ဂျူနီယာဝင်း – စာဖတ်သူနဲ့သတင်းစာ ကောက်ကြောင်း

ဂျူနီယာဝင်း – စာဖတ်သူနဲ့သတင်းစာ ကောက်ကြောင်း

(အတွေးအမြင် အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇) မိုးမခ၊ အောက်တိုဘာ ၆၊ ၂၀၁၇ 

၁၉၈၄ ခုုနှစ်နုုိဝင်ဘာလထုုတ် American Weekly Newsletter မှာ ဖတ်လုုိက်ရတဲ့ သတင်းတစ်ပုုဒ်ပါ။ အမေရိကန်သတင်းစာ အယ်ဒီတာ တစ်ဦးရေးတဲ့စာလုုိ့ ဆုုိရမယ် ထင်ပါတယ်။ သူက သတင်းစာဖတ်သူတွေက သတင်းစာတွေမှာ ဘာကိုု ဖတ်ချင်ကြမလဲ လုုိ့ ခေါင်းစဉ်တပ် မေးခွန်းထုုတ်ထားပါတယ်။ သတင်းစာဆုုိတာ နေ့စဉ်သတင်းစာပေါ့။ နေ့စဉ် ထွက်နေတဲ့ သတင်းစာဆုုိတော့ လူတွေက ဘာကုုိ ဦးစားပေးပြီးဖတ်မှာလဲ။ လူတွေဦးစားပေးဖတ်တဲ့ အကြောင်းအရာဆုုိတာ လူတွေဖတ်ချင်တဲ့အရာဖြစ်မှာပါ။ သူရေးတဲ့ ဆောင်းပါးကုုိ ကုုိးကားပြီး တင်ပြသွားမှာပါ။

သူက အမေရိကန်လူမျိူးတွေက သူတုုိ့တုုိင်းပြည်က နေ့စဉ်ထုုတ်သတင်းစာတွေကုုိ ဘယ်လုုိသဘောထားကြမှာပါလိမ့် တဲ့။ ဟောဒီ နေ့စဉ်ထွက်နေတဲ့ သတင်းစာတွေက တရားမျှတမူရှိရဲ့လား ? ရုုိးသားဖြောင့်မတ်ရဲ့လား ? တဲ့။ အဲသည် သတင်းစာတွေကကော စာဖတ်သူတွေတကယ်ဖတ်ချင်တာတွေ တကယ်ရောပေးရဲ့လား တဲ့ စသည်ဖြင့် အစချီထားပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ စာဖတ်သူဆုုိတာ သတင်းစာဖတ်သူတွေကုုိ ဆုုိလုုိပါတယ်။

အဲသည်အချက်အလက်တွေနဲ့ ပတ်သက်လုုိ့ အဖြေမှန်ရရှိဖုုိ့ ဆုုိပြီး အပြည်ပြည်ဆုုိင်ရာ သတင်းထုုတ်ပြန်မူဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ သတင်းစာအယ်ဒီတာတွေဟာ နုုိင်ငံအနှံ့ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် စုုံစမ်း ရှာဖွေကြပါတယ်။ ရလဒ်တွေကုုိ လူထုုရှေ့ ချပြမယ်လုုိ့ ဆုုိတယ်။ အင်တာဗျူးသမားတွေက ကမ္ဘာအနှံ့သွားပြီး အမျိူးသားနဲ့ အမျိူးသမီး ၁၂၀၁ ဦးခန့်ပါဝင်တဲ့ အုုပ်စုု ၆အုုပ်စုုနဲ့ စကားပြောခဲ့ကြတယ် လုုိ့ဆုုိပါတယ်။ သည်တော့ ၁၉၇၈ ခုုနှစ် လေ့လာမူတွေအရ နိဂုုံးချူပ်လုုိက်တော့ သတင်းစာတွေဟာ အလုုပ်ကောင်းကောင်း လုုပ်ကြပါတယ်တဲ့၊ လေးစားစရာလည်း ကောင်းပါသတဲ့ ဆုုိတဲ့ အဖြေရလာပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သတင်းစာတွေမှာ ပြဿနာလေး နည်းနည်းပါးပါးတော့ ရှိနေသေးတုုန်းပါပဲ ဆုုိတာ သုုတေသနလုုပ်တဲ့သူတွေက သတိထားမိနေကြပါတယ်။

