စဥ္းစားလိုက္တာနဲ့တင္ ေျကာက္ေနရတယ္လို့ ဆိုပါတယ္။ ပင့္ကူဆိုတဲ့ သတၲဝါဟာ အျငိမ္ေနတဲ့အေကာင္ေတြ မဟုတ္ပါ ဘူး။ သူ့အေျကာင္းကို စဥ္းစားလိုက္တာနဲ့ ေျကာက္ရံြ့ေနတယ္ဆိုတဲ့ စိတ္ခံစားမႈဟာ မွားယြင္းတဲ့ လမ္းေျကာင္းဘက္ကို ေရာက္ေနပါတယ္။ အဲဒီလို ျမင္တဲ့လူေတြကို အရူးေတြလို လက္ခံထားျကပါတယ္။ ပင့္ကူကို လြန္လြန္ကူ်းကူ်း ေျကာက္ေနရတဲ့အျဖစ္ဟာ စိတၲဇဆန္လြန္းတယ္ လို့ ဆိုပါတယ္။ ဒီေျကာက္ရံြ့ေနတယ္ဆိုတာဟာ ေရေျကာက္တာ၊ ေခြးေျကာက္တာဆိုတာနဲ့ သေဘာခ်င္းအတူတူပါပဲ။ စိတ္ပညာရွင္တစ္ဦး ကေတာ့ လူေတြရဲ့ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ကုသမႈေတြကို အခုလိုရွင္းျပပါတယ္။

”ကြ်န္ေတာ္တို့ရဲ့ အေတြးေတြဟာ ဦးေနွာက္ထဲမွာ လြင့္ေမ်ာေနျကပါတယ္။ အဓိကလိုအပ္တာက အဲဒီထဲက အသိစိတ္က ခိုင္းေစတာ ကို လုပ္ဖို့ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါကို ဆင္ျခင္သံုးသပ္ျပီး လုပ္ေနရတဲ့၊ စိတ္စိုက္ျပီး လုပ္ေနရတဲ့ ပံုစံမို်းမဟုတ္ပါဘူး။ ဒီအလုပ္ဟာ သာမန္လုပ္ ရိုး လုပ္စဥ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ဦးေနွာက္ထဲမွာ ရိွရိွသမွ်ေသာ ဥပမာ-ပင့္ကူေျကာက္စိတ္ေျကာင့္ ေခြ်းျပန္တာ၊ တုန္လႈပ္တာေတြ အပါအဝင္ စိတ္ဖိစီးတာေတြ၊ ကိုယ့္စိတ္ထဲ ရိွေနတာေတြ အားလံုးကို ယူျပီး ေကာင္းကင္ထဲကို လႊတ္ပစ္လိုက္ျပီး ကိုယ္အသံုးမလိုတာေတြကို ဖယ္ပစ္ လိုက္မယ္။ ျပီးရင္ အသံုးဝင္တာေတြကိုပဲ ျပန္ယူတဲ့နည္းကို သံုးပါမယ္”

ကိုယ့္ဦးေနွာက္ထဲမွာ ရိွေနတဲ့ ေျကာက္စိတ္ကို ဘယ္လို ထုတ္ပစ္ရမလဲလို့ ေမးစရာရိွပါတယ္။ ပင့္ကူကို ေျကာက္ေနတဲ့ ေဝဒနာရွင္ ဟာ စိတ္ပညာရွင္ ခိုင္းတဲ့အတိုင္း ပင့္ကူထည့္ထားတဲ့ ဖန္ခြက္ကို ယူျပီး အိမ္အျပင္ကို ထုတ္လိုက္ပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ခပ္ေဝးေဝးတစ္ေနရာ မွာ အဖံုးကိုဖြင့္ျပီး ပင့္ကူကို လႊတ္ပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ပါးစပ္က အခုလို ေျပာလိုက္ပါတယ္။

”သူ တကယ္ ျပန္မလာေတာ့ဘူး။ သူဟာ ကြ်န္မအိမ္နဲ့ ေဝးရာကို ထြက္သြားျပီ။”

ေဝဒနာရွင္ဟာ ဒီစကားကို ေတာ္ေတာ္ အေလးအနက္ထားျပီး ေျပာလိုက္ျပီး ဒီအလုပ္ကိုလည္း ေလးေလးနက္နက္လုပ္လိုက္တာ ျဖစ္ပါ တယ္။ သူေျကာက္ေနတဲ့ ပင့္ကူက တကယ္ပဲ ထြက္သြားျပီလို့ ဒီလိုပဲ ယံုျကည္ပါတယ္။ အဲဒီလို ဖန္တီးယူတဲ့နည္းနဲ့ ဦးေနွာက္က လက္ခံထားတဲ့ ေျကာက္စိတ္ကို ကုစားလိုက္တဲ့နည္းဟာ ေအာင္ျမင္တယ္လို့ ထင္ရပါတယ္။ ”ေရာဂါေပ်ာက္သြားတာကေတာ့ မယံုနိုင္စရာ ပါဘဲ”လို့ ေဝဒနာရွင္က ေျပာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပင့္ကူကို ခ်စ္လို့ေတာ့ မရနိုင္ပါဘူး။ ေျကာက္တဲ့စိတ္သာ မရိွေတာ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

လူမွာ ပင့္ကူနဲ့ တျခားတိရစၧာန္ေတြ ေျကာက္တဲ့စိတ္တစ္ခုတည္း ရိွေနတာမဟုတ္ပါဘူး။ တျခား ေျကာက္ရံြ့တဲ့ စိတ္ေတြကလည္း ေပၚလာနိုင္ပါတယ္။ ပင့္ကူေျကာက္တဲ့ စိတ္ကို ေျဖရွင္းလိုက္တာ တစ္ခုတည္းနဲ့ေတာ့ မလံုေလာက္ပါဘူး။ အေျကာင္းကေတာ့ ဦးေနွာက္ထဲ မွာ ဒီေျကာက္ရံြ့စိတ္ကို သိမ္းဆည္းထားျပီးျဖစ္လို့ သူက အျမဲတမ္းအသင့္ျဖစ္ေနလို့ ျဖစ္ပါတယ္။

ျကမ္းတမ္းတဲ့ ေတာထဲမွာ ေမြးလာတဲ့ ေမ်ာက္ေတြဟာ သဘာဝအရ ေျမြကို ေျကာက္ျကပါတယ္။ သိပၸံပညာရွင္ေတြဟာ အထူးေရြး ခ်ယ္ ေမြးျမူထားတဲ့ ေမ်ာက္အခို့်ကို ေျမြမေျကာက္ေအာင္ ဓာတ္ခဲြခန္းထဲမွာ ထားထားပါတယ္။ သူတို့ဟာ ေျမြတစ္ေကာင္တစ္ေလေျကာင့္မွ အနၲရာယ္ အခက္အခဲ တစ္စံုတစ္ရာမျဖစ္ေအာင္ လုပ္ထားလို့က တစ္ေျကာင္း၊ ေျမြကို လံုးဝမျမင္ဖူးတာကတစ္ေျကာင္း သူတို့မွာ ေျမြကို ေျကာက္စိတ္ လံုးဝမရိွဆိုတာကို စမ္းသပ္ဖို့အတြက္ သူတို့ကို အဆိပ္မရိွတဲ့ ေျမြကို ျပျကည့္ျကပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ သူတို့ဟာ ေတာထဲက ေမ်ာက္ေတြလိုပဲ ေျမြကို ေျကာက္ရံြ့တဲ့ လကၡဏာကို ျပပါတယ္။ သူတို့ဟာ ေျမြကို တစ္ခါမွမေတြဖူးဘူး၊ မျမင္ဖူးတဲ့အတြက္ေျကာင့္ သူတို့ရဲ့ ေျကာက္ရံြ့မႈဟာ ျမင့္မားျပီး ေဖာက္ျပန္တဲ့အဆင့္ကိုေတာင္ ေရာက္သြားရပါတယ္။

ဒီစမ္းသပ္မႈကေန ရလာတဲ့ အခ်က္ကေတာ့ ကြ်န္မတို့ဟာ မေတြ့မျမင္ဖူးတဲ့ ထူးဆန္းတဲ့အရာေတြကို ေျကာက္တဲ့စိတ္ကို ခုခံဖို့ လိုအပ္ တယ္ဆိုတာ ျဖစ္ပါတယ္။ မေမွ်ာ္လင့္ဘဲ ေပၚလာတာေတြ၊ ကိုယ္မနိုင္တဲ့ဝန္ေတြ ထမ္းရတဲ့အခါ ကြ်န္မတို့ရဲ့ စိတ္ေတြကို ေျကာက္ရံြ့ေစဖို့ တြန္းအားေပးပါတယ္။ လူေတြဟာ တျခားေသာ စိတ္ခံစားမႈေတြထက္ ေျကာက္လန့္တဲ့ စိတ္ဟာ လူကို ပိုျပီး လႊမ္းမိုးတယ္လို့ ဆိုပါတယ္။

ရိုလာကိုစတာ (Roller Coaster) ဟာ စတီးလို ခိုင္မာတဲ့ ပစၥည္းေတြနဲ့ ေဆာက္လုပ္ထားျပီး အနၲရာယ္မရိွေအာင္ အထူးကာကြယ္ ထားတဲ့ ေဘာင္ေတြလည္း ရိွပါတယ္။ ေပတစ္ရာ အျမင့္ကေန တစ္နာရီမိုင္ ၇ဝ နႈန္းနဲ့ ဆင္းခ်လာတဲ့ ရိုလာကိုစတာ စီးသူဟာ မည္းေမွာင္ ေနတဲ့ အေပါက္ဆီကို ဦးတည္လာေနပါတယ္။ အလြန္အကူ်း ေျကာက္တဲ့စိတ္ေတြကိုလည္း အစြမ္းကုန္ ျဖစ္ေစေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ စိတ္ ပညာရွင္ေတြရဲ့ အဆိုအရကေတာ့ လူေတြဟာ ထိတ္လန့္ေျကာက္ရံြ့မႈေတြကို လိုလိုလားလားနဲ့ ရွာယူျကရတာကို နွစ္သက္ျကတယ္လို့ ဆိုပါ တယ္။

”လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ရိုလာကိုစတာ စီးျပီး သူတို့ရဲ့ ပူပန္မႈေတြကို ေပါ့ပါးေအာင္ လုပ္ပစ္ခ်င္ျကပါတယ္။ ဥပမာ-ရံုးမွာ တစ္ခုခု အဆင္မေျပတာေတြ၊ စိတ္ညစ္စရာေတြ ရိွလာတဲ့အခါမွာ ဒါကို စီးလိုက္ေတာ့ ကိုယ္စိတ္ညစ္ စိတ္ထိခိုက္စရာေတြဟာ ရိုလာကိုစတာ စီးတဲ့အခါ ရလာတဲ့ ေျကာက္ရံြ့စိတ္နဲ့ ယွဥ္လိုက္ရင္ ဘာမွမဟုတ္ပါလားလို့ ျဖစ္သြားပါတယ္”

စိတ္ပညာရွင္ေတြက ရိုလာကိုစတာ စီးရာက ရလာတဲ့ ေျကာက္လန့္စိတ္ဟာ လူရဲ့ မသိစိတ္ေတြကိုပါ လႈပ္နိႈးေပးလိုက္တယ္လို့ ယံုျကည္ျကပါတယ္။ ေျကာက္ရံြ့မႈဆိုတဲ့ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ လႈပ္ရွားမႈဟာ လူနဲ့တိရစၧာန္ေတြရဲ့ စြမ္းရည္ေတြကို ထိခိုက္ေစတယ္လို့လည္း ဆိုပါ တယ္။ ေကာင္းတဲ့့ဘက္က ျကည့္ရင္ အဲဒီစိတ္ေျကာင့္ လုပ္တဲ့ဆီမွာ ေအာင္ျမင္တာေတြ ရိွနိုင္ပါတယ္။ အဲဒီစိတ္ကို ေကာင္းေကာင္းထိန္းခု်ပ္ နိုင္ရင္ အဲဒီေဘာင္အတြင္းမွာ ကိုယ့္ကို ခြန္အားေပးတဲ့အရာေတြ ျဖစ္သြားပါတယ္။

၁၉၄ဝ ျပည့္နွစ္စစ္အတြင္းတုန္းက အဂၤလန္ျမို့ေပၚ ဗံုးေတြက်တာကို ခံခဲ့ရသူတစ္ဦးက အဲဒီအေျခအေနေတြကို ရင္ဆိုင္အသက္ရွင္သန္ ဖို့ ျကိုးစားပံုကို ေျပာျပပါတယ္။ အခု နွစ္ေပါင္း ၆ဝ ေလာက္ျကာတဲ့တိုင္ေအာင္ အဲဒီတုန္းက ခံစားမႈေတြဟာ သူ့ကို လႊမ္းမိုးဆဲ၊ ခြန္အား ျကီးစိုးေနဆဲျဖစ္တယ္လို့ ဆိုပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက စစ္ဒဏ္ခံခဲ့ရသူေတြရဲ့ ေျကာက္ရံြ့မႈတစ္စိတ္တစ္ေဒသ ေျဖေဖ်ာက္ခဲ့ပံုကို အခုလိုေျပာျပပါ တယ္။

