သိပ္ပံပညာကမ္ဘာ အဏုမြူဗုံးကို မရည်ရွယ်ဘဲလမ်းပြခဲ့မိသူ ဂျူနီယာ၀င်း

သိပ္ပံပညာကမ္ဘာ

အဏုမြူဗုံးကို မရည်ရွယ်ဘဲလမ်းပြခဲ့မိသူ

(အောင်ဆုလူငယ်ဂျာနယ်၂ဝဝ၆၊ သြဂုတ်လ၊ ၁၅ ရက်)

သိပ္ပံပညာရှင် တော်တော်များများသည် အဏုကြည့်မှန်ပြောင်း၊ အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်း သို့မဟုတ်ပါက ဓာတ်ခွဲခန်းသုံး ကိရိယာတွေ သုံးပြီး အလုပ်လုပ်ကြသည်။ သူတို့က ပြဿနာတွေ၏ အဖြေကို ရှာဖွေစမ်းသပ်မှုတွေ လုပ်ကြသည်။ အဖြေကိုရှာဖွေကြသည်။ Albert Einstein ကတော့ ထိုအချက်တွေနှင့် မတူသော သိပ္ပံပညာရှင်ဖြစ်ပါသည်။ သူကသီအိုရီဆန်သော ရူပဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးပါ။ သူကတွေ့ရှိ ချက်တွေကို စမ်းသပ်ခန်းထဲမှာရှာခဲ့တာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဦးနှောက်ထဲမှာ၊ ခေါင်းထဲမှာ ရှာတာဖြစ်သည်။ သူကသူ့ သီအိုရီတွေကို စမ်းသပ်မှု တွေ လုပ်ပြီး သက်သေမပြပါဘူး။ သူရဲ့ထူးခြားပြီး ကြီးကျယ်တဲ့ ဦးနှောက်ကို ချစ်တယ်။ မွေးမြူတယ်။ အကြံညဏ်တွေ ထုတ်ဖော်တယ်။ ပြီးတော့ သင်္ချာဖော်မြူလာတွေအဖြစ် အသွင်ပြောင်းတယ်။ ဤကား ဗူဘနမအ Albert Einstein ၏ ဝိသေသဖြစ်ပေသည်။

တခို့ျသော Albert Einstein (အဲလ်ဘက်အိုင်စတိုင်း)၏ သီအိုရီများက သူ့ခေတ်အခါထက်ကို ရှေ့ရောက်လွန်းနေသောကြောင့် စမ်း သပ်မှုတွေဟာ သိပ္ပံပညာ ရပ်ဆိုင်ရာ ကိရိယာတွေ တိုးတက်လာတော့မှသာလျှင် လုပ်ခဲ့ကြရလေသည်။ အိုင်စတိုင်းသည် ကမ္ဘာကြီးကို စကြ ဝဠာ၏ ဥပဒေသတွေကို ဖြေရှင်းဖို့ကူညီတဲ့ သင်္ချာ ဖော်မြူလာတွေ ထုတ်ပေးခဲ့လေသည်။ သမိုင်းမှာ အိုင်စတိုင်းကဲ့သို့သော အလင်းစွမ်းရည်၊ ကမ္ဘာ့ဆွဲအား၊ အာကာသ၊ အချိန်ဟူသော လှို့ျဝှက်ဆန်းကြယ်သောအရာများကို ကျွနု်ပ်တို့ လူသားတွေ နားလည်အောင် အကူအညီပေးခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်မရှိခဲ့ဖူးပါဘူး။