၁၉၇၈ခုုနှစ် စစ်တမ်းက ဘာကုုိ ပြသလဲဆုုိရင် အမေရိကန်လူမျိူးတွေဟာ သူတုုိ့ရဲ့ သတင်းစာတွေနဲ့ အယ်ဒီတာတွေနဲ့ စိမ်းနေတယ်၊ မရင်းနှီးဘူး ဆုုိတာကုုိပြနေပါတယ်။ သူတုုိ့က သတင်းစာတွေအကြောင်း အမြင်တွေကုုိ ပြောရာမှာ အဖြေတွေကုုိ ကြည့်လုုိက်တာနဲ့ ဒီကောက်ချက်ကုုိ ချပြလုုိက်တာပါ။ ဟုုတ်တယ် စဉ်းစားကြည့်လေ။ ကောင်းပါတယ် လေးစားစရာပါ အရမ်းကောင်းပါတယ် အဟုုတ်ကောင်းပါတယ် ဘာမှအပြစ်ပြောစရာ မရှိပါဘူး ဆုုိတဲ့ အဖြေတွေကုုိက မသင်္ကာစရာကောင်းနေတယ်။ သည်တော့ အယ်ဒီတာတွေက အခုုလုုိတွေးတယ်။ စာဖတ်သူတွေဟာ သူတုုိ့ဘာလိုုချင်တယ်ဆုုိတာကုုိ၊ ဘာစာမျိူးကိုု ဖတ်ချင်တယ်ဆုုိတာကုုိ၊ ဒါမှမဟုုတ် ဘယ်လုုိသတင်းမျိူးကုုိ အလုုိရှိတယ် ဆုုိတာကုုိ၊ ပြင်းပြင်းထန်ထန်ပြောတာမျိူးကုုိ ဖြစ်စေချင်တယ်။ မညှာမတာ ဝေဖန်တာမျိူးကုုိ လုုိချင်ပါတယ်။ အခုုလုုိ ကမ္ဘာအနှံ့ လူတွေနဲ့ လုုိက်တွေ့ပြီး အင်တာဗျူးလိုုက်လုုပ်တာဟာ ဘာနဲ့တူသလဲဆုုိတော့ အဖြေလှလှလေးတွေ ကြားချင်လုုိ့ လုုိက်ရှာသလုုိဖြစ်နေပြီး တကယ်စာဖတ်သူတွေဆီက ဘာလုုိချင်လဲ ဆုုိတဲ့ အဖြေမရပဲ သူတုုိ့လုုပ်ခဲ့သမျှ သဲထဲရေသွန်ဖြစ်သွားရတယ်၊ သူတုုိ့ရည်ရွယ်ချက် မအောင်မြင်ဖူးလုုိ့ ဆုုိရမှာပါပဲ။

အခုုနှစ် ၁၉၈၄ ခုုနှစ်မှာတော့တဲ့။ ထပ်ပြီး ရလဒ်ကောင်းတွေရဖုုိ့ ကြိုးစားကြပါတယ်တဲ့။ အခုုတစ်ခေါက်ကတော့ နည်းနည်း မတူတဲ့ အသံလေးတွေ ကြားရပုုံပါပဲ။ ပြောရရင်တော့ အရင်က သင်ခန်းစာကုုိယူပြီး မေးခွန်းပုုံစံတွေ ပြောင်းမေးလုုိက်ပါတယ်။ စာဖတ်သူတွေဆီက သိလုုိက်ရတာက သူတုုိ့က ပြည်တွင်းပြည်ပသတင်းတွေ၊ နုုိင်ငံတကာသတင်းတွေ ကုုိစိတ်ဝင်စားကြတယ် ဆုုိတာပါပဲ။ ဒါ့အပြင် စာဖတ်သူများက ကျမ်းမာရေး၊ သိပ္ဗံပညာနဲ့နည်းပညာ သတင်းများကုုိ သတင်းစာတွေက ပေးသင့်တယ်လုုိ့ ဆုုိကြပါတယ်။ အဲသည်ဆောင်းပါးတွေဟာ သူတုုိ့အတွက် ကိုုယ်ပုုိင်ဆုုံးဖြတ်ချက်တွေကိုု ချပေးနုုိင်တယ်လုုိ့ ဆုုိတယ်။