”ကြ်န္ေတာ္ မနက္လမ္းေလွ်ာက္ရင္း လမ္းမွာ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို ေတြ့ရပါတယ္။ သူတို့က အဲဒီမနက္ေျခာက္နာရီေလာက္မွာ သီခ်င္းတေအးေအးနဲ့ ျဖစ္ပါတယ္။ ဝတ္ထားတာေတြကလည္း စုတ္စုတ္ျပတ္ျပတ္၊ တခို့်ဆိုရင္ ညအိပ္အဝတ္အစားေတြနဲ့ ျဖစ္ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္နဲ့ ေက်ာ္သြားျပီး သူတို့စကားေျပာသံျကားရပါတယ္။ ”ငါတို့ စိတ္ဓာတ္က်ေနျကလား”တဲ့။ သူတို့အားလံုးက ”လံုးဝမက်ဘူး”လို့ ေအာ္ျကပါတယ္။ စစ္အတြင္းမွာ အဲဒီလိုပဲ ေအာ္ဟစ္ျပီး ေျပာျကရင္းနဲ့ ကိုယ့္ခံစားမႈေတြကို ေျဖေဖ်ာက္ဖို့ ျကိုးစားျကပါတယ္”

California (ကယ္လီဖုုိးနီးယား) က Ei Toro Base (အယ္တုုိရုုိ စခန္း) မွာ US (အေမရိက) ေလေျကာင္းဆိုင္ရာ ေလ့က်င့္ေရးစခန္းရိွပါတယ္။ ေလတပ္အဖဲြ့ဝင္ေတြကို ရုတ္တရက္ ထိတ္တိုက္ေတြ့တဲ့အခါ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ တံု့ျပန္မႈေတြအတြက္ ေလ့က်င့္မႈေတြ လုပ္ေပးပါတယ္။ ေလေျကာင္းသိပၸံဆိုင္ရာ စိတ္ပညာရွင္ စစ္ဗိုလ္တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ Michael Prevost က ”ရုတ္တရက္ေျကာက္ရံြ့စိတ္ဟာ နံပါတ္တစ္ အေရးျကီးဆံုးအခ်က္ျဖစ္တယ္”လို့ ဆိုပါတယ္။

စစ္ေလယာဥ္ ပ်က္က်တဲ့ အေျခအေနမို်းမွာ ေလတပ္အဖဲြ့သားေတြရဲ့ ေျကာက္ရံြ့ထိတ္လန့္မႈနဲ႕တင္ သူတို့ကို ေသေစနိုင္ပါတယ္။ ေရထဲ ကို က်သြားတဲ့အခါ မို်းဆိုရင္ ဘယ္လိုျဖစ္မလဲ။ အသက္ရွူနႈန္းက ျမင့္သထက္ ျမင့္လာမယ္။ ဒါဟာ ေလယာဥ္ေမာင္းသူကို ဘာမွ အကူ အညီ မေပးတဲ့အျပင္ ေရထဲမွာ ပိတ္မိသြားေစနိုင္ပါတယ္။

Michael Prevost ဟာ ဒီလို အနၲရာယ္ ျကံုလာတဲ့အခါ ရင္ဆိုင္နိုင္ေအာင္ အေျခအေနေတြကို ဖန္တီးျပီး ေရထဲမွာ ေလ့က်င့္မႈေတြ လုပ္ခိုင္းပါတယ္။ ဟယ္ရီေကာ္ပတာ အတုကို ေရထဲမွာ နွစ္ထားပါတယ္။ အဖဲြ့သားေတြဟာ အေရးေပၚ ေလရွူပိုက္နဲ့ ပုလင္းေတြကို သယ္လာရပါတယ္။ အသက္ရွူဖို့အတြက္ အခိ်န္ဟာ တစ္မိနစ္ ဒါမွမဟုတ္ ရင္တစ္မိနစ္ခဲြေလာက္ရမယ္လို့ Prevost က ဆိုပါတယ္။”