သူ့ကို ၁၈၇၉ ခုနှစ် မတ်လ (၁၄) ရက်နေ့ ဂျာမဏီနိုင်ငံ Ulm မြို့မှာမွေးသည်။ သူ့မွေးပြီး တစ်နှစ်အကြာမှာMunich ၏ ဆင်ခြေ ဖုံး အရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဖခင်က လျှပ်စစ်-ဓာတုစက်ရုံ သေးသေးလေးပိုင်ဆိုင်သည်။ အိုင်စတိုင်း၏ ဦးလေးက အဲဒီစက်ရုံမှာ အလုပ်လုပ်ရင်း သူတို့နှင့်အတူနေသည်။ အိုင်စတိုင်း၏ မိခင်ကဂီတကို စိတ်ဝင်စားပြီး သူမကြောင့် နင်တယောထိုးပညာကို အသက်ခြောက် နှစ်မှာ သင်ကြားခဲ့ရသည်။ အဲဒီတယောလေ့ကျင့်ခန်းတွေကို သဘောမကျသော်ငြားလည်း နောက်ပိုင်းမှာတော့ မိုဇတ်၏ တယောဂီတကို ကောင်းကောင်းထိုးနိုင်ခဲ့သည်အထိ ကျွမ်းကျင်ခဲ့ပါသည်။ ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်ကသင်ခဲ့သော တယောထိုးသည့် အတတ်သည် သူ့ဘဝတစ်ခုလုံး ကို လွှမ်းခြုံခဲ့ပါသည်။ သူ့ဘဝ၏ စိတ်အပန်းဖြေစရာ ဘဝ၏ အနှစ်သာရကို ခံစားဖို့ရာ ဖြစ်ခဲ့ရလေသည်။

အိုင်စတိုင်းသည် ကလေးတုန်းက သာမန်ကလေးတစ်ယောက် အဆင့်ပင်မမီချေ။ စကားပြော အလွန်နှေးကွေးကာ သင်ကြားဖို့အလွန် ခက်ခဲသောကြောင့် မိဘများက သူ့ကို ထုံထုံအအဖြစ်သွားမည်ကို စိုးရိမ်ခဲ့ကြရသည်။ သူ့ကလေးဘဝမှာ ရွယ်တူကလေးတွေနှင့် ခွဲထွက်ကာ တစ်ကိုယ်တည်းနေရင်း သူ့အချိန်တွေကကို စိတ်ကူးယဉ်ကာ ဘာမှမလုပ်ဘဲ ကုန်လွန်ခဲ့လေသည်။ သူကခွန်အားသုံးပြီး လုပ်ရသောအလုပ်တွေ၊ ပြေးလွှားဆော့ရသော ကစားနည်းတွေ၊ ကုန်ကုန်ပြောရရင်တော့ စစ်တိုက်တမ်းကစားရတာကိုပင် မုန်းတီးသူဖြစ်လေသည်။ သူတို့နေရသော ရပ်ကွက်က ဂျာမန်စစ်စခန်းတွေနဲ့ နီးစပ်လျက်ရှိသော်လည်း အိုင်စတိုင်းကတော့ လက်နက်ကိရိယာတွေကို သဘောမကျ၊ ပြေးလွှားလှုပ်ရှားရ တာကို မနှစ်သက်နိုင်၊ သူကြီးပြင်းလာရပုံကတော့ သက်သောင့် သက်သာမရှိလှပေ။ ပြီးတော့ သူကစက်ရုပ် လူသားတွေလိုလည်ပတ် လှုပ်ရှားနေရသည့် သဘောသဘာဝကိုလည်း မနှစ်သက်သူ ဖြစ်သည်။

အိုင်စတိုင်းမိဘများက ဂျူးလူမိုျးများ ဖြစ်ကြသော်လည်း သူတို့က ဘာသာရေးအယူကို စိတ်မဝင်စားကြပေ။ အိုင်စတိုင်းကို အနီးဆုံး ကက်သလစ်ကျောင်းသို့ ပို့ခဲ့ကြသည်။ အိုင်စတိုင်းမှာ ငယ်စဉ်ကစာညံ့လွန်းသဖြင့် ဆရာဆရာမများက 'ထုံထိုင်းပြီး ရှေ့မတက်တဲ့ ကောင် ကလေး'ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ သူကလည်း ကျောင်းတက်ရတာ မပျော်ပါ။ ကျောင်းသားများမှာ သင်ကြားမှုကို အလွတ်ကျက်ခြင်းဖြင့်သာ ဖြတ် သန်းခဲ့ကြရသည်။ ဘာသာရပ်ကို ဆွေးနွေးမှုခို့ျယွင်းနေသဖြင့် နက်နက်နဲနဲ စိတ်ဝင်စားမှုကို ဦးမဆောင်နိုင်ဖြစ်ကြရသည်။