သတင်းစာဖတ်တဲ့ သူတွေကုုိ လေ့လာကြည့်လုုိ်က်တော့ သူတုုိ့တတွေက အယ်ဒီတာတွေကုုိ သိပ်ပြီး စိတ်မဝင်စားအာရုုံမစုုိက် မိကြပါဘူးဆုုိတာပါပဲ။ သတင်းစာကုုိ ကောက်လှန်ပြီးသူတုုိ့ဖတ်ချင်တာ ဖတ်ကြမယ် အဲဒါပဲ။ ဒီသတင်းစာတစ်စောင်ဖြစ်လာဖုုိ့ အယ်ဒီတာတစ်ယောက်ရဲ့ လက်ကိုု သိပ်ပြီး မမြင်ကြပါဘူး။

ဒါဆုုိရင် စာဖတ်သူတွေက ဘာတွေကုုိ ပိုုပြီး ဖတ်ချင်ကြပြီး ဘယ်လုုိဟာတွေကုုိ သိပ်မဖတ်ကြဘူးလဲ။

စာဖတ်သူတွေက ပြောတာတော့ အလုုပ်အကုုိင်နဲ့ ပတ်သက်တာ၊ စီးပွားရေးအရာင်းအဝယ်ကိစ္စတုုိ့၊ ကျမ်းမာရေး၊ ပညာရေးနဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ဆုုိင်ရာတွေ ကိုုပုုိပြီး သဘောကျကြတယ်။ ထူးဆန်းတာတစ်ခုုက စာဖတ်သူတွေက အယ်ဒီတာ့အာဘော် ဆုုိတဲ့ အပုုိင်းကိုုလည်း အရင်ကထက်ပုုိပြီး စိတ်ဝင်စားလာကြပါတယ်။ အမျိူးသမီးများဟာ သတင်းတွေထက် အလုုပ်အကုုိင်၊ စတော့စျေးကွက်နဲ့ အားကစားဆုုိင်ရာ တွေကုုိ ပုုိပြီး ဖတ်ချင်ကြတယ်။ သူတုုိ့က အားကစားသတင်းကုုိ လုုိလုုိလားလားနဲ့ စိတ်ဝင်စားလာတာကုုိတွေ့ကြရတယ်။ ပြောရရင် အမျိူးသားမှ၊ အမျိူးသမီးမှ ဆုုိတဲ့ သဘောတရားခွဲခြားလုုိ့မရတော့တဲ ့သဘောဖြစ်နေတယ်။

ဒီတော့ ဘောလုုံးသတင်းဆုုိပြီး အမျိူးသားတွေကြီးပဲ ဖတ်ကြမယ်လုုိ့ ယူဆလုုိ့မရတော့ဘူး။ အဲသည်လုုိ အမျိူးသား အမျိူးသမီး ခွဲခြားမူ ဆုုိတဲ့ ဘောင်ကကျဉ်းလာတာတင်မက အမျိူးသမီးများဟာ အလှအပနဲ့ ဖက်ရှင်တွေကုုိ တောင်မှ တရှိူက်မက်မက် ဖတ်တာ နည်းသွားတာကိုု ပြလာပါတယ်။ အမျိူးသားရော၊ အမျိူးသမီးများပါ အကြံညဏ်ပေးတဲ့ကော်လံမျိူးတွေ၊ ဆရာလုုပ်တဲ့ စာမျိူးတွေ၊ အပျော်အပါးသတင်းတွေ၊ မင်္ဂလာဆောင်နဲ့ စေ့စပ်ကြောင်းလမ်း သတင်းတွေကုုိ စိတ်ဝင်စားမူလျော့နည်းလာကြပါတယ်။

