(ကွန်ပြူတာနည်းပညာတော်လှန်ရေးသုုုုိ့ ခြေလှမ်းများ 25 ဂျူနီယာဝင်း
2001 ခုုနှစ်ထုုတ် M. Mitchell Waldrop (အမ် မီချယ် ၀ါလ့်ဒရော့) ရေးသားသော The Dream Machine ကိုု ဘာသာပြန်ထားပါတယ်။ J.C.R. Licklider နဲ့ သူ့ရဲ့ ပါစင်နယ်ကွန်ပြူတာ နည်းပညာတော်လှန်ရေး အကြောင်း ဆုုိပါတော့ လုုိ့စာအုုပ်မှာ ကြော်ငြာထားပါတယ်။ ဒီစာအုုပ်ကုုိ စတင်ဘာသာပြန်စဉ်က “အိပ်မက်ထဲက စက်ပစ္စည်း“ လုုိ့ မိတ်ဆက်ခဲ့ပါတယ်။ နောက်ပုုိင်းတော့ သူ့စာအုုပ်ထဲက ခေါင်းစဉ်တွေအတုုိင်း ဆက်ဘာသာပြန်ခဲ့ပါတယ် ။ ဒါကြောင့် ဒီစာအုုပ်အကြောင်းဟာ ခေါင်းစဉ်အမျိူးမျိူးနဲ့ သွားနေခဲ့တယ်ပေါ့။ စာအုုပ်ထဲက ခေါင်းစဉ်တစ်ခုုဖြစ်တဲ့ ကွန်ပြူတာ နည်းပညာ တော်လှန်ရေးသုုိ့ ခြေလှမ်းများ ဆုုိတဲ့ခေါင်းစဉ်နဲ့ အဲသည်ခေါင်းစဉ်နဲ့ပဲ ဆက်ရေးသွားဖုုိ့ ဆုုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါမှလည်း အခုုဆောင်းပါးများဟာ ကွန်ပြူတာဆုုိတဲ့ နည်းပညာတော်လှန်ရေး အကြောင်း ပုုိပီး လူတွေ သတိထားမိလာမယ် လိုု့ယူဆမိပါတယ်။ စာအုုပ်ထဲမှာ ကွန်ပြူတာ ဆုုိတဲ့ဝေါဟာရတစ်ခုု အသက်သွင်းဖုုိ့ကြိုးစားခဲ့တဲ့ လူပုုဂ္ဂိုလ်တွေ အများကြီးကိုု တွေ့ရပါတယ်။ တစ်ယောက်ဆီတုုိင်းဟာ သူ့အရည်အချင်းနဲ့သူ ပီပြင်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရှေ့က ဆောင်းပါးများ မသိမမှီလုုိက်သောလည်း ဆောင်းပါးတစ်ခုုချင်းဆီဟာ သူတုုိ့တွေအကြောင်း သိသာထင်ရှားနေတာကြောင့် ဖတ်လိုု့ကောင်းတဲ့ စာအုုပ်တစ်အုုပ်ကိုု စာဖတ်သူများကိုု မိတ်ဆက်ပေးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာသာပြန်သူရဲ့ ဖြည့်စွက်ချက်တွေကို ကွင်းစကွင်းပိတ်နဲ့ ဖော်ပြပေးထားပါတယ်။ ) ပြင်သစ် စာအုပ် ထုတ်လုပ်ရေး Hermann Publication House မှ ထုတ်ဝေသူ တစ်ဦးဖြစ်သူ မက္ကစိကန်လူမျိူး သချာ်ပညာရှင် (မစ္စတာ ဖရီမင်) Monsier Freyman က Nobert Wiener ပါမောက္ခဝီနာ နဲ့ ဆက်သွယ်ခဲ့ပီး သူ့ကို ဆက်သွယ်ရေးနဲ့ ထိန်းချူပ်မူ ဆိုင်ရာ နဲ့ပတ်သက်တဲ့ စာအုပ်လေးတစ်အုပ်ရေး ဖို့ကမ်းလှမ်းခဲ့ပါတယ်။ ပါမောက္ခ ဝီနာက တော်တော်လေး သဘောခွေ့သွားပါတယ်။ အဲသည်တုန်းက သူ့မှာ ဘက်ဂျက်ကလည်း နည်းနည်းကျနေတော့ သိပ်မကြာခင်မှာပဲ သူက ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်နဲ့ စာချူပ်ချူပ်ဖြစ်သွားပါတယ်။ “ကိုကာလေး တစ်ခွက်နဲ့ စိတ်ပါလက်ပါ ပေါ့“ လို့ သူက အဲသည်တုန်းက အဖြစ်ကို ပြန်သတိတရပြောပါတယ်။ 1947 ခုနှစ် နွေရာသီကာလမှာ မက်စီကို မြို့ကလေး မှာ သူခပ်သွက်သွက်ပဲ စာရေးပါတယ်။ သူနဲ့အတူ အချိန်ကုန်ပေးခဲ့သူက Arturo Rosenblueth (အာတူရို ရိုဆန်ဘလက်ချ်) ဖြစ်ပါတယ်။ သူနဲ့ ကျမ်းမာရေး ဆေးပညာဆိုင်ရာ အမျိူးသားတက္ကသိုလ်မှာ အတူတူ စာတမ်းဖတ်ပွဲကျင်းပခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဝီနာရဲ့စာထဲမှာလည်း အဲဒီလူအကြောင်းတွေ ထည့်သွင်းရေးသားခဲ့ပါသေးတယ်။ “သူက ကျွန်တော့်ရဲ့ အချိန်အတော်ကြာ အဖော်တစ်ယောက်ပါ“ လို့သူကပြေခဲ့ပါတယ် ဝီနာရဲလက်ထောက် Oliver Sellfidge (အောလီဗာ ဆဲလ်ဖရစ်) ကလည်းအဲသည် စာတမး်ဖတ်ပွဲကို Walter Pitts (ဝေါါ်လ်တာ ပစ်) နဲ့ ့အတူ တက်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဝီနာက သူ ရှင်းပြခဲ့တဲ့ “ဆက်သွယ်ရေး“ ဆိုိတဲ့ စကားလုံးနဲ့ပတ်သက်လို့ အဆင်ပြေတဲ့စကားလုံးတစ်ခုကို ရှာဖွေဖနရင်းကနေ နောက်ဆုံးတော့ ဂရိစကားလုံးဖြစ်တဲ့ messenger (မက်ဆင်ဂျာ ) ဆိုတာကို ပထမဦးဆုံးစဉ်းစားမိသွားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကံဆိုးချင်တော့ အဲသည် စကားလုံးက အင်္ဂလိပ်လို တိုက်ရိုက်အဓိပယ်ကျတော့ ‘a messenger from God’ “ဘုရားသခင်ဆီက မက်ဆင်ဂျာ“‘ဘုရားသခင်ဆီက စကားများ ဟောကြားချက်များကို သယ်ဆောင်လာပေးသူ’ ဆိုတာဖြစ်နေတယ်။ ဂရိစကားလုံး messenger (မက်ဆင်ဂျာ) က အင်္ဂလိပ်လို angelo= messenger from God ဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ New Science (သိပ္ပံပညာအသစ်) အတွက်ကျတော့ သူလိုချင်တာ အဲဒီအဓိပယ် မဟုတ်ဘူး ဖြစ်နေတယ်။ ဒါပေမယ့် ဝီနာ ကသူဘာလိုချင်တာလဲ ဆိုတာကို သေချာ အာရုံစိုက်ပီး စဉ်းစားဆုံးဖြတ်တယ်။ လက်တင်စကားလုံး steerman “စတီယာရင်မင်း” ဆိုတာကျတော့ gubernator ဆိုတာဟာ governor အုပ်ချူပ်သူ ချူပ်ကိုင်သောသူ ဆိုတဲ့ သဘောပါတယ်။ အင်ဂျင်၏ အလျင်နှူန်းကို ထိန်းချူပ်သော ပစ္စည်း ကိုဆိုလိုချင်တာ ဆိုတော့ နည်းနည်း နီးစပ်လာတယ်။ တဖန် လူက ထိမ်းချူပ်တာ စတီယာရင်မင်း ဆိုပြန်တော့ လူက ချူပ်ကို်င်တယ်ဆိုတဲ့ သဘောတရားက ဝင်လာပြန်တယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီ လက်တင်စကားလုံး က ဂရိ အဓိပယ်နဲ့ကျပြန်တော့ steersman စတီယာရင်မင်း ဖြစ်နေပြန်တယ်။ ဆိုလိုတာက အဲဒီထဲက မလွတ်ဖူးဖြစ်နေတာ။ ဒါါနဲ့ ဝီနာ က အဲဒါကို အခုလို စဥင်္းစားလိုက်တော့ စတီယာရင်မင်းက ဂရိစကားလုံး စာလုံးပေါင်းအားဖြင့် kybernetes (ကိုင်ဘာနက်တစ်) ဖြစ်နေတဲ့အတွက် အင်္ဂလိပ်လို အနီးစပ်ဆုံး cybernetics ( ဆိုက်ဘာနက်တစ် )ဆိုပီး ခပ်မိုက်မိုက်လေး ခေါ်လိုက်ပါတယ်။ ဆဲလ်ဖရစ်နဲ့ ပစ်က အဲသည် ဆို်က်ဘာနက်တစ် ဆိုတာကို သဘောတူတယ်။ တကယ့်ကို နယူးဆိုင်းရင့် သိပ္ပံပညာအသစ် အတွက ်တကယ့်ကို အကောင်းဆုံးအမည်ပဲ တဲ့။ ဝီနာ ဟာ အဲသည် အကြောင်းတွေကို မပြီးနိုင် တဲ့ အမည်ဆက်တွေနဲ့ ရေး မှတ်ပီး သူ့စာကို ဆက်ရေးပါတယ်။ cyberspace(ဆိုက်ဘာစပေ့စ်) cybercash (ဆိုက်ဘာခရက်ချ်) cyberpunk (ဆိုက်ဘာပန့်ခ်) cybersex (ဆိုက်ဘာဆက်စ် ) (အခုခေတ်မှီသော စကားလုံး cyberattack (ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မူ) ဆိုတာ အဲသည်ကနေ ဆင်းသက်လာတာပေါ့ ) ဒီလိုနဲ့ ခေျရးနေလိုက်တာ မပီးဆုံးနိုင်တော့ဘူးတဲ့။ cybernetic ဆိုုက်ဘာနက်တစ် ဆိုတဲ့စာအုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာတွေဟာ ရေးရတာ သိပ်တော့မလွယ်ဘူးလို့ ဆဲလ်ဖရစ် ကပြောတယ် ။ သူက ဝီနာတစ်ယောက် ထပ်ခါတလဲလဲ ပြင်လိုက် ဘာလိုက်နဲ့ ကြိုးစားနေရတာ ကို နဘေးကနေ မြင်နေရတဲ့သူကိုး။ ဝီနာ ကအစပိုင်းတုန်းကတော့ သူ့စာအုပ်ကို သူ့လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေ အတွက် အဓိက ရည်ရွယ်ပီး ရေးသားဖို့ စိတ်ကူးခဲ့တယ်။ သူက အဲဒီထဲမှာ “ကျွန်တော်နဲ့ ရှနွန် တို့ တီထွင်ခဲ့တဲ့အရာ“ ဆိုတဲ့ အချက်အလက်အသစ်တစ်ခုကို သချာင်္သဘာတရားနဲ့ တင်ပြထားတယ်။ သူက လေယာဉ်ပျံ ပစ်ခတ်မူဆိုင်ရာ ထိမ်းချူပ်ရေး စနစ်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ သီအိုရီတစ်ခုကိုလည်း ချပြထားတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ သူက စစ်ပြီးတဲ့နောက်ပိုင်း သူ့စာအုပ်ကို ပြန်ပီး စုပေါင်းထုတ်ဖြစ်ခဲ့တယ်။ ဘာလို့ဆို အခုဟာက သူ့အတွက် ပထမအတွေ့အကြုံဖြစ်နေတယ်။ ဝီနာက စစ်အတွင်းတုနး်က ရခဲ့တဲ့ အတွေ့အကြုံတွေကို အခွင့်အရေးရတုန်း လူတွေရှေ့ ပြရမှာကိုး။ သူက သူ့ရဲ့ရဲဘက်တစ်ဦးဖြစ်သူ ရူပဗေဒပညာရှင် Arturo Rosenblueth (အာကျူရို ရိုဆက်ဘလက်) နဲ့ ့တုန်းက အတူလုပ်ခဲ့တာတွေ တွက်ချက်ခဲ့တာတွေကို အဲဒါတွေ ပြန်ပီး ထည့်ရေးခဲ့ပါတယ်။ ဝီနာ ရေးနေရင်းနဲ့ကို ထည့်စရာတွေ နဲ့ ပေရှည်နေတာ။ စက်ကြီးအတွက်ကလည်း နည်းပညာအသစ်ကလည်း သူ့ဟာနဲ့သူ ရှိနေသေးတယ်။ ကမ္ဘာကိုလည်း ချပြရဦးမယ်။ ဒိတော့ လူတွေအတွက်ကလည်း အသိပေးတန်တာ ပေးချင်တယ်။ “ပြောရရင်တော့ အခု လုပ်နေတဲ့ တီထွင်မူအသစ်ဟာ ကောင်းတာအတွက်ရော ဆိုးတာအတွက်ရော အဆုံးအစမဲ့ ဖြစ်နိုင်တတွေ အများကြီးပါပဲလေ။ “ အဲသည် ဖြစ်နိုင်တာတွေ အများကြီးရယ် ဆိုတာက ၁၉၄၇ ခုနှစ် မှာ ဝီနာ့ စိတ်ထဲမှာ ရှိနေခဲ့တာပါ။ စစ်အတွင်းမှာ တကယ်ပဲမှန်ပါတယ်။ သူဟာ စစ်သုတေသနပိုင်းဆိုင်ရာတွေမှာ သူ့ဘဝကို ပုံအပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်းပေါ့လေ Hiroshima (ဟီရိုရှီးမား) နဲ့ Nagasaki (နာဂါဆာကိ) စစ်ရေးကိစ္စတွေဟာ သူ့ကို ခြောက်ခြားသွားစေတယ်။ (အနုမြူဗုံး ကိစ္စများ သမိုင်းထဲက အနိဌာရုံတွေကို ပြောတာပါ) သူ အခု သုတေသနတွေ လုပ်နေတဲ့ သိပ္ပံနဲ့ နည်းပညာ တွေဟာ အဲသည်လို မဟုတ်တာတွေ သတ်ဖြတ်မူတွေ အတွက် များ ဦးတည်သွားပီလားရယ်လို့ သူ့စိတ်တွေ တကယ် ခြောက်ခြားတုန်လှူပ်ခဲ့ပါတယ်။ (ဘာသာပြန်သူအနေနဲ့ သမိုင်းလေးကို နည်းနည်း ဟ ပြချင်ပါတယ်။ အမေရိကန်က ၁၉၄၅ ခုနှစ် သြဂုတ် ၆ ရက်နဲ့ ၉ ရက်တွေမှာ ဂျပန်နိုင်ငံ ဟီရိုရှီးမားနဲ့ နာဂါဆာကီ ကို အဏုမြူဗုံးကြဲခဲ့ပါတယ်။ ထိုဗုံး ၂လုံးက လူပေါင်း ၁သိန်း၂သောင်း၉ ထောင်နဲ့ ၂သိန်း၂သောင်း ၆ထောင်ကြား သေကြေပျက်ဆီးခဲ့ပါတယ်။ အရပ်သားအများဆုံးဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာစစ်လက်နက် ်််််််ဆိုင်ရာ စစ်ပွဲတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။) ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှာ သတင်းနဲ့ပြည်ကြားရေး နော်ဝေ ကနေ သိပ္ပွပညာရှင် Einstein (အိုင်စတိုင်း) ဆီကို စာရေးတယ်။ “ဝီနာ ဟာ သည်လို မဖြစ်သင့် တဲ့ သတ်ဖြတ်မူတွေကို လုံးဝကို တုန်လှူပ်ပါတယ်။ နာဂါဆာကိ က သတ်ဖြတ်မူကို ကန့်ကွက်ပါတယ် သိပ္ပံပညာဆို်င်ရာ သည်လိုကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ စီးဝေးပွဲကိုလည်း ကန့်ကွက်တယ်“ ။ (Albert Einstein အဲလ်ဘတ်အိုင်စတိုင်းဆိုတာ အများသိကြတဲ့ နံမယ်ကျော် ရူပဗေဒပညာရှင်ဖြစ်ပါတယ်။ အဏုမြူဗုံးထုတ်လုပ်တဲ့ သီအိုရီအစဟာ သူတီထွင်ခဲ့တဲ့ E=mc2(အီးညီမ ျှခြင်း အမ် စီ စကွဲ ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်က 2 က c အပေါ်က ၂ထပ်ပါ။) ကဖြစ်တာကြောင့် အိုင်စတို်င်းလည်း တော်တော်လေး စိတ်မချမ်းမသာဖြစ်ခဲ့တယ် လို့ သူ့အကြောင်းတွေ ထဲမှာ ပါဖူးဖတ်ဖူးပါတယ်။) ဝီနာဟာ MIT (Massachusette Institute of TEchnology) (အမ်အိုင်တီ)(မက်ဆက်ချူးဆက် စက်မူတက္ကသိုလ်) က ရုံးကို ရောက်လာတယ်။ သူက အခုလို ကွန်မင့်ပေးတယ်။ “စစ်တိုက်ခြင်း စစ်မူရေးရာ စစ်ပွဲ စတဲ့ စိတ်ဓါတ်တွေနဲ့ တည်ဆောက်ထားတဲ့ ဝမ်းနညး်စရာ အဖြစ်“။ သူဟာ သူအခုလက်ရှိလုပ်နေတဲ့ အလုပ်ဟာ သည်လို စိတ်မကောင်းစရာ အဆုံးသတ်ရတယ်လို့ မြင်တယ်။ အမ်အိုင်တီက ဥက္ကထ Karl Compton (ကားလ်ကွန်တွန်) ဆီကို ရေးထားတဲ့ ထွက်စာ ဟာ သူ့လက်ထဲမှာ မျောနေတယ် ။ (ဆိုလိုတာက ရေးပီး မပေးရသေးတာ။) “ကျွန်တော်ဟာ သိပ္ပံဆို်င်ရာ အလုပ်ကနေ လုံးဝဥသုံ ထွက်ပါတယ်။ ကျွန်တော့်ရဲ့ အသိစိတ်ကို သန့်ရှင်းတယ်လို့ မထင်တဲ့ အလုပ်အဖြစ် ကျွန်တော်မြင်မိပါတယ်။“ ဝီနာရဲ့ သည်ကိစ္စအပါ် ရုတ်တရက် ဖြစ်လာတဲ့ စိတ်နဲ့ ရေးလိုက်တဲ့ အဲသည် ထွက်စာ ဟာ ပြန်ရုတ်သိမ်းဖို့ ဖြစ်လာတယ်။ ဆိုလိုတာက မျောနေရာကနေ အဲသည်စာ မပို့ဖြစ်ပါဘူး။ သူ့စိတ်က သူ့ရဲ့အလုပ်လုပ်ချင်တဲ့ ဘက်ကိုပြန်လည်သွားတယ်။ ၁၉၄၅ ဆောင်းရာသီမှာတော့ တကယ့်ကို အချိန်ကောင်းကို ရောက်လာပါတော့တယ်။ “ကျွန်တော့ရဲ့ အလုပ်တွေ နောက်လုပ်မယ့်အလုပ်တွေဟာ တာဝန်မယူတတ်တဲ့ စစ်တပ်လက်ထဲကို ရောက်ပီး ပျက်စီးသွားမယ်ဆိုရင် ထုတ်ဝေသွားမှာ မဟုတ်ပါဘူး။“ လို့သူက Atalantic Monthly Magazine အတလန်တိတ် လစဉ် မဂဇင်း နဲ့ Bulletin of the Atomic Scientists အဏုမြူဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာရှင် ဆို်င်ရာ သတင်းများ စာစောင်တွေ ထဲမှာ A Scientist Rebels (သိပ္ပံပညာရှင်များ ရင်ဆိုင်နေရသော ပြသနာများ) ဆိုတဲ့ အခန်းဂဏမှာ ထင်ပါရဲ့ ဆက်တိုက်ဆိုသလို သူ့ကြေငြာချက်ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့တယ်။ “ကျွန်တော်တို့ရဲ့ လူအဖွဲ့အစညး်မှာ လက်နက်အဖြစ်သွပ်သွင်းခံလိုက်ရတာကို သေချာပေါက် တားဆီးရမယ်။ ယခုလက်ရှိမှာတော့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့နည်းပညာဟာ လက်နက်လို အသုံးချခံရတာကတော့ သေချာနေတယ်။“ ဂျူနီယာဝင်း