အိုင်စတိုင်းက သူ့ငယ်ဘဝမှာ အရေးအပါဆုံးဖြစ်ရပ်နှစ်ခု ရှိသည်ဟုဆိုသည်။ သူအသက် (၅) နှစ်မှာ ဖခင်ဖြစ်သူက လက်ဆောင်ပေး သော သံလိုက်အိမ်မြှောင် ရရှိခဲ့ခြင်းနှင့် အသက် (၁၂) နှစ်မှာ ယူကလစ် (Euclid) ၏ ဂျီသြမေတြီကို သင်ကြားရခြင်း ဖြစ်သည်တဲ့။ သူက 'ငယ်ရွယ်စဉ်မှာ ဒီလို စာအုပ်မိုျးကို မသင်ယူခဲ့ဖူးရင် တွေးခေါ်ယူဆခြင်းကို အခြေခံသော စူးစမ်းရှာဖွေသူ ဖြစ်မလာနိုင်ပါဘူး'ဟု ဆိုပါ သည်။

အိုင်စတိုင်း အသက် (၁၅) နှစ်မှာ ဖခင်ဖြစ်သူက သူ့၏လျှပ်စစ်လုပ်ငန်းကို လုပ်ဖို့တွန်းအားပေးခဲ့သည်။ အိုင်စတိုင်းက သူ၏ လေ့လာ စူးစမ်းမှုကို ရပ်မပစ်ချင်ပါ။ သူစိတ်ဝင်စားတာက သင်္ချာနှင့် ရူပဗေဒ၊ သူက ရူပဗေဒဆရာဖြစ်ချင်သည်ဟု အစီအစဉ်ဆွဲထားသည်။ ဖခင်ဖြစ် သူက သူ့အလုပ်ချဲ့ထွင်ရာ အီတလီရှိ Milan သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရာ အိုင်စတိုင်းက Munichမှာ ကျောင်းတက်ပြီးဒီပလိုမာ ရယူဖို့ နေခဲ့သည်။ သူ့ဦးနှောက်က သင်္ချာဘာသာရပ်မှာ တခြားသူတွေရှေ့က ရောက်သလောက် တခြားဘာသာရပ်တွေမှာ လေးလံထိုင်းမှိုင်းလွန်းလှသည်။ နောက် တော့ အိုင်စတိုင်းမှာ ကျောင်းမှထွက်ခဲ့ရပြီး ဖခင်ရှိရာ အီတလီသို့ ရောက်ခဲ့သည်။

အီတလီမှာနေသော ခေတ္တအချိန်ကာလလေးမှာ သူ့ဘဝရှေးရေးကို စဉ်းစားမိခဲ့သည်။ သူဆုံးဖြတ်ထားသည့် အတိုင်းပင် ဆွစ်ဇာလန်ရှိ Zurichကျောင်းမှာ ဝင်ခွင့်စာမေးပွဲ ဝင်ဖြေသည်။ သူ့သင်္ချာအမှတ်က မြင့်သော်လည်း ဘာသာရပ်နှင့် ဇီဝဗေဒမှာ အားနည်းသောကြောင့် စာမေးပွဲကျသည်။ သို့ရာတွင် Zurichဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ကျောင်းမှ ဒါရိုက်တာက သူ၏ သင်္ချာစွမ်းရည်အပေါ် အံ့သြကျေနပ်သောကြောင့် ဆွစ်ဇာလန်တွင် လိုအပ်သောနေရာတစ်နေရာအတွက် ဝင်ခွင့်ကို ဖြည့်ပေးခဲ့သည်။ အိုင်စတိုင်းမှာ အလွန်ပျော်ရွှင်ခဲ့ရပြီး Munich နှင့် ဘာမှမဆိုင်သော ဆက်ဆံရေးတို့ကြောင့် ကျေနပ်ခဲ့ရသည်။ အဲဒီမှာ ကျောင်းသားတွေနှင့် ဆွေးနွေးဖို့ ဝန်မလေးချေ။ ဒါဟာသူ့ဘဝမှာ အလွန် နှစ်သက် သဘောကျသောကျောင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းပါပဲ။ နောက်တော့အဲဒီမှာ ပြီးဆုံးအောင် တက်ခဲ့ပြီးနောက် သူအရင်က လျှောက်ခဲ့သော Zurich ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာကျောင်းမှာ ဝင်ခွင့်ရခဲ့လေတော့သည်။