လွန်ခဲ့တဲ့ ၅နှစ် (၁၉၇၈ခုုနှစ် ကိုုဆုုိလုုိတာပါ) တုုန်းက ရလဒ်တွေကုုိပြန်ကြည့်တော့ ၅၃ ရာခုုိင်နှူန်းက ရုုပ်မြင်သံကြားက သတင်းတွေက ငြီးငွေ့စရာကောင်းတယ်လုုိ့ ဆုုိကြတာ တွေ့ရပါတယ်တဲ့။ (ဒါဟာ သတင်းစာတွေကုုိ ပုုိပြီးအကောင်းမြင်တဲ့သဘောလုုိ့ ဆုုိရပါလိမ့်မယ်။) အခုုနှစ် (၁၉၈၄ ခုုနှစ် ကိုုဆုုိလုုိတာပါ) ကျတော့ ၆၄ ရာခုုိင်နှူန်းထိ မြင့်သွားပါတယ်။ ဒါကုုိ တခြားတဖက်က ဘယ်လုုိကောက်ချက်ချ လုုိ့ရသလဲဆုုိတော့ လွန်ခဲ့တဲ့ ၅နှစ်တုုနး်ကတော့ ကျန်တဲ့ ၄၀ ရာခုုိင်နှူန်းကျော်လောက်က သတင်းစာက သတင်းတွေဟာ ငြီးငွေ့စရာကောင်းပါတယ် အခုုတော့ ၃၀ ရာခုုိင်နှူန်းကျော်လောက်ပဲ ငြီးငွေ့ကြပါတယ်ပေါ့။ ဒါက သတင်းစာတွေဘက်ကုုိ အားရှိအောင် တွေးယူကြည့်တဲ့သဘောပါ။

အခုုနှစ် (၁၉၈၄ကုုိဆုုိလုုိတာပါ။) လေ့လာမူ ရလဒ်ထဲမှာ စိတ်ဝင်စားစရာတစ်ခုုရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ အမေရိကန်လူမျိူးတွေက သတင်းစာတွေကုုိ တကယ်ဖတ်တာမဖတ်တာထက် အကောင်းမြင်တဲ့ သဘောတော့ ရှိတယ် ဆုုိတာပါပဲ။ သူတိုု့က သတင်းစာတွေဆီက တရားမျှတမူရှိဖုုိ့၊ ဘက်မလုုိက်ဖုုိ့တုုိ့ စသည်ဖြင့် စကားကြီးစကားကျယ်တွေ တောင်းဆုုိနေကြပေမယ့်လည်း သတင်းစာကုုိ နေ့တုုုုိင်း အချိန်မှီဖတ်လုုိ်က်ရမှ၊ (ဘာတွေပဲရေးထားထားပေါ့လေ) ဖတ်ပြီးတော့ ကျေနပ်မူရနေကြတာကုုိတော့ မညင်းနုုိင်ပါဘူး။