”ဒါေပမဲ့ တကယ့္ အျဖစ္အပ်က္ေတြနဲ့ နိႈင္းယွဥ္လိုက္တဲ့အခါ စိတ္လႈပ္ရွားျပီး သာမန္ထက္ ေလကို ပိုရဴွတာေျကာင့္ စကၠန့္- ၂ဝ ေလာက္ပဲ ေလက ခံပါတယ္။ ဒါေျကာင့္ စမ္းသပ္မႈေတြမွာ စိတ္လႈပ္ရွားမႈ၊ ေျကာက္ရံြ့မႈေတြကို ထိန္းခု်ပ္ဖို့ အဓိကထား စမ္းသပ္ရပါတယ္။ အဲဒီလို အေျခအေနမို်းကို ေလ့က်င့္ျကရာမွာ ေလတပ္အဖဲြ့ဝင္ေတြအတြက္ အသက္ရွင္နိုင္ဖို့ အခြင့္အေရးဟာ ဆယ္ရာခိုင္နႈန္းေလာက္ ရိွရင္ရိွ၊ ဒါမွမဟုတ္ ကိုယ္က ကံေကာင္းပီး အသက္ရွင္ႏုုိင္သူ ျဖစ္ရင္ျဖစ္ဆိုျပီး ေျပာလို့ ရပါတယ္”

ဒါေပမဲ့ သူတို့ရဲ့ ေလ့က်င့္မႈေတြမွာ ေျကာက္ရံြ့တဲ့စိတ္ကို အျမစ္ဖ်က္ျပီး ေျကာက္စိတ္လုုံး၀ေပ်ာက္ေစလိုတဲ့ အေျခအေနမို်း မျဖစ္လိုျကပါဘူး။ ေျကာက္စိတ္ကို တံု့ျပန္မႈကေန ရလာတဲ့ ေအာင္ျမင္မႈကို လိုလားပါတယ္။ Prevost က အခုလို ဆိုပါတယ္။

”ေျကာက္စိတ္ လံုးဝမျဖစ္ဘူးဆိုရင္ ဒါဟာ အနၲရာယ္ပါပဲ။ ေလယာဥ္ထိုင္ခံုေပၚမွာထိုင္ျပီး မေျကာက္တဲ့လူ၊ ေျကာက္စိတ္ကင္းမဲ့ ေနတဲ့လူကို ကြ်န္ေတာ္တို့ မလိုခ်င္ပါဘူး။ ကြ်န္ေတာ္တို့ လိုခ်င္တာက သတၲိရိွသူ ျဖစ္ပါတယ္။ သတၲိရိွမွသာ လိုအပ္တဲ့အခိ်န္မွာ လိုအပ္သလို လႈပ္ရွားနိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္”

သတၲိရိွမႈက ေျကာက္ရံြ့မႈကို ရင္ဆိုင္တဲ့အခါ စြမ္းရည္အျကီးမားဆံုး ခြန္အားျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာတစ္ကိုယ္တည္း မွာသာမက အဖဲြ့အစည္းမွာပါ အသံုးဝင္ပါတယ္။

အနၲရာယ္ေတြကို ဝမ္းေျမာက္ဝမ္းသာနဲ့ ရင္ဆိုင္ရဲဖို့ေတာ့္ ခက္ပါတယ္။ ဘဝ ရွင္သန္ျခင္းရဲ့ တန္ဖိုးကို သိဖို့အနၲရာယ္ကို ရင္ဆိုင္ ျကည့္တယ္ဆိုတာဟာ သိပ္မလြယ္ပါဘူး။ ေခတ္မီတဲ့ စြန့္စားမႈေတြ လုပ္ျကည့္ျပီး အနၲရာယ္ကို ရင္ဆိုင္တယ္ ဆိုတာဟာ လံုးဝဥႆံုေကာင္း တဲ့ စမ္းသပ္မႈေတြ မဟုတ္ဘူးလို့ ဆိုပါတယ္။ အမွန္အားျဖင့္ေတာ့ ေခတ္မီတဲ့ စြန့္စားမႈေတြ၊ လြန္လြန္ကူ်းကူ်း အားကစားလုပ္ျကသူေတြဆီ ကမွ ထိတ္လန့္မႈေတြ ရတာမဟုတ္ပါဘူး။ ေထာင့္စြန္းတိုင္းမွာ တံခါးေပါက္ေတြရဲ့ ေနာက္မွာ ကိုုယ့္ရဲ့ ေျကာက္လန့္မႈေတြက ေပါက္ကဲြဖို့ အသင့္ေစာင့္ေနျကပါတယ္။ လူတိုင္းေျကာက္တတ္ပါတယ္။ ဒီစိတ္ခံစားမႈက တစ္ခုခုလုပ္ဖို့ တြန့္ဆုတ္ေစပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ရံမွာလည္း ဒီေျကာက္ရံြ့မႈေတြေျကာင့္ အလုပ္ေတြ ေအာင္ျမင္သြားေအာင္ တြန္းပို့ေပးတဲ့ အရာေတြအျဖစ္ တည္ရိွေနမွာျဖစ္ပါတယ္။

ဂ်ဴနီယာ၀င္း