အိုင်စတိုင်းဘယ်လောက်ပဲ တော်တော်၊ ပါမောက္ခတွေက သူ့အတွက်ဘယ်လိုပဲ ထောက်ခံသည်ဖြစ်စေ၊ နေရေး ထိုင်ရေး၊ စားသောက် ရေးအတွက် ငွေကြေးမပြည့်စုံမှုကြောင့် ဆွစ်ဇာလန်ရှိ ရုံးတစ်ရုံးမှာ စာရေးအလုပ်ကို ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်မှာ ဝင်လုပ်ခဲ့ရသည်။ ဆရာအလုပ်နှင့်တော့ ဝေးခဲ့ရသည်။ သို့သော် အိုင်စတိုင်းအတွက် အဆင်ပြေချင်တော့ သူ့မှာလစာလည်းရ၊ အလုပ်ကလည်း လွယ်ကူသက်သာကာ သူ့မှာ စဉ်းစားဖို့ အချိန်တွေ များစွာရခဲ့လေသည်။ စာရေး အလုပ်လုပ်နေစဉ် ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်မှာ အဏုမြူဗုံးကို ဦးဆောင်ပေးမည့် သီအိုရီတစ်ခုကို အိုင်စတိုင်းက ဖော်ထုတ်ခဲ့မိလေတော့သည်။ စာအုပ်အမည်က Special Theory of Relative’ ဖြစ်သည်။ တခို့ျသော သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ထိုစာအုပ်ကို 'သမိုင်း၏အရေး အကြီးဆုံး အချက်အလက်များ'ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။

သို့သော်လည်း အစပိုင်း ထိုစာအုပ်မှာ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ၏ အားပေးမှုကိုမရခဲ့ပါဘူး။ အကြောင်းကတော့ အိုင်စတိုင်းက သူရဲ့စာအုပ်ထဲ မှာ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ၏ အမှားတွေကို ထောက်ပြထားပြီး ပြန်စစ်ဆေးဖို့ တွန်းအားပေးထားလို့ဖြစ်လေသည်။ သို့သော် ၁၉၁၂ ခုနှစ်မှာ သူ့ကို ဆန့်ကျင်မှုတွေ ပျောက်ကွယ်ကုန်ကာ သိပ္ပံပညာ ကမ္ဘာကြီးကသူ့ကို အထင်ကရ သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ ကြလေသည်။

မထင်မရှား စာရေးလေးဘဝကနေ ကမ္ဘာပေါ်မှာထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာရသည်။ သူ့ကို ဥရောပ တက္ကသိုလ်တွေက ဟောပြော ပေးဖို့ သင်တန်းပို့ချဖို့ ဖိတ်ကြားခဲ့ကြသည်။ ၁၉၁၄ ခုနှစ် ဘာလင်တက္ကသိုလ်မှာ ရူပဗေဒ ပါမောက္ခဖြစ်လာသည်။ အဲဒီမှာ ၁၉ နှစ်လောက် လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်မှာ နိုဘယ်ဆုရခဲ့သည်။

အိုင်စတိုင်း၏ ဘဝလုံးဝဥဿုံပြောင်းလဲခဲ့ရတာ ၁၉၃၃ ခုနှစ်မှာဖြစ်သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ် Adolf Hitler အာဏာရှိချိန်မှာ အိုင်းစတိုင်းက Princetonတက္ကသိုလ်မှာ ဧည့်သည်ပါမောက္ခဖြစ်နေသည်။ ဒီရာထူးက ၁၉၃၂ ဒီဇင်ဘာမှာ ရယူခဲ့တာဖြစ်လေသည်။ ဟစ် တလာက ဂျာမဏီမှာ တန်ခိုးအာဏာကျယ်ပြန့်လာကာ ဂူျးတွေကို သုတ်သင်နေပြီး ဂူျးပေါင်းများစွာကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ဟစ်တလာက ကမ္ဘာကြီးကို အုပ်စိုးမည်ဟု ေြွကးကြော်ခဲ့သည်။ သူက ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကို စတင်ခဲ့သူပါပဲ။

အိုင်စတိုင်းဟာ ဟစ်တလာရဲ့ နာဇီဝါဒရက်စက်ယုတ်မာမှုတွေကို ဆန့်ကျင်ပြောဆိုခဲ့မှုတွေကြောင့် ဟစ်တလာက သူ့အိမ်ကို ဖျက်ဆီး ပစ်ကာ သူပိုင်ဆိုင်သမျှတွေ သိမ်းယူခဲ့လေသည်။ သူ့ကိုဖမ်းမိရင် ငွေကြေးမြောက်များစွာပေးမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အတော် ဆုံး သိပ္ပံပညာရှင်ကြီး အိုင်းစတိုင်းဟာ အိမ်ခြေယာမဲ့ဘဝကို ရောက်ရှိခဲ့ရလေသည်။ သို့သော် အိုင်စတိုင်းက New Jersey ရှိ Princetonတက္ကသိုလ်မှ Institute for Advanced Study ကျောင်းမှဖိတ်ကြားမှုဖြင့် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ကာ အမေရိကသို့ ရောက်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်မှ သည် ၂၂ နှစ်တိုင် အလုပ်လုပ်ရင်း အသက်ရှင်ခဲ့ကာ တက္ကသိုလ်ပရဝုဏ်မှာ လူသေးသေးလေး အဖြူရောင်ဆံပင်ဘုတ်သိုက်နှင့် အိမ်မှရုံးသို့ ရာသီဥတုကိုမမှုဘဲ နေ့စဉ်လမ်းလျှောက်သွား သူအဖြစ် လူသိများခဲ့ပါသည်။ ၁၉၄ဝ မှာ အမေရိကန်နိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူခဲ့သည်။

၁၉၄၅ ခုနှစ်မှာ အမေရိကန်က ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကို အဏုမြူဗုံးနှင့် ပွဲသိမ်းလိုက်လေသည်။ အဲဒီအဏုမြူဗုံး၏ အခြေခံသဘောတရား က အိုင်စတိုင်း၏ ၁၉ဝ၅ ခုနှစ် အယူအဆ သီအိုရီကို အခြေပြုထားသည်။ အဲဒီမှာ 'အစိုင်အခဲကို စွမ်းအင်အဖြစ် ပြောင်းနိုင်သည်။ စွမ်းအင် ကနေ အစိုင်အခဲအဖြစ် ပြောင်းနိုင်သည်'ဟူသော သီအိုရီကို အိုင်စတိုင်းက ချပြထားသည်။ ဒီအရင်သိပ္ပံပညာရှင်တွေအားလုံးကို ဆန့်ကျင်ထား သော အဆိုတစ်ခု ဖြစ်သည်။

၁၉၃၉ ခုနှစ်မှာ အိုင်စတိုင်းက သမ္မတ Franklin Rosevelt ထံ စာတစ်စောင် ရေးသားခဲ့သည်။ စာထဲမှာ သူ့ဖော်မြူလာကို အခြေခံကာ သာမန်ဗုံးကို စမ်းသပ်မှု အစီအစဉ်လုပ်နေသောင် E Fermi နှင့် L Azilard တို့နှင့် ပတ်သက်လျက်ရှိပါသည်။ သူလုပ်ခဲ့သော အလုပ်ဟာ ဖျက်ဆီးခြင်းနှင့် သေကြပျက်စီးမှုကို ဦးဆောင်ဖို့အတွက် မရည်ရွယ်ခဲ့ပါဘူးတဲ့။ သူ့ဘဝမှာ အကြီးအကျယ်နောင်တရခဲ့မိတာဟာ သိပ္ပံပညာဟာ လူသားတွေ အကိုျးပြုရမည့် အစားလက်နက်သဖွယ် အသုံးချခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်လေသည်။ အိုင်စတိုင်းဟာ အဏုမြူဗုံးနှင့်တကွ ဆိုးရွားတဲ့ ထိခိုက်မှုတွေကို ကာကွယ်ဖို့ ကမ္ဘာကြီးငြိမ်းချမ်းဖို့ စည်းလုံးကြပါစို့ဟု နိုင်ငံတကာကို တိုက်တွန်းခဲ့ပါသည်။

အိုင်စတိုင်းကတော့ စကြဝဠာရဲ့ လှို့ျဝှက်ချက်အဖြေကို ရှာဖွေခဲ့သူပါ။ သူ့ကို ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့နူးညံ့သော၊ သိက္ခာရှိသော၊ ရိုးသား သော လူသားတစ်ယောက်အဖြစ် အမှတ်ရနေကြပါသည်။ အိုင်စတိုင်းဟာ ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၈ ရက် အသက် (၇၆) နှစ် အရွယ်မှာ ကွယ်လွန်ခဲ့ပါသည်။ ကမ္ဘာကြီးအား အသိပညာတံခါးကို ဖွင့်ပေးခဲ့သူ သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ သမိုင်းမှာ စဉ်းစားတွေးခေါ် ပညာရှင်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ သူ့အမည်ထင်ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါသည်။