၂၀၁ရခုုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့မှာ အေရာဇ်နန်ဂျီ (Ayaz Nanji) ဆုုိတဲ့ဆောင်းပါးရှင်တစ်ဦးက Nielsen (နယ်ဆန်) သတင်းစာဆုုိင်ရာ သုုတေသနစစ်တမ်းကုုိ အခြေခံပြီး ရေးသားထားကိုု တွေ့လုုိက်ရပါတယ်။ သူ့ဆောင်းပါးက သတင်းစာဖတ်သူများရဲ့ အသက်အရွယ်နဲ့ ပလက်ဖောင်းကုုိ ချပြသွားတာပါ။ သုုတေသနပညာရှင်တွေက တဲ့၊ လွန်ခဲ့တဲ့ ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်းမှာ (ဒါက ၂၀၁၆ခုုနှစ် နှစ်ကုုန်ပုုိင်းကာလ ဒီဇင်ဘာလ လောက်ကုုိ ဆုုိလုုိပုုံရပါတယ်။) သတင်းစာတွေနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ဝက်ဆုုိက်တွေ၊ မိုုဘုုိင်းသုုတေသနတွေ၊ ပုုံနှိပ်မှတ်တမ်းတွေကုုိ လေ့လာပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုုက လူကြီးပိုုင်းတွေရဲ့သတင်းစာတွေအပေါ်မှာ စိတဝင်စားမူတွေကုုိ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပါတယ် လုုိ့ဆိုုပါတယ်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုုမှာ လစဉ်လုုိလုုိပဲ လူသန်းပေါင်း ၁၆၉ သန်းလက်ထဲကုုိ ပုုံနှိပ်သတင်းစာတွေ ရောက်ပါတယ်လုုိ့ ဆုုိပါတယ်။ အသက် ၅ဝနဲ့အထက် တွေရဲ့ ၅၄ ရာခုုိင်နှူန်းက ပုုံနှိပ်သတင်းစာတွေကုုိ ဖတ်ကြပြီး အသက် ၅ဝအောက်တွေရဲ့ ၆၆ ရာခုုိင်နှူနး်က ဒစ်ဂျစ်တယ်သတင်းစာတွေကုုိ ဖတ်ကြပါတယ်တဲ့။ ဒစ်ဂျစ်တယ်ဆုုိတာ မုုိဘုုိင်းဖုုန်းတွေကနေတဆင့် ဖတ်ကြတာ၊ အင်တာနက်ဝက်ဆုုိက် တွေကနေ ဖတ်တာ၊ အွန်လုုိင်းသတင်းကွန်ယက်တွေကနေ ဖတ်ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သည်နေရာမှာလည်း သတင်းစာ ဆုုိတဲ့သဘောတရားက ပုုံနှိပ်သတင်းစာနဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ် သတင်းစာ ဆုုိပြီး အဓိပ္ဗါယ် ၂မျိူးထွက်သွားပြန်ပါတယ်။ ဒီတော့ စာဖတ်သူတွေရဲ့ ၃၀ ရာခုုိင်နှူန်းလောက်သာ ပုုံနှိပ်နဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ် ၂မျိူးစလုုံးအားပေး ကြပါတယ် ဆုုိတဲ့အဖြေထွက်လာပါတယ်။

နယ်ဆန်သတင်းမီဒီယာကနေ ထုုတ်ပြန်တဲ့ သတင်းတရပ် (၂၀၁၆ခုုနှစ် ဒီဇင်ဘာ) မှာဖော်ပြချက်ကိုု ကုုိးကားရရင် သတင်းစာဖြန့်ဝေမူက ရှိနေတုုန်းပဲ၊ လစဉ်သတင်းစာတွေကုုိ မှာယူ ဖတ်သူ ၈၁ ရာခုုိင်နှူန်းရှိလျက်ပါပဲတဲ့။ အဲသည်မှာ အသေအချာ ဆုုိထားတာက သတင်းစာ ဖတ်တဲ့သူဟာ သတင်းစာမဖတ်တဲ့သူတွေထက် ပုုိပြီး ပညာတတ်တယ်၊ တော်တယ် ဆုုိပဲ။ ဒစ်ဂျစ်တယ်သတင်းစာတွေ ပေါ်လာတော့ သတင်းတွေဟာ လူငယ်ပုုိင်းတွေကိုု ပုုိပြီး ဆွဲဆောင်လာနိုုင်တယ်၊ သတင်းကွန်ယက်ကုုိ ပုုိပြီး ဖော်ဆောင်လာနိုုင်ပါတယ် လုုိ့ဆုုိသောငြားလည်းပဲ ပုုံနှိတ်သတင်းစာဖတ်သူတွေရဲ့ အဆင့်အတန်းကုုိတော့ မမှီသေးပါဘူးတဲ့။ ပုုံနှိတ်သတင်းစာဖတ်သူတွေက အသက်အရွယ်ကြီးတယ်၊ ရင့်ကျက်တယ်၊အရေအတွက် များပါသတဲ့။ ဥပမာဆုုိရရင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုလူဦးရေရဲ့ ၁၃ ရာခုုိင်နှူန်းဟာ အသက်ရဝကျော်တွေဖြစ်ကြပြီး သူတုုိ့ဟာ ပုုံနှိပ်သတင်းစာ လစဉ်ယူဖတ်လျက်ရှိတဲ့ ပရိသတ်ဖြစ်နေပါတယ်။ အဲဒီပမာဏဟာ နေစဉ်သတင်းစာလစဉ်ယူတဲ့ ၁၅ ရာခုုိင်နှူန်းရှိနေပါတယ်။ အဲသည်အားပေးစကားကြောင့် သူတုုိ့ဆီမှာ အတော်လေး အကျိူးရှိသွားပုုံပါပဲ။

ပုုံနှိပ်တဲ့ခေတ်က ကုုန်သွားပြီလား လုုိ့မေးခွန်းမျိူးကုုိ ကြားရတဲ့အခါတုုိင်း သတင်းစာတွေ ယူနေသေးတဲ့ စာရင်းတွေ၊ ရာခုုိင်နှူန်းအတိအကျတွေနဲ့ ကုုိင်ပြီး သတင်းစာတွေ ဖတ်တဲ့လူတွေရှိပါတယ် လုုိ့ သူတုုိ့က ပြန်ဖြေကြပါတယ်။ အဲသည်ဆောင်းပါးမှာလည်း အဲသည်လ်ုုိအစချီကာ စာရင်းဇယားနဲ့ ကုုိးကားပြထားတာပါ။ ပုုံနှိပ်ထုုတ်ဝေတဲ့ စာအုုပ်၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်း၊ စာပေလောကတွေနဲ့ နှိူင်းယှဉ်ပြပြီး ပုုံနှိပ်သတင်းစာဟာ ရှေ့မှာပြေးနေသေးတာ ငြင်းမရပါဘူး တဲ့။ အခု သတင်းစာပုုံနှိတ်တဲ့လုုပ်ငန်းတွေနဲ့ ပတ်သက်လုုိ့ သူတုုိ့ဆီမှာ အကြီးအကျယ်ကုုိ အငြင်းပွားနေခဲ့ရတဲ့ “ပုုံနှိပ်ခေတ် သေဆုုံးပြီလော“ ဆုုိတဲ့ ပြဿနာတစ်ခုုကုုိ နယ်ဆင်သတင်းသုုတေသန ရလဒ်က အဖြေထုုတ်ပေးလုုိက်တော့ ပုုံနှိပ်သတင်းစာခေတ်ကတော့ မသေဆုုံးသေးပါဘူး၊ သတင်းစာပုုံနှိပ်ထုုတ်ဝေတဲ့ လုုပ်ငန်းရှင်တွေ အထုုပ်ပြင်ဖုုိ့မလုုိသေးပါဘူူး၊ ဆက်လုုပ်ကြပါ အရှူံးမပေးပါနဲ့ ဆုုိတဲ့ သတင်းကောင်းကြားလုုိက် ရတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီမှာလည်း စာအုုပ်တွေနဲ့ ပတ်သက်လုုိ့ သုုတေသနလုုပ်ကြည့်ရင် ဘယ်လုုိအဖြေတွေထွက်လာမှာပါလိမ့်၊ အပင်ပန်းခံပြီး သုုတေသန လုုပ်စရာတောင်မလုုိပါဘူး၊ အဖြေကရှင်းနေတာပါပဲလေ။

ဂျူနီယာဝင